NaschriftRaffaele Cutolo

Raffaele Cutolo (1941-2021), de bloeddorstige maffiabaas voor wie massa’s Italianen ontzag hadden

Raffaele Cutolo Beeld
Raffaele Cutolo

Op 17 februari stierf Raffaele Cutolo in de gevangenis in Parma, Italië. Hij pleegde of beval tot honderden moorden en werd meerdere keren tot levenslang veroordeeld.

Zijn stoffelijk overschot werd onder politiebewaking in een dure Mercedes overgebracht van de gevangenis in Parma naar Ottaviano, op de flank van de Vesuvius. Hij werd vorige week zondagochtend vroeg begraven, nog voor de zon op was. Bij de teraardebestelling mocht een handjevol familieleden aanwezig zijn. Er mocht geen mis zijn, de priester sprak slechts een paar woorden, waarna Raffaele Cutolo onder de grond verdween. Op het kerkhof kwam hij te liggen naast zijn zoon Roberto, die in 1990 was geliquideerd. De weg naar het kerkhof van Ottaviano bleef de hele zondag afgezet, om een pelgrimstocht te voorkomen.

Want de bloeddorstige Raffaele Cutolo was in zijn geboorteplaats en in de wijde omtrek van Napels een bekende maffiabaas naar wie – ook al had hij 50 van de 79 jaar van zijn leven in de gevangenis doorgebracht – nog steeds massa’s Italianen opkeken en voor wie ze ontzag hadden. Cutolo’s criminele carrière was in 1983 in een romanachtige biografie gegoten, Il camorrista, die in Italië een bestseller werd en die ook is verfilmd.

Eerste moord op 22-jarige leeftijd

Het succes van Il camorrista kwam misschien wel omdat Cutolo zo leek op de intrigerende en nietsontziende maffiabazen uit misdaadfilms: geboren in een eenvoudig gezin, al jong de verkeerde weg ingeslagen. Op zijn 22ste pleegde hij zijn eerste moord. Cutolo schoot een man dood die commentaar op zijn zus Rosetta had gehad. Daarna volgden honderden andere moorden, die hij eigenhandig pleegde of liet plegen.

Hij werd meerdere keren tot levenslang veroordeeld en zat vele jaren in de gevangenis opgesloten onder wat in Italië het ‘41-bisregime’ heet: alleen, en met buitengewoon beperkt contact met familie en advocaten. In 2007 had zijn veel jongere echtgenote Immacolata zijn dochter Denise gekregen met behulp van kunstmatige inseminatie; Immacolata mocht Cutolo’s zaad buiten de gevangenis in ontvangst nemen en invriezen.

Cutolo zat na die eerste moord zeven jaar vast in de Napolitaanse gevangenis Poggioreale. Daar namen zijn gezag en faam snel toe. Hij was een buitengewoon charismatische messentrekker, zeggen magistraten die hem hebben verhoord. In de penitentiaire inrichting hield hij zo’n beetje iedereen onder de duim. Hij stond daar dan in zijn zijden kamerjas bevelen te geven. De onderdirecteur van de gevangenis die het had gewaagd zijn cel te doorzoeken, werd in 1981 vermoord.

Bloedige concurrentiestrijd

In Poggioreale stichtte Cutolo de Nuova Camorra Organizzata (NCO), een criminele organisatie met sekte-achtige trekjes en een duidelijke hiërarchie, naar voorbeeld van de Siciliaanse Cosa Nostra. Cutolo was de baas en hij steunde op een leger van lokaal tuig dat de afpersing, sigarettensmokkel en later cocaïnehandel voor hem deed. Cutolo startte de NCO als concurrent van de andere bendes van de Camorra, de Napolitaanse maffia. Er volgden jaren van bloedige concurrentiestrijd met de andere bendes; in en om Napels lagen de straten in die jaren bezaaid met lijken.

In 1980 kocht de maffiabaas in Ottaviano een kasteel. Cutolo zou er bijna drie ton voor hebben betaald. Dat was een derde van wat het pand waard was. Zijn bod was er voor de eigenaresse ‘een dat ze niet kon weigeren’. Het imponerende kasteel, in wit en okergeel, werd het symbool van de macht van Cutolo’s NCO. Cutolo was destijds zo’n invloedrijke misdadiger – en hier wordt de geschiedenis, zoals in Italië zo vaak wanneer het om de banden tussen politiek en maffia gaat, een beetje onscherp – dat politici en officials van de geheime dienst hem in de gevangenis zouden hebben bezocht om zijn hulp te vragen. Ciro Cirillo, een lokale politicus van de grote christen­democratische partij, was namelijk ontvoerd door de linkse terreurorganisatie Rode Brigades. Cirillo zou door de bemiddeling van Cutolo zijn vrijgekomen.

Sinds 1995 zat Cutolo onafgebroken vast. Vorig jaar kreeg hij ernstige longklachten en verzocht zijn advocaat om huisarrest. Cutolo was bijna tachtig en had recht op een humane behandeling, bepleitte de advocaat. Dat veroorzaakte een mediastorm. Het hof wees het verzoek af. Raffaele Cutolo bleef tot aan zijn dood opgesloten.

Raffaele Cutolo werd op 4 november 1941 geboren in Ottaviano. Hij overleed op 17 februari 2021 in Parma.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden