Klein Verslag Wim Boevink

Schrijven met de hand scherpt het denken en verbeelding aan

Afgelopen zaterdag was ik aanwezig op de columnistendag van Trouw in een kerk in Utrecht. Een dag van het woord, het woord dat in de kerkelijke akoestiek alle kanten uit vloog. Bij die gelegenheid maakte ik ook kort kennis met Naema Tahir, (‘Dag dr. Tahir’) met wie ik, zag ik later, iets gemeen heb.

Op die gemeenschappelijkheid tussen ons was ik onlangs gewezen in een handgeschreven brief van mevrouw ­Anneke Jongsma, geboren in 1937. Dat laatste schreef ze er zelf bij.

Aanleiding voor haar brief was mijn verslag over ‘het vergeten schrift’, over de waarde van de verdwijnende vaardigheid om met de hand te kunnen schrijven. Terwijl het schrijven met de hand het denken en de verbeelding aanscherpt.

Anneke Jongsma vermeldde dat eerder Naema Tahir in een column haar zorg had uitgesproken over het voornemen van de school van haar dochtertje om de kinderen niet langer lusletters aan te leren maar alleen nog maar blokletters, want die sloten in herkenbaarheid beter aan op het latere computergebruik.

Verdrietige gedachte

Die column van Naema Tahir – uit 2018 – had ik gemist, maar ik zocht hem nu nog eens op. Ze schreef: “We moeten met de tijd mee. En de computer is de toekomst. Zegt men dan. Er is niets aan te doen. Het heeft geen zin om nostalgisch achterom te kijken. We zijn nu eenmaal afhankelijk van de computer. Maar de gedachte dat mijn dochter over een paar jaar van de basisschool afkomt en dan maar een beetje kan lezen en rekenen en alleen in blokletters kan schrijven, maakt me heel verdrietig.” Ik voel met haar mee.

Anneke Jongsma had destijds ook op die column gereageerd en daarin het ‘leren schrijven’ van Maria Montessori uitgelegd, zoals zij dit zelf had geleerd.

“Op de kleuterschool waren roze plankjes (voor de medeklinkers) en blauwe plankjes (voor de klinkers) beplakt met schuurpapieren letters”, schreef ze. “Belangrijk was de schrijfhouding! Met de wijs- en middelvinger werd de letter ‘voelend’ aangeleerd (daarbij zacht prevelend).”

Ook zij heeft moeite met de computerletters. “Volgens mij is de vloeiende lijn in de Montessori-methode harmonischer.” Ik vrees dat intussen ook het Montessori-onderwijs de cursieve letter heeft vervangen door de blokletter.

Lezend vermogen van vijftienjarigen

Liggen schrijven met de hand en lezen niet in elkaars verlengde? En is er niet misschien een verband met het nieuws van deze week dat het lezend vermogen van vijftienjarigen sterk is verminderd?

Roerend was een brief die ik kreeg van Irmgard Brose, die schreef dat ze binnenkort negentig werd. ‘Het vergeten schrift’ was haar uit het hart gegrepen. Zijzelf had haar hele leven met de hand geschreven, ze beschouwde het als een waardevol cultuurgoed.

Haar schrift lezend begreep ik nog eens de waarde ervan. Het was helder en zeer goed leesbaar en ook was er de lichte trilling in te zien van de bijna negentigjarige hand. Die trilling maakte alinea’s als deze nog intenser:

“Ik heb altijd een actief leven geleid totdat twee jaar geleden mijn linkerbeen moest worden geamputeerd. Na een verblijf in een ziekenhuis ben ik weer thuisgekomen. Ik woon alleen, ben dankbaar dat ik leef en geniet van elke dag.” Schrijven en lezen, zei ze, maakten haar wereld groter.

Ja, het is cultuur. Hoge cultuur.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden