InterviewAdoptie

Stoppen is geen optie meer voor ‘afstandsmoeder’ Trudy Scheele-Gertsen

Trudy Scheele-Gertsen zet zich schrap voor haar rechtszaak tegen de staat die vrijdag dient.  “Ik zie het meest op tegen het verwijt: ‘dit had je kunnen weten’.” Beeld Bram Petraeus
Trudy Scheele-Gertsen zet zich schrap voor haar rechtszaak tegen de staat die vrijdag dient. “Ik zie het meest op tegen het verwijt: ‘dit had je kunnen weten’.”Beeld Bram Petraeus

Na twee jaar wachten dient vrijdag de zaak die Trudy Scheele-Gertsen aanspande tegen de staat. Zij werd tegen haar wil van haar zoon gescheiden.

Ze is op een rijdende trein gestapt, en stoppen is allang geen optie meer. Niet dat Trudy Scheele-Gertsen (75) het niet heeft overwogen. Maar ze zette door en vrijdag behandelt de rechtbank de zaak die ze twee jaar geleden aanspande tegen de staat. Daarin houdt ze de Nederlandse overheid verantwoordelijkheid voor het leed dat haar en haar zoon is aangedaan, toen ze eind jaren zestig tegen haar wil werd gescheiden van haar pasgeboren baby.

Ze is wijzer dan twee jaar geleden, toen ze net de dossiers had ingezien over de adoptie van haar oudste zoon. “Ik heb alles over dit onderwerp gelezen wat los en vast zit”, vertelt ze. “Ik heb meer kennis, meer regie.” Tijdens het gesprek verwijst ze naar onderzoeken, interviews en podcasts. Ze heeft ook meer medestanders dan twee jaar geleden, of kent hen in ieder geval beter. Bureau Clara Wichmann schaarde zich achter haar zaak, voor alle vrouwen die in de jaren zestig, zeventig en tachtig van hun kind werden gescheiden.

Weer dat beroep op dossiers

Scheele-Gertsen zit aan hetzelfde bureau als toen ze twee jaar geleden aan deze krant vertelde dat ze de staat zou aanklagen. ‘Mensonterend’, zei ze toen, over wat haar en haar zoon was aangedaan. Ze was nog in volle verbijstering over wat ze las in de dossiers: ze zou zelf gezegd hebben dat ze haar zoon wilde afstaan en ze las hoe haar baby medicatie kreeg om hem te versuffen en rustig te houden.

Nu is ze vooral kwaad, bovenal omdat de staat in het verweer opnieuw de schuld voor wat er is gebeurd bij haar legt. “Ik zie tijdens de zaak het meest op tegen het verwijt: ‘dit had je kunnen weten’”, zegt Scheele-Gertsen. “Het is de vraag of ik dat opnieuw aankan.” Daar komt bij dat de staat in het verweer voortborduurt op informatie uit dossiers uit het verleden. Dossiers die volgens Scheele-Gertsen, en vele andere vrouwen die werden gescheiden van hun kind, niet kloppen.

Fouten in het onderzoek

Advocaat Lisa-Marie Komp is er verbijsterd over. “Natuurlijk mag de staat zich verweren tegen het verwijt dat ze verantwoordelijk zouden zijn voor het feit dat moeders tegen hun wil van hun kind werden gescheiden. Als advocaat zeg ik: dat is logisch. Maar dat ze opnieuw tegen vrouwen zeggen dat zíj het niet begrepen hebben, dat er geen waarde gehecht zou kunnen worden aan de ervaringen van de betrokken vrouwen; dat vind ik ongelooflijk.”

Wat niet helpt, is dat het ministerie van justitie en veiligheid in de tussentijd fouten heeft gemaakt in het aangekondigde onderzoek naar binnenlandse adopties. Zo was er niet alleen sprake van een datalek, er stonden fouten in gespreksverslagen van het aanmeldpunt dat het ministerie optuigde.

Afstandsmoeders & Weggeefkinderen

In samenwerking met Omroep Gelderland deed Trouw in 2020 onderzoek naar de gevolgen van de Adoptiewet. Daaruit bleek dat er een systeem ontstond waarin de overheid loog tegen moeders, levens werden verwoest en mensen vastliepen in een bureaucratie van chaos en willekeur. Lees de verhalen hier.

Voortborduren op leugens

Zo zag Scheele-Gertsen in haar verslag onder meer staan dat ze verstandelijk beperkt is. “Vroeger dacht men dat een ongehuwde zwangere vrouw wel verstandelijk beperkt moest zijn. Ze pakken de leugens uit het verleden en borduren daar op voort.” Ook stond er in dat haar oudste zoon weer contact heeft met zijn biologische vader. “Dat zijn gewoon verzinsels. We hebben geen idee waar die man is.” Zij trok zich, en met haar vele anderen, terug uit het onderzoek. “Er klopt gewoon geen bal van.”

Het onderzoek naar binnenlandse adopties, dat wordt uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut, heeft als gevolg hiervan grote vertraging opgelopen. Een speciale commissie, de commissie-Finkenauer, boog zich over hoe het ministerie van justitie en veiligheid het aanmeldpunt had opgezet en uitgevoerd en concludeerde onder meer dat het met weinig compassie oude trauma’s oprakelde.

Ook de komende rechtszaak rakelt dat trauma op. Scheele-Gertsen is zenuwachtig, zegt dat ze er ‘verlost’ van wil zijn. Waarom dan toch het gevecht aangaan? Het antwoord komt meteen: “Toch voor die erkenning dat ik mijn zoon niet wilde afstaan. Die erkenning is van levensbelang.”

Is de zaak verjaard?

Of die er gaat komen, is maar zeer de vraag. Voor de rechter überhaupt kan nadenken over een inhoudelijk oordeel moet die eerst de vraag beantwoorden of de zaak verjaard is. Volgens de geldende wet van die tijd en volgens de huidige wet, is de adoptie te lang geleden. Advocaat Komp moet de rechter er allereerst van overtuigen dat het niet ‘redelijk en billijk’ is om de verjaringskaart te trekken. “Het zou een grote teleurstelling zijn als de rechter zou zeggen: ‘we laten het rusten’”, zegt Scheele-Gertsen. “Dat zou ik heel vreemd vinden.”

Sinds het interview in Trouw twee jaar geleden vertelde ze haar verhaal talloze keren; aan kranten, talkshowtafels, radioverslaggevers en in haar eigen boek Een kind krijg je voor het leven. Ze leerde haar oudste zoon beter kennen, ontmoette zijn adoptiemoeder. Werkt het helend, troostend? Scheele-Gertsen is even stil, verstrengelt haar vingers, kijkt naar het bureaublad. “Het verdriet gaat nooit meer weg. Dit blijft altijd iets dat ontroostbaar is.”

Beluister ook de aflevering van podcast Achter de Schermen over de zaak via onderstaande speler.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden