null Beeld

Tuinieren metLoethe Olthuis

Organiseer eens een middag zaden ruilen

Bijna september: de tijd van het grote oogsten! Zeker voor moestuinbezitters zoals ik. De ene botergele courgette en rozerode biet na de andere is eetklaar, de pompoenen kruipen de kas uit en de perenboom moest ik stutten vanwege de overdaad aan vruchten. Maar ook zonder groententuin is er genoeg te oogsten en te verzamelen. Zaden bijvoorbeeld! Planten als akelei, borage, cosmea, goudsbloem, judaspenning, koekoeksbloem, stokroos, Oost-Indische kers, slaapmutsje, vingerhoedskruid, kleine viooltjes en zonnebloem zijn geweldig gul met hun zaadjes.

Zo heb je altijd meer dan genoeg voor jezelf én om weg te geven, ook een fantastisch verjaardags- of kerstcadeautje! Je hebt natuurlijk nooit al deze planten in je tuin, maar niks belet je om een ‘zadenbeurs’ te beginnen. Vraag tuin- en balkonbezittende buren, familie en vrienden om een seintje te geven wanneer er bij hen leuke zaaddragende bloemen zijn uitgebloeid. Plan een middag in en ruilen maar (appeltaart doet het dan altijd goed).

In parken en bossen kun je nu volop bramen, rozebottels, vlierbessen en soms zelfs walnoten en tamme kastanjes ‘oogsten’. Wel altijd met mate, vogels en andere dieren willen ook eten.

Oogst in etappes

Zo werkt het. Laat bloemen aan de plant zitten tot ze verdord zijn en zaad hebben gevormd: de zaaddozen moeten bruin zijn, soms hoor je ze zelfs rammelen. Bij aarvormige bloemen – lupine, stokrozen, vingerhoedskruid – oogst je in etappes omdat niet alle zaaddozen tegelijk rijp zijn.

Wacht tot het droog en zonnig weer is. Neem een flink stuk papier, bijvoorbeeld een pagina van deze krant. Laat iemand het papier onder de bloem vasthouden, peuter (zonnebloem), pluk of knip (lathyrus- en lupinepeulen, stokroos, goudsbloem), schud of tik (papaver, koekoeksbloem) de zaadjes/zaaddozen/verdorde bloemen op het papier. Vouw en plak dicht, zet de plantennaam erop en bewaar je zaadzakjes op een droge plek tot het voorjaar. Vochtige zaadjes gaan snel schimmelen, doe ze daarom nooit in plastic! Twijfel je of de zaadjes goed droog zijn? Laat ze een week tot veertien dagen­­ uitgespreid op een krant drogen.

Het is vaak het gemakkelijkst om de hele zaaddoos, peul of gedroogde bloem te oogsten, vooral omdat sommige zaadjes amper groter zijn dan een zandkorrel. Zaden ‘schonen’, dus de zaadjes van de zaaddozen scheiden? Ik doe het nooit, maar zaai ze gewoon samen: dat lukt zelfs met de transparante ‘zaadvelletjes’ van judaspenning. Wil je toch liever losse zaadjes? Als je de zaaddozen op papier hebt laten drogen, schud je de zaadjes er vaak zo uit. Overigens kun je rijpe zaden van één- en tweejarigen nu ook al buiten zaaien, dat gebeurt in de natuur ook.

Te veel gedoe, dat gepruts met die zaadjes? Veel van bovengenoemde planten zaaien zich ook prima zelf uit. Maar dan moet je in het voorjaar niet elk groen sprietje weg wieden, wacht tot je ze kunt herkennen!

Loethe Olthuis schrijft wekelijks een column over tuinieren. Lees hier eerdere afleveringen terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden