Painting by numbers

Mooi

‘Paint-by-numbers’: pandemisch monnikenwerk

Painting by numbersBeeld Jane Boevink

Waar kijkt u naar? Een duizelingwekkend lijnenspel, veel cijfers in minuscule vakjes. Is het een landkaart van een stukje Italië? Of zijn het aantallen virusbesmettingen?

Nee, geen landkaart. Mijn aan huis gekluisterde dochter (18) is aan haar vijfde ‘paint by numbers’-doek sinds de pandemie ­begonnen. Na een golden retriever met kittens, een felgekleurde eenhoorn, een wilde vaas met bloemen en een tafereel met koala’s, heeft ze een gruwelijk gedetailleerd werk onder handen dat een park in mauve- en taupe-achtige herfsttinten moet worden met honderden minuscule vakjes. Aan het ingekleurde hoekje werkte ze minstens al een uur of veertien, vijftien. Monnikenwerk.

Er is iets raars gebeurd met ons tijdsbesef het afgelopen jaar. Al die uren, ze doen er niet meer toe.

Toen een kleine twee jaar geleden de uitvinder van het schilderen met nummers op 93-jarige leeftijd overleed, was mijn grootste verbazing dat dit fenomeen daadwerkelijk een uitvinder met een naam had: de Amerikaan Dan Robbins.

Robbins was een commercieel tekenaar. Eind jaren veertig kwam hij te werken bij de Palmer Show Card Paint Company in Detroit, waar hij aanvankelijk kleurboeken voor kinderen ontwierp. De eigenaar, Max Klein, gaf hem opdracht iets te bedenken waarmee het bedrijf meer verf zou verkopen. Robbins liet zich inspireren door niet de minste: hem schoot te binnen dat Leonardo Da Vinci onderdelen van zijn doeken van nummers voorzag, zodat zijn leerlingen ze konden invullen met specifieke kleuren voor onder- of achtergrond.

Picasso en Braque werden niet enthousiast onthaald

De eerste proef van Robbins was een wat abstract stilleven in de stijl van Picasso en Braque, maar zijn baas was niet enthousiast. Robbins moest op zoek naar toegankelijker motieven. En daar kwamen de landschappen, zeeën- en zonsondergangen, de bloemen, de paarden, kittens en clowns. Voor elke kit schilderde hij, later een team kunstenaars, eerst een doek, legde er doorzichtig folie overheen en verdeelde elke tint en schaduw in vakjes.

De timing, in een periode dat gezinnen meer vrije tijd kregen, was perfect. In 1955 waren er al twintig miljoen setjes verkocht. Toch ging het bedrijf failliet, omdat het de vraag niet kon bijbenen. Maar het product werd al snel door anderen opgepakt en verder ontwikkeld.

Natuurlijk was er kritiek, vooral vanuit de kunstwereld, al schijnt Andy Warhol een fanatiek verzamelaar van dit soort setjes te zijn geweest. Zelf noemde Robbins het nadrukkelijk ook géén kunst, het ging hem wél om de ervaring van kunst, van het oppakken van een penseel door mensen die dat normaal nooit zouden doen.

Dat is ook wat de Zwitsers-Nederlandse kunstenaar ­Nadia Gyr zo aardig vindt aan het fenomeen. “Het is toch de sensatie van het schilderen. Kleurboeken vind ik niks, dat is tijdverspilling. Penseel en verf maken het al tot een andere ervaring. Het hoeft niet zo netjes. Fouten mogen.” Als kind kreeg ze van die setjes van Ravensburger. Een kitscherig winterlandschap herinnert ze zich. “Die kick dat het echt wat werd, dat ik als meisje van tien iets kon maken wat ik normaal niet zou kunnen, dat was bijzonder. Ik was een doorsnee kind wat tekentalent betreft, maar dit raakte wel iets in mij. Je begint zo tóch aan die tienduizend uur die nodig zijn om iets onder de knie te krijgen.”

Tienduizend uur.

Lees ook:

Weidse landschappen vol ‘happy trees’: de aanstekelijke levensvreugde van cultschilder Bob Ross

De tv-schilder Bob Ross is een kwarteeuw na zijn dood nog altijd populair. Hoort zijn werk in het museum thuis? In Museum More is een overzichtstentoonstelling te zien van de schilder die iedereen aanmoedigde zijn eigen ‘happy’ wereld op het canvas te toveren.

Sam Hersbach weet: het is arrogant om te denken dat je als kunstenaar de wereld kunt veranderen

Sam Donald Pie Hersbach mag dan nog maar 24 zijn, naam heeft hij al gemaakt in de wereld van de beeldende kunst. In 2018 won hij de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden