Carrièreswitch

Schrijfster Maartje Wortel: ‘Ik werd wakker met de dringende behoefte fysiotherapie te gaan studeren’

Beeld Getty Images

Op de kunstacademie leerde schrijfster Maartje Wortel niets praktisch. Ze begint daarom als eind dertiger aan een nieuwe studie, fysiotherapie. Om het lichaam te begrijpen en om mensen op weg te helpen.

“Jij moet leren je vraagtekens te incasseren”, zegt de docent tijdens de eerste les. We zitten met een groep van dertig studenten in een betonnen gebouw ergens aan de rand van de stad. Er rijden bussen naartoe die steeds zo vol zitten dat je er minstens drie moet laten gaan voor je aan de beurt bent om van a naar b vervoerd te worden. Ik had bedacht dat het misschien een goed idee was om te gaan studeren en ik ben niet de enige; ik was vergeten dat die studentencomplexen inmiddels een stad binnen de stad vormen en dat het er overvol aan het raken is.

Afgelopen zomer was ik in het park een kennis tegengekomen die ik zeker al een paar jaar niet had gesproken. De vrouw is vijftig en vertelde dat ze net was afgestudeerd en dat ze een nieuwe baan had in de jeugdzorg. Ik vroeg haar of het niet moeilijk was om op je vijftigste nog een nieuwe baan te vinden, zonder al te veel ervaring. Ze zei: “Juist niet. Want je kunt beter een gemotiveerde vijftiger in dienst nemen dan weer iemand die niet weet wat hij of zij aanmoet met het leven en die dan na een half jaar instort vanwege de druk. Levenservaring is in dit werk veel belangrijker.”

Ze had haast want ze moest een probleemgezin bezoeken en ik bleef achter op het plein, nam plaats tegenover een fontein die met weinig levenslust wat water omhoog spoot en dacht onafgebroken aan het feit dat de vrouw had gezegd dat je serieus genomen wordt als je op latere leeftijd aan iets nieuws begint.

Beeld Getty Images

Ik droomde die nacht dat ik fysiotherapeut was. Ik werd wakker met de dringende behoefte om fysiotherapie te gaan studeren. Mijn vrienden lachten me uit. Ik lachte mezelf ook uit. Toch bleef het idee bestaan.

Ik ben afgestudeerd aan de Rietveld Academie in Amsterdam. En hoewel dat (tot nu toe) de mooiste tijd van mijn leven is geweest en ik niets dan heerlijks over die school wil en kan vertellen, heb ik er, op een cursus houtbewerking en glasblazen na, niets praktisch geleerd. En eigenlijk ook dat niet. Want ik kon natuurlijk geen glas blazen. Om glas te blazen heb je veel concentratie en toewijding nodig, je kunt niet maar wat in het wilde weg blazen.

Het leven is vierkant

De docenten op de Rietveld kwamen met uitspraken als: ‘Dat het leven ook vierkant kan zijn, doet toch pijn.’ Of: ‘Je kunt beter in een lege kamer wonen met slechts een beamer. Een bankstel is de dood.’ En: ‘Het is een belediging om mensen cadeaus te geven. Je moet ervoor zorgen dat je jezelf meeneemt.’ Ik kan een avondvullend programma verzorgen met de uitspraken van docenten. En ik zal zelf opnieuw van alles wat mij daar ‘geleerd’ is houden, maar waar het uiteindelijk op neerkomt is dat ik vooral heb leren leven met mezelf. En dat ik op willekeurige momenten willekeurige dingen denk en daar vervolgens willekeurige mensen mee lastigval. Om diezelfde willekeurige dingen na niet afzienbare tijd weer terug te nemen. Enfin: u begrijpt het al: ik geloof zeker in kunst en literatuur, maar ik kan niet precies vertellen en uitleggen wat andere mensen eraan zouden kunnen hebben zonder in abstracties te vervallen.

Ik wil iets concreets doen

Ik heb tot in de puntjes abstract leren denken en handelen, wat mij alleszins een gelukkig mens maakt, maar nu dacht ik: ik wil iets concreets doen. Iets waar de anderen eindelijk eens iets mee kunnen, zodat ik mijn leven met een beetje geluk toch zinvol zou kunnen noemen. Ik wil geen omwegen meer, maar simpelweg vertellen waar het op staat en daarnaar handelen. Ik wil mensen helpen opstaan en bewegen, als het even kan de goede kant op.

Beeld Getty Images

Dus ik bezocht een open dag in dat vierkante gebouw aan de rand van de stad en ik geef toe dat ik onafgebroken dacht: dat het leven vierkant kan zijn, doet toch pijn. Die gedachte probeerde ik te temmen door aan een geliefde te denken die in niets zoveel geloof heeft als in vierkanten, omdat vierkanten in de natuur niet bestaan, behalve als je lijnen trekt in de ruimte tussen dingen, vierkanten zijn dus bedacht door de mens en dat is volgens haar het mooiste wat er is.

Ik liep door dat gebouw en een paar zeer opgeruimde types die ik in mijn dagelijks leven nooit eerder sprak, vertelden over het menselijk lichaam en revalidatie en de graden waarin een voet kan buigen. Ze zaten in hun onderbroek op een massagebank. Het zag er zo vanzelfsprekend uit. 

Ik wilde deel uitmaken van die vanzelfsprekendheid, niet altijd aan de rand staan met mijn lijf, dat ik vaak meesleep alsof het een last is. En ik wilde ook dat mijn gedachten eens synchroon zouden lopen met een meerderheid. Ik wilde bij een groep horen door een functie te vertolken waar de gehele groep (u zou het de mens kunnen noemen) wat aan zou hebben. Dus schreef ik me in voor die studie.

Het hele leven doorgronden

En nu zit ook ik inmiddels alweer een paar maanden elke week in mijn onderbroek op school, elkaars kracht, uithoudingsvermorgen, BMI en bloeddruk te meten. Elkaars quadriceps op rek te brengen, bewegingsvrijheden van de botten uit te rekenen, het hiërarchisch systeem van de hersenen in kaart te brengen en met een dikke viltstift op elkaars bleke lijven de anatomie van botten en spieren in te tekenen.

Terwijl ik het lichaam probeer te begrijpen, en hoe het zichzelf en de ander in beweging door tijd en ruimte staande houdt, besef ik eens te meer dat het lichaam alles in zich draagt wat ik ooit al leerde. De beeldende kunst, filosofie, hiërarchie, verbinding, samenwerking, logistiek, het falen, systeemdenken; alles zit netjes in u en mij verpakt. Het lichaam begrijpen is met andere woorden wellicht het hele leven doorgronden.

Beeld Getty Images

Nu moet ik dus helaas eerlijk toegeven dat ik er niets van begrijp. En mijn medestudenten, veelal sportieve types of mensen die ervaring hebben in de zorg, zuchten als ik mijn hand opsteek om iets te vragen. ‘Leren je vraagtekens incasseren.’ Ah, ja, wellicht komt het allemaal weer eens daarop neer. Niet precies weten waar je mee bezig bent; je daarbij neerleggen, gewoon doorgaan.

De docent zei tijdens mijn eerste praktijktoets dat ik geen fysiotherapeut moest spélen, maar er één moest zijn. Ik snapte het verschil niet, maar voor de zekerheid zei ik dat ik hem begreep. En besloot ik om langzaam iemand te worden die ik misschien niet was. Al is het maar om erover te schrijven. Dat het leven een lichaam kan zijn, doet toch pijn. En er zit vrees ik niets anders op dan te blijven bewegen, dan kom je vanzelf ergens terecht. 

Lees ook:

Een carrièreswitch is: zoeken en opnieuw ontdekken

Wilma van Meteren vraagt zich af hoe het is met uw werkgeluk. Droomt u van iets anders? 

Keuzestress is een welvaartsprobleem 

Keuzestress, of zoals de Fransen het mooier noemen l’embarras du choix, is een welvaartsverschijnsel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden