Dilan Yesilgoz

InterviewDilan Yeşilgöz

Politicus Dilan Yeşilgöz: ‘Zelden heb ik gedacht: goh, ik ben anders’

Dilan YesilgozBeeld Jildiz Kaptein

Zoals haar ouders in Turkije vochten voor gelijke rechten, laat politicus Dilan Yeşilgöz (VVD) zich leiden door haar ‘eeuwige geloof in vrijheid’. ‘Daarom kan ik het niet accepteren dat mensen hier niet met een keppeltje over straat kunnen.’

Wendelmoet Boersema

“Waar de tattoo op mijn pols voor staat? Dat is de naam van mijn oma Sara, in het handschrift van mijn moeder. Ik kom uit een familie van sterke vrouwen. Bereisd, belezen, mijn oma was overal geweest. Ze stierf vlak voordat mijn moeder moest vluchten met mij en mijn zusje, ik was toen zeven, mijn zusje drie jaar. We hadden mijn vader toen al drie jaar niet gezien, hij was begin jaren tachtig gevlucht uit Turkije en met een lange omweg in Nederland beland. Hij werkte als advocaat voor de vakbond.

Mijn moeder werd daarna ook gezocht door het regime, de plakkaten met ook haar foto erop hingen bij mijn oma in het portiek. Mijn ouders streden in Turkije voor gelijke rechten voor iedereen, van vrouwen tot Koerden. Mijn vaders familie komt uit het Koerdisch gedeelte van Turkije, mijn moeder uit het gebied bij de Zwarte Zee. In Ankara vonden ze elkaar, tijdens de studie. Ze hadden het prima voor elkaar, goede banen na hun studie. Ze hadden er ook voor kunnen kiezen: dit is onze strijd niet. Ik vraag me af of ik dezelfde keus had durven maken.

Middenin de nacht zijn we gevlucht, met een bootje van Bodrum naar het Griekse eiland Kos. Een heftig verhaal, maar mijn zusje en ik hebben het niet zo ervaren. Dat is knap geweest van mijn moeder, want zij moet het heel zwaar gehad hebben. Mijn zusje zag mijn vader voor het eerst op Schiphol. Ze zei een tijdje meneer tegen hem.

Nee bedankt, daar zijn we net voor gevlucht

Hoofd en staart recht houden, die Turkse uitdrukking gebruikte mijn oudtante altijd. Het betekent zoveel als: je kunt alles aan. Dat werd niet telkens herhaald bij ons aan de eettafel, maar ik zag het aan mijn ouders, ze leefden het. Eerst hielden ze hun horloges nog op Turkse tijd. Dat scheelt een uurtje, maar het stond voor het idee dat ze hier tijdelijk waren, als erkende vluchtelingen. Hun strijd was daar, maar ze moesten de knop snel omzetten: hun leven was hier. Hun vrienden in Turkije bleven de gevangenis in verdwijnen.

Ze leerden de taal, deden vrijwilligerswerk, tot ze mochten werken. Toen een ambtenaar voorstelde dat we een huis konden krijgen in een wijk met veel Turken zei mijn moeder: ‘nee bedankt, daar zijn we net voor gevlucht’. Mijn ouders hebben sindsdien altijd gewerkt, m’n vader als criminoloog, mijn moeder als docente en later als directeur van Vluchtelingen Organisaties Nederland.

Ik heb me meteen thuis gevoeld. Nederlands is mijn taal, mijn Turks is blijven steken op kinderniveau. Ik herinner me nog hoe ik protesteerde toen ik in de klas apart werd genomen voor een taaltoets voor ‘buitenlandse kindjes’.

Achter de bar

Zelden dacht ik, goh, ik ben anders. Dat gevoel kwam pas later, toen mensen me erop gingen bevragen. Ik werd actief bij de Socialistische Partij op mijn negentiende. De keus voor links, daar dacht ik niet eens over na, want mijn ouders waren altijd links georiënteerd geweest in Turkije. Ineens kreeg ik daar vragen over, gedoe met Nederlandse jongeren van Marokkaanse komaf in de Amersfoortse wijk Kruiskamp. Wat had ik daar mee te maken? Ik kende die wijk niet, de jongeren niet, hun cultuur ook niet. Of ze vroegen of ik wel uit mocht, van thuis. Ik stond bij schuurfeesten achter de bar! Ik dacht: blijkbaar snap ik niets van politiek. Ik heb daarna nog even gesnuffeld aan de PvdA en GroenLinks, maar ik voelde me er niet thuis. Ik zie wel liberale geesten bij linkse partijen, individuen, maar die partijen bestaan nog altijd bij de gratie van anderen redden. Dus moeten er slachtoffers zijn en dat zijn vaak mensen die ergens anders zijn geboren.

Pas toen ik al werkte als adviseur van het college in Amsterdam ben ik me opnieuw gaan verdiepen, ik las de beginselen van alle partijen. Pas toen viel het kwartje. De strijd van mijn ouders is altijd gericht geweest op vrijheid en verantwoordelijkheid, en dat heette in Turkije nu eenmaal links. Bemoei je ermee! Voor die kern van het liberalisme wilde ik me inzetten en daarom koos ik voor de VVD. Bij het politieke klasje kwam op een keer Frits Bolkestein spreken. Dat vond ik spannend, want ik zag hem als een zeer rechtse man. Na zijn verhaal over integratie dacht ik: dit is mijn verhaal. Alles klopte. Wat mijn ouders ervan vonden? Ik neem aan dat ze op hun dochter stemmen, dat moet wel, haha. Nee, we hebben er goede gesprekken over gevoerd. Ik vind hen echte liberalen.

Onze rechtsstaat is niet perfect

Mijn achtergrond maakt dat ik integratie heb gemeden, als onderwerp om me in de politiek voor in te zetten. Ik wil niet weggezet worden als ervaringsdeskundige. Achter de schermen praat ik wel mee hoor, ik vind er van alles van. En bij de thema’s die ik als raadslid in Amsterdam oppakte, zoals veiligheid en emancipatie, kreeg ik met vluchtelingenbeleid te maken. Het klopt dat ik ooit heb gezegd dat Nederland geen systematische discriminatie kent. Maar ik ben niet naïef. De toeslagenaffaire heeft laten zien dat er onrecht kan plaatsvinden en dat heeft mij zeer geraakt.

null Beeld Jildiz Kaptein
Beeld Jildiz Kaptein

Zelf heb ik geen kinderen maar met mijn achternaam had het zo kunnen gebeuren met een familielid. Dat ga ik niet bagatelliseren. De hersteloperatie voor gedupeerde ouders loopt nog, ik kan er niet teveel over zeggen. Het is verschrikkelijk geweest en heeft ons geleerd dat we heel kritisch moeten zijn op instanties. Onze rechtsstaat koester ik, maar hij is niet perfect. Discriminatie komt voor, ik heb zelf ook driehonderd keer harder moeten solliciteren dan mevrouw Janssen.

Je hebt gelijk, het belang van klimaat en milieu is niet iets wat ik van kinds af aan heb meegekregen. Daar ga ik eerlijk over zijn, het lag ver buiten mijn comfortzone, toen ik het woordvoerderschap klimaat en energie kreeg als Tweede Kamerlid. Ik had er ook niet om gevraagd en moest me sterk inlezen. Toch zag ik het al snel als een mooie kans, een ideaal onderwerp om te zien hoe politiek werkt. We onderhandelden in die periode over de Klimaatwet en het klimaatakkoord, met allerlei partijen en organisaties. De kern is ook daar weer: hoe neem je verantwoordelijkheid voor generaties na ons, hoe blijf je onafhankelijk van regimes waar je vrij van wilt blijven. Het is zo actueel.

Ja, ik geef eerlijk toe dat we het ons als VVD sneller hadden kunnen toe-eigenen. In mijn ogen is het een van de meest liberale thema’s die er zijn. Al geloof ik niet in die voorspellingen dat we er allemaal aan gaan. Ik geloof ook niet in de andere variant, die ik ‘de wereld is plat-politiek’ noem. Het is heel urgent, maar we moeten de mensen wel meekrijgen. Wat betekent het voor mijn buurvrouw? Nu ik staatssecretaris klimaat en energie ben, stel ik dezelfde vragen aan mijn ambtenaren: wat betekent dit voor mijn buurvrouw? Ik wil het wel kunnen uitleggen in een Amsterdamse kroeg, ik moet het zelf snappen. Al moet ik mijn medewerkers drie keer terugroepen als het een kneitertechnisch onderwerp is.

Ik blijf Dilan, Amsterdammer, Ajaxied

Wie mijn buurvrouw is? Ik woon echt niet in een VVD-buurt, als je dat bedoelt. Mijn vriendenkring is divers, en volgt echt niet allemaal de politiek op de voet. Ik wil niet in een bubbel zitten die mij vertelt hoe goed ik het doe. Of mezelf later terugzien en denken, wie is dat?? Ik blijf Dilan, Amsterdammer, Ajacied, ik schiet af en toe uit m’n slof en gebruik onhandige woorden als ‘klote’. Dat verandert echt niet omdat ik nu op een andere stoel zit, in het kabinet. Soms neem ik me voor diplomatieker te zijn. Dat gaat me, hoe zal ik het zeggen, redelijk af, haha.

Bij de verkiezingen heb ik veel voorkeursstemmen gekregen en die mensen wil ik voor me blijven zien. Voor hen doe ik het. Ik ga vaak naar de Arena, of naar de Dappermarkt, daar hoor ik andere zaken en problemen dan in Den Haag of op sociale media. Heerlijk, dan zit er geen filter op. Er is maar één periode geweest dat ik beter niet alleen over straat kon. Dat was toen de partij Denk intimiderende filmpjes verspreidde over mij en andere Kamerleden met een Turkse migratieachtergrond, alsof wij Turkije zouden verraden. Het doel was ons monddood te maken. Ik voel me niet snel onveilig, maar de experts zeiden destijds, het doet er niet toe wat jij voelt, het ís onveilig nu. Dat duurde ongeveer een jaar.

Soms krijg ik nog de volle laag, bijvoorbeeld als ik me bemoei met wat Forum voor Democratie zegt over de Tweede Wereldoorlog en me uitspreek tegen dat soort antisemitisme. Daar zal ik nooit mee stoppen. We hebben niet voor niets in dit café afgesproken, vlakbij het Holocaustmonument aan de Weesperstraat. Mijn betrokkenheid in de strijd tegen antisemitisme gaat terug tot mijn tijd als Amsterdams raadslid. Dat is nog sterker geworden sinds ik met René ben, die uit een Joodse familie komt.

Voor mij telt het eeuwige geloof in vrijheid

In de Tweede Kamer vond ik een bondgenoot in Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. Toen ik vroeg of we samen op konden trekken tegen antisemitisme, zei hij zonder aarzelen ja. Samen hebben we vele gesprekken gevoerd met de Joodse gemeenschap, gevraagd wat zij willen dat we doen. Die gemeenschap telt 50.000 mensen, je kunt er de Arena niet mee vol krijgen, maar de haat die zij over zich heen krijgen en de bedreigingen waaraan zij bloot staan, zijn enorm. Uiteindelijk leidde dat tot een door de Kamer aangenomen nota met specifieke maatregelen.

Dilan Yeşilgöz

Dilan Yeşilgöz-Zegerius (Ankara, 1977) is sinds mei demissionair staatssecretaris van klimaat en energie. Sinds 2017 zat ze in de Tweede Kamer voor de VVD, waar ze vooral het woord voerde over klimaat, energie en gaswinning, en sinds 2019 over justitie en veiligheid. Van 2014 tot 2017 was ze raadslid in Amsterdam en daarvoor bestuursadviseur. Ze is sinds 2013 getrouwd met René Zegerius, woont in Amsterdam en heeft een hond, Moos.

Gert-Jan en ik spraken een keer met een holocaustoverlevende die ons samen bij Jinek had zien optreden. Het had hem zo geraakt dat twee mensen met zo’n verschillende achtergrond deze strijd samen aangingen. Toen pas – echt waar – realiseerde ik me hoe wij er van buitenaf uit moesten zien als duo: een christen en een atheïstische met een Turks-Koerdische achtergrond, die zich inzetten voor de Joodse gemeenschap.

Ik heb zelf niets met religie, toch vinden we elkaar hierin. Voor mij telt het eeuwige geloof in vrijheid. Daarom kan ik het niet accepteren dat mensen hier niet gewoon over straat kunnen lopen als ze een keppeltje dragen, zonder bespuugd te worden. Als ik in mijn bevoorrechte positie iets kán doen, moet ik het niet nalaten. Ik zie het als de meest waardevolle momenten van mijn politieke leven.

Van René’s familie zijn van beide kanten leden omgekomen en vermoord in de oorlog. Ze staan bij de namen op dit indrukwekkende monument, waar we vaak een steentje leggen. René is ook niet gelovig, maar we zoeken wel naar rituelen, met vrienden en met onze familie. Mijn moeder besloot, toen ze in Nederland arriveerde, dat we op kerstavond, de 24ste, altijd bij elkaar zouden komen. Dat zie je vaker bij families die alles achter hebben gelaten, het zoeken naar houvast.

Mijn andere grote liefde, countrymuziek

René gaat regelmatig met me mee voor mijn werk, ’s avonds of in het weekend. Om twee redenen, we zien elkaar toch al zo weinig en het is anders lastig uitleggen wat ik in de politiek meemaak. Het is ook gewoon gezellig. Vaak denken ze bij tv-optredens dat hij mijn beveiliger is, ik heb het opgegeven dat uit te leggen. Geef hem daar maar een stoel, zeg ik dan, haha. Hij kent iedereen bij de VVD dankzij de congressen, al is hij geen lid. René vertelt mijn collega’s gewoon als hun beleid niet deugt, er zit weinig decorum wat dat betreft.

Hij is ook meegegaan in mijn andere grote liefde, countrymuziek. Ik hou van alle country, van Dolly Parton tot Dierks Bentley en Jason Aldean. Al moet je niet teveel naar de lyrics luisteren, het is de sfeer en alles eromheen. Misschien gek om te vertellen, ik geloof niet in reïncarnatie, maar ik ben er al m’n hele leven van overtuigd dat ik uit Savannah kom (een stad in Georgia, VS, red.). René en ik hebben samen veel reizen naar de VS gemaakt. In de auto stappen en dagen rijden, dat is vrijheid. Het absolute hoogtepunt was een bezoek aan het grootste rodeofestival ter wereld in Wyoming, waar een vriendin ons voor had uitgenodigd. Daar stonden we dan tussen de cowgirls en cowboys, iedereen met van die laarzen aan, geen toerist te bekennen. Sindsdien is René verkocht. Ik mag alleen niet meezingen in de auto. Liever niet, zegt hij dan. Ik zing ontiegelijk vals. Dat mis ik echt, nu ik voor m’n werk wordt gereden in de dienstauto. Nooit meer keihard Jolene meebrullen.

Heb ik het nu helemaal niet over m’n hond Mosie gehad? Vijftig kilo pup, en hij denkt dat ‘ie vijf kilo is, want hij wil nog altijd op schoot. Als ik met hem wandel, krijg ik niet eens de tijd om op m’n telefoon te kijken. Dat gevoel is met niets te vergelijken, cowboylaarzen aan en dan met Moos over het strand.”

null Beeld

Lees ook de andere interviews uit de kerstbijlage van 2021

Hollywoodacteur Yorick van Wageningen: ‘Ik wilde zo enorm niet mezelf zijn, dat acteren een oplossing werd’

Ambassadeur Caecilia Wijgers gaf leiding aan de evacuatiemissie uit Kaboel. ‘Ik hoorde constant schoten. Dat was bloedstollend’

Merel van Vroonhoven over haar overstap naar het onderwijs. ‘We doen geen recht aan de ontwikkeling die een kind doormaakt’

Olympisch atleet Sifan Hassan: ‘Ik had een slecht persoon kunnen worden’

Is er tijdens de pandemie genoeg aandacht geweest voor de rol van gedrag? De vraag aan het hoofd van de gedragsunit van het RIVM Mariken Leurs.

Donald Pols won met Milieudefensie de zaak tegen Shell. ‘Wat iemand zelf doet voor het klimaat vind ik een onterechte vraag’

Peter Schouten verloor vriend en collega Peter R. de Vries, maar heeft zelf ‘geen seconde overwogen het bijltje erbij neer te leggen’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden