In memoriamSheldon Adelson

Sheldon Adelson (1933-2020) bracht Venetië naar Las Vegas en de ambassade naar Jeruzalem

Sheldon Adelson luistert naar een toespraak van Donald Trump in 2019. Beeld AP
Sheldon Adelson luistert naar een toespraak van Donald Trump in 2019.Beeld AP

“Moge zijn nagedachtenis ons een zegen zijn”, zei Isra­ëls premier Benjamin Netanyahu over de Amerikaanse casinomagnaat Sheldon Adelson. Maar in de VS koos de progressief-Joodse organisatie IfNotNow voor het verbitterde tegengestelde van die traditionele joodse condoleance: “Moge zijn nalatenschap worden uitgewist.”

Met de miljarden die hij verdiende met casino’s in Las Vegas en in Macau in China was Adelson, samen met zijn tweede vrouw Miriam, voortdurend bezig de wereld dichter bij zijn ideaal te brengen. Zijn donaties besloegen een breed spectrum, van niet-aanstootgevend tot politiek en controversieel.

In Israël financierde hij bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoek, een organisatie die Joodse jongeren het land laat bezoeken, een medische faculteit op de bezette Westoever en een gratis krant, Israel Hayom, die Netanyahu steunt.

Donaties aan Republikeinen

In de VS bestreed hij antisemitisme, en hielpen zijn donaties Republikeinse kandidaten aan de overwinning. Met presidentsverkiezingen had hij een tijd minder geluk. Newt Gingrich, Mitt Romney en Marco Rubio bleken geen goede investeringen, maar met Donald Trump lukte het.

Niet toevallig deed Trump wat tot dan toe Republikeinse presidentskandidaten wel beloofden, maar eenmaal president geworden niet durfden: de Amerikaanse ambassade in Israël verplaatsen van Tel Aviv naar Jeruzalem.

Adelson groeide op in een arme wijk van Boston, waar hij als Jood werd gediscrimineerd. “Je kon nooit met minder dan vier kinderen naar school lopen”, vertelde hij aan tijdschrift Forbes. “De Ierse kinderen kwamen opzetten uit de bosjes en de huurkazernes met rubberslangen en kettingen en boksbeugels.”

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu staat voor de kist van Sheldon Adelson met zijn vrouw Miriam. Beeld REUTERS
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu staat voor de kist van Sheldon Adelson met zijn vrouw Miriam.Beeld REUTERS

Groot zakentalent

Zijn zakentalent was duidelijk: met zestien jaar exploiteerde hij al een aantal snoepautomaten in Boston. Van zijn studie aan het City College in New York kwam niet veel terecht.

De grote klapper maakte Adelson in 1979. Met een aantal anderen begon hij in Las Vegas een jaarlijkse beurs voor een snel groeiende branche: computers. Het bezoekersaantal van Comdex liep in de honderdduizenden.

De volgende stap was het afvangen van de enorme geldstroom die dankzij Comdex en soortgelijke conventies naar Las Vegas kwam. In 1990 kocht Adelson het Sands Hotel and Casino. Zo werd hij deelnemer aan de vermaak- en gokindustrie in de stad.

Daar had hij wel ideeën voor. Geïnspireerd door een bezoek aan Venetië liet hij het Sands in 1996 opblazen en in drie jaar vervangen door The Venetian, een complex dat volgens hem geen imitatie was van de Italiaanse stad, maar een betere versie. In Macau, een voormalige Portugese kolonie in China waar gokken toegestaan is, opende hij in 2004 een casino en in 2007 een nog grotere versie van The Venetian.

Er werd gesuggereerd dat hij zijn vergunning daar door omkoping in de wacht had gesleept. Bewezen werd dat niet, maar in 2013 betaalde zijn bedrijf 47 miljoen dollar boete voor witwassen.

Dat was een schijntje voor Adelson. Zijn fortuin werd in 2014 door het financiële informatiebedrijf Bloomberg geschat op een kleine 41 miljard dollar, en door het blad Forbes eind 2020 altijd nog op 29,8 miljard.

Het duurste huis van Israël

Het is afwachten of Miriam Adelson even doelgericht vrijgevig blijft. Israel Hayom moet vrezen voor zijn voortbestaan, als het verhaal klopt dat de krant verliesgevend is. Amerikaanse bedrijven die gokken via internet willen aanbieden, hopen dat Adelsons lobby daartegen stopt. En Republikeinse politici zullen heel wat rijke donateurs moeten cultiveren om deze ene te vervangen.

Adelson heeft nog net meegemaakt dat de door hem gesteunde presidentskandidaat geen tweede keer won. Zag hij aankomen dat Joe Biden kon winnen, en misschien zelfs de ambassade weer uit Jeruzalem weg zou halen? Vorig jaar liet hij in ieder geval het geld nog één keer rollen. Waardoor de nieuwe ambassadeur die Biden zal benoemen hoe dan ook niet terecht zal kunnen in de luxueuze residentie in Tel Aviv, met uitzicht op zee. Die kocht Adelson van de Amerikaanse staat voor bijna 68 miljoen dollar. Nooit werd in Israël meer betaald voor een huis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden