NaschriftJusto Gallego Martínez (1925-2021)

Mocht hij genezen, dan zou Justo Gallego een kathedraal bouwen voor God

Justo Gallego, in 1999 voor zijn kathedraal in Mejorada del Campo. Beeld AFP
Justo Gallego, in 1999 voor zijn kathedraal in Mejorada del Campo.Beeld AFP
Jurriaan van Eerten

Het was de tuberculose waardoor Justo Gallego op het idee kwam een kathedraal te bouwen. Hoestend en zwetend had hij in bed gelegen, ver verwijderd van het klooster waar hij acht jaar daarvoor was toegetreden als jonge novice van 27 jaar. In zijn ijldromen zag hij de dood in de ogen en beloofde God: mocht hij genezen, dan zou hij eigenhandig een kathedraal bouwen als dank.

Hoe krankzinnig het idee zijn naasten ook leek, Gallego legde, toen hij inderdaad van de tuberculose was hersteld, in 1961 de eerste steen, op een stuk land in het dorpje Mejorada del Campo ten oosten van Madrid. Zonder enig plan, met slechts basisvaardigheden in het metselen en bouwen, begon hij aan de beloofde kathedraal.

Het levenswerk van de vastberaden zonderling

Na jaren in afzondering te hebben gewerkt en door sommige dorpeling voor gek versleten te worden, trok zijn project langzaamaan steeds meer aandacht. Een spot voor frisdrank Aquarius, waarbij Gallego klussend in zijn kathedraal als toonbeeld van menselijke doorzettingskracht werd getoond, plaatste het project in 2005 in de schijnwerpers. Bovendien leverde deze reclame de eenzame metselaar 40.000 euro op, die hij uiteraard besteedde aan de bouw. Zestig jaar na de eerste steen staat het gebouw inmiddels grotendeels overeind: metaaldraad steekt uit half voltooide torens omhoog, bakstenen muren moeten nog afgewerkt worden. Het is het levenswerk van de vastberaden zonderling, een kathedraal opgetrokken uit bouwafval, autobanden en afgekeurde bakstenen.

Gallego werd in 1925 geboren in een eenvoudige boerenfamilie. In zijn jeugd maakte hij de vernietigende Spaanse Burgeroorlog mee, waarin hij zag hoe communisten dansend en lachend eeuwenoude kerken sloopten. Het was precies dat beeld van vandalisme dat hem na zijn ziekte ertoe dreef het omgekeerde te doen: iets van schoonheid te scheppen, te tonen waartoe de mens óók in staat is.

Knullig en liefdevol

Naarmate Gallego ouder werd, liet hij zich omringen door vrijwilligers die hem bij de bouw hielpen. De gemeente Mejorada del Campo had intussen de straat omgedoopt tot Gaudí-straat, vernoemd naar die andere bekende kathedraalbouwer wiens meesterwerk in Barcelona ergens komende jaren voltooid moet worden. De vergelijking met Gaudí is raak: ook Justo’s Kathedraal – zoals die in de volksmond heet – bestaat uit organisch ronde vormen, zoals de met steenmozaïek ingelegde trappen waarover je naar de bovenverdieping loopt.

Maar wie ronddwaalt door Justo’s Kathedraal ziet ook wat het verschil is tussen een miljoeneninvestering als de Sagrada Família en dit werk van een fanatieke eenling: de ramen van oud glas in verroest metaal sluiten slecht op elkaar aan, de muurtekeningen zijn niet bepaald meesterwerken. Het is het meest knullige, maar tegelijk het meest liefdevolle project dat je momenteel in Spanje zal vinden.

Naarmate het gebouw steeds meer op een kathedraal begon te lijken, kwam ook vaker de vraag op of dat bouwwerk na de dood van Gallego wel zou blijven staan. Leandro Morillas, hoogleraar architectuur van de Universiteit van Valladolid stelde dat hij er niet in geloofde dat ook maar ooit een architect de benodigde documenten zou durven tekenen dat “dit gebouw ook maar vijftig jaar overeind zal staan”.

Veilig om te betreden

Maar het team van gelovigen rondom Justo Gallego huurde een ingenieursbedrijf in om de bestendigheid van de bouw te controleren. De conclusie: “verbazingwekkend” genoeg is het een prima gebouw, veilig om te betreden. “Het is ongelooflijk hoe zij dit hebben gebouwd zonder enig plan”, voegde de directeur van het bedrijf aan zijn conclusie toe. Momenteel wordt een vervolgstudie uitgevoerd om te kijken wat er eventueel aangepast moet worden om alle papieren officieel in orde te krijgen. En uiteraard is het hopen op het officiële zegen van de Paus.

Zelf zal Gallego de voltooiing niet meemaken, maar in de zestig jaar die hij aan de bouw besteedde raakte hij volledig vergroeid met zijn werk. De laatste jaren van zijn leven sliep hij er zelfs, in een zij-deel waar hij een stuk hout gebruikte als bed. Op 96-jarige leeftijd overleed Gallego precies op de plek waar hij moest overlijden: in zijn eigen kathedraal.

Justo Gallego Martínez werd op 20 september 1925 geboren in Mejorado del Campo en overleed daar op 28 november.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden