null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Relatie-DNAHet verhaal van Selma

Selma (66) realiseerde zich pas toen ze ruim veertig was: hoe mijn moeder doet, is niet normaal

Tijdgeest verkent het DNA van de liefde: hoe werkt de relatie van je ouders door op je eigen relatie? Selma’s (66) moeder was altijd erg bepalend. Zelfs toen haar dochter getrouwd was.

‘Mijn moeder droeg altijd een mantelpakje, uiterlijk was ontzettend belangrijk voor haar. Ook ik moest er voorbeeldig uitzien, zeker toen ik naar de middelbare school ging, een katholieke meisjesschool in Den Haag. ’s Ochtends werd ik nog even vlug gemonsterd. Dan zei mijn moeder zoiets als: ‘Keurig, maar vergeet je handschoentjes niet’.

Thuis op tafel lag Hoe hoort het eigenlijk, een etiquetteboek. Daar werd regelmatig uit geciteerd, want mijn broer, mijn zusje en ik moesten goede manieren meekrijgen. Alles ging volgens een vast patroon. Mijn vader kwam om half zes thuis van zijn werk, om vijf over half zes zaten we aan tafel. Daar werd niet aan getornd.

Mijn ouders waren behoorlijk op zichzelf. We woonden in flats, dat vond mijn moeder prettig anoniem. Om de paar jaar regelde ze een nieuw huis, dat was een soort hobby van haar. Ze was huisvrouw, financieel afhankelijk van mijn vader, maar supercommercieel. Ze kreeg het altijd voor elkaar, terwijl er in de jaren zestig nog woningnood was.

Toen ik veertien was, kocht ik voor het eerst zelf een truitje. Mijn moeder zei direct dat ik het moest terugbrengen. De stof was niet goed, de kleur niet, het model evenmin. Een vriendin van mij droeg witte laarzen tot aan haar knieën. ‘Ach, ze komt uit een arbeidersgezin’, reageerde mijn moeder. Wij waren ‘keurige­­ katholieke midden­klasse’.

Mijn moeder bepaalde niet alleen wat ik droeg, ze las ook mijn dagboeken en opende mijn post. En toen ik op mijn vijftiende wat contact met jongens had, floot ze me terug. ‘Een goede moeder behoedt haar kinderen voor het kwaad’, zei ze dan.

Het benauwde me thuis. Aan alles voelde ik: dit ga ik anders doen. Ik wilde studeren, carrière maken én een gezin, allemaal tegelijkertijd. En bovenal: ik wilde mijn eigen keuzes maken.

Onderwijzer, nog protestants ook

“Ik ontmoette Theo op dansles toen ik zeventien was. Het klikte enorm, maar thuis werd hij niet gewaardeerd; een onderwijzer met haar op z’n schouders, protestants en bovendien niet rechts. ‘Dat wordt ’m niet’, zei mijn moeder. Tot drie dagen voor mijn huwelijk liet ze mijn vader op me inpraten: ‘Je kunt nog terug’. Want met Theo zou ik nooit gelukkig worden.

Kort daarop liep haar eigen huwelijk mis. Na 26 jaar. Ik denk dat mijn vader het benauwd had gekregen. Vanaf het moment dat hij weg was, begon ze mij te claimen. Dan belde ze naar mijn werk. ‘Morgen ben je vrij, ik verwacht je op de koffie.’ Als ik iets anders te doen had, zei ze: ‘Je moeder gaat voor’. En ze bleef maar opmerkingen maken over mijn uiterlijk. Zo van: ‘Heb je nou een broek aan?’ Of: ‘Je moet echt wat aan je haar doen’. Soms leidde dat tot conflict. Dan stuurde ze een boze brief. Met veel venijn. Daar schrok ik van.

Om meer afstand te nemen, zijn Theo en ik in een andere stad gaan wonen. Dat hielp nauwelijks. Ik weet nog dat mijn moeder een keer onaangekondigd langskwam op mijn werk. Op hoge hakjes liep ze tussen de bureaus haar mantelpakje te showen. Ik zei: ‘Mam, dit kan echt niet, u moet weg’. Ze trok zich er niets van aan.

Theo en ik hadden inmiddels twee dochters. We werkten allebei voltijds en hadden een gelijkwaardig aandeel in de opvoeding. Dat waren bewuste keuzes, maar ook hierover had mijn moeder een oordeel klaar. En ze bleef dwingend. Ze zei letterlijk: ‘Je moeder is de belangrijkste persoon in je leven’. Ze accepteerde niet dat ik een eigen leven had.

Ik was al in de veertig toen een kennis opmerkte: ‘Hoe je moeder doet, is niet normaal, daar ga jij aan kapot’. Dat zette me aan het denken. Ik schreef een brief. De boodschap: mam, ik wil wat meer afstand. Ze wilde het niet begrijpen, waarop ik heb gezegd: ‘Dan wil ik je niet meer zien’.

Acht jaar lang was er geen contact. Tot mijn broer belde: ‘Moeder ligt in het ziekenhuis’. Ik besloot haar op te zoeken. Toen ze uit het ziekenhuis kwam, lukte het me om contact te houden, maar met de nodige afstand. Soms probeerde ze het weer: ‘Volgens mij heb jij straks pauze?’ Ik kon er inmiddels beter mee omgaan, ik trok het me niet meer aan. Ruim tien jaar later is ze overleden.

Ik heb mijn eigen keuzes gemaakt

Theo en ik zijn nu 47 jaar samen. Als ik naar mijn moeder had geluisterd was ik nooit met deze ‘protestantse jongen’ getrouwd. Ze heeft hem ook nooit echt geaccepteerd. Gelukkig heb ik mijn eigen keuzes gemaakt. En weet je wat zo mooi was? Vlak voordat ze overleed zei ze: ‘Ik heb Theo altijd zo aardig gevonden’. Prima, dacht ik, daar ga ik niet meer tegenin.”

De namen in deze tekst zijn gefingeerd om privacyredenen. De echte namen zijn bekend bij de redactie.

Wilt u ook worden geïnterviewd over de invloed van uw ouders op uw relaties? Mail: relatiedna@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden