Poëzie Janita Monna

Poging om de aan een scherm gelijmde ogen weer eens de échte wereld in te laten kijken

Beeld Trouw

‘Ja, zo is het ongeveer’, zegt mijn zoon gniffelend en houdt het boek voor. Ik lees: 

Je hebt ouders die van alles willen zeggen 
die wat jij allang weet nog eens uit gaan leggen
of ze maken grapjes, meestal net te flauw
of dan krijg je dat gefoeter:
zit niet steeds op de computer
ga bewegen, want dat is zo goed voor jou.

Tuurlijk, dat is hoe kinderen over hun ouders denken. Dat wist ik ergens wel, maar was ik nu zelf zo’n zeur geworden?

Mijn zoon had zitten lezen in Joke van Leeuwen. In haar meest recente ‘versjes’, gebundeld in ‘Hee daar mijn twee voeten’. Die werden geschreven voor kinderen vanaf een jaar of negen, maar iets oudere kinderen (mijn zoon is dertien) herkennen er ook van alles in. Net als volwassenen. In de ‘Mislukte poging om iemand niet op z’n telefoontje te laten kijken’, hoorde ik mijn eigen stem. In die opgewekt wanhopige poging om die aan een scherm gelijmde ogen weer eens de échte wereld in te laten kijken.

Kwellig geestje

Joke van Leeuwen biedt van alles voor veel leeftijden. Kleine grapjes, maffe aardrijkskundefeitjes (‘De Noordzee ligt in het westen’), een kat­ten­allergiegedicht, een reeks zonderlinge scheldwoorden en koosnaampjes, een gedicht over Wiedan, Hoedan en Niedan dat het midden houdt tussen (taal)raadsel en mop. Maar deze gedichten zijn meer dan alleen grappig en luchtig en vluchtig. Iemand ligt ’s nachts wakker omdat zijn hoofd maalt. Voor dat malen vindt Van Leeuwen de woorden ‘kwellig geestje’, en als bij toverslag worden die donkere nacht en die spokende gedachten een beetje draaglijker. Woord en beeld zijn als altijd onafscheidelijk en voegen zich in dansend ritme soepel rond een eigenzinnige manier van kijken.

Wie Van Leeuwens werk – met vrolijke klassiekers als ‘Ozo heppie’ – een beetje kent, zal misschien niet enorm verrast worden door deze bundel. En het kind dat zich niet gehoord voelt door zijn ouders, terwijl ie met serieuze zijnsvragen worstelt, is niet per se nieuw in de kinderliteratuur. “Toen ik een hapje ham en prei / vermaalde in mijn mond / vroeg plotseling een stem in mij / of ik wel echt bestond.” Maar in Van Leeuwens ‘plaatjesgedicht’ waarin het kind te rade gaat bij vader, vriend, kat, boom, zonder antwoord te krijgen, wordt dat eenvoudige en ingewikkelde ‘bestaan’ van allerlei kanten – concreet en abstract – besnuffeld. “Mijn moeder zei: ‘Jij bent geheel in leven / gelukkig maar, lief kind van mij / en dek de tafel even.” Ik hoopte maar dat ik het zo niet deed.

Mijn zoon bladerde nog wat. Las een gedicht over vliegtuigeten: “in een bakje zit iets geels waarvan ik / denk dat ik het niet wil lusten”. We lachten om al die keren dat hij zelf zo boven zijn ‘vakjesbord’ gehangen had. Hoe vaak zit je samen met je kind over een gedicht te kletsen? Bij Joke van Leeuwen, dus.

Mislukte poging om iemand niet op z’n telefoontje te laten kijken

O kijk eens wat mooi
een echt spinnenweb, mooi
een echte boterbloem, mooi, mooi
van dichtbij vooral, mooi
een echte heuvel, een heuvel, mooi
en echte wolken, mooi, mooie wolken
een echte klimboom, een klimboom, mooi
met twee handen naar boven klimmen, mooi
en dan het uitzicht, mooi, mooi
op allemaal mensen die niet naar boven kijken.
Hee? Mooi toch? Mooi?

Joke van Leeuwen

Joke van Leeuwen
Hee daar mijn
twee voeten
Querido; 58 blz. € 15,99 

Janita Monna (1971) is journalist en recensent. Ze woonde lange tijd op Bonaire waar ze als correspondent werkte. Monna werkte als redacteur Poetry International festival en was initiatiefneemster voor de jaarlijkse Gedichtendag. Voor Trouw schrijft ze wekelijks over poëzie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden