Column Rob Schouten

Ongedierte brengt allemaal filosofische problemen met zich mee

Geen vlieg kwaad doen, nee dat lukt me niet, maar ik zou het wel willen. De boeddhistische praktijk brengt me in ernstige verwarring. Ik geloof dat ik met ongedierte zou kunnen leven als de leden ervan me niet staken of de boel onder scheten, maar dat doen ze wel. Muizen en muggen trekken zich, in tegenstelling tot huisdieren, gewoon niks van mijn voorkeuren aan, ze laten zich niet temmen of dresseren en lijken in dat opzicht wel wilde beesten. Ik worstel met hun aanwezigheid want ik wil ze ook niet zien lijden, louter omdat ik ze nu eenmaal niet verdraag.

Het probleem is urgent omdat we een slecht jaar hebben, tenminste in de streken waar ik mijn landleven beoefen, Noord-Frankrijk: nauwelijks appels en walnoten maar wel veel opdringerig ongedierte dat massaler dan in vorige jaren zijn behoefte in mijn huis wenst te doen. Ik memoreerde hier onlangs al de hermelijn die een half jaar dood onder het logeerbed lag, tel daarbij op een muis die onlangs in een te grote val was gelopen en min of meer gehalveerd nog voortleefde, en de zevenslaper die juist weer in een te kleine val was gelopen die hem zijn snoet maar niet zijn nek brak.

Naderende executie

Je moet ze uit hun lijden verlossen maar ik ben te teerhartig. Als ik een muis of iets in die geest zie heb ik de neiging hem toe te spreken, als een predikant bij een naderende executie. Zo van: je bent onverstandig geweest! Wat doe je hier? Ik raak kortom vervuld van antropocentrische gedachten: wat als ik voor het vuurpeloton zou staan? Ze hebben gewoon pech, denk ik, en er is ook geen VN voor ongedierte die ze ten minste in bescherming probeert te nemen. 

Toch wil ik van ze af en daarom heb ik nu diervriendelijke vallen gekocht, waar ze wel inlopen maar niet worden gedood. Ik heb geen idee of ze me daar dankbaar voor zullen zijn maar we leven in het Antropoceen en ik denk antropocentrisch. Misschien gaan ze zelf wel liever dood dan dat ze ergens anders weer worden vrijgelaten, ver van huis en haard, ik weet het niet.

Allerlei gespuis

De gedachte aan etnische zuivering en vluchtelingen bevalt me niet helemaal maar ik zou zelf toch voor uitzetting en ballingschap kiezen, geloof ik. Ik zou natuurlijk ook kunnen proberen al dat ongedierte lijdzaam te ondergaan, als onderdeel van de natuur, zoals je ook een berg niet verwijt dat-ie in de weg staat, of misschien zelfs met een soort ‘nostalgie de boue’, verlangen naar modder, zoals Nero die ’s nachts in vermomming met allerlei gespuis door de Romeinse goot dwaalde, of Rousseau indachtig met zijn ‘terug naar de natuur’-oproep.

 Nu gooi ik mijn halfhartige dierenliefde maar op het conto van het schone geweten waarmee Immanuel Kant ons heeft opgezadeld, die wel zaken als tijd en ruimte in twijfel trok maar niet de rede. Het brengt kortom allemaal filosofische problemen met zich mee. En soms denk ik dat het misschien helpt om er een haiku over te schrijven in plaats van me op te winden over muizenkeutels, zo’n gedicht zonder ik en zonder innerlijk en verstoken van les of zin. Ik weet het, ik dwaal af, maar dat is ook precies wat verwarde mensen doen.

Eerdere columns van Rob Schouten leest u hier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden