ColumnErik Jan Harmens

Mijn oma de broek aan, mijn opa vriendelijk zwijgend in haar schaduw

Beeld Jörgen Caris

Mijn opa is al heel lang dood, maar ik denk nog vaak aan ’m. Net als ik was hij van de vaste gewoontes, zo was hij dol op kauwgom, maar dan alleen die van het merk PK, in de oranje-gele wikkel. Ik heb ’m weleens een Stimorol aangeboden – hij keek naar mijn hand alsof er een drol in lag. Elke avond maakte hij alvast zijn ontbijt klaar, dat bestond uit een bruine boterham met dik boter, een plak kaas en daarop ondersteboven een beschuit. Hij zal het lekker hebben gevonden, of in elk geval vertrouwd.

Als hij en mijn oma bij ons thuis op visite kwamen was mijn opa zo panisch over het idee dat hij de bus terug naar het station zou missen dat hij terwijl mijn oma nog aan de koffie zat alvast bij de halte ging staan, dermate te vroeg dat de bus van een half uur eerder eraan kwam. Die nam hij natuurlijk niet, want mijn oma had d’r koffie nog niet op.

Ik logeerde weleens bij ze in Den Oever, aan het begin van de Afsluitdijk wou ik schrijven, maar voor wie in het noorden woont ligt het dorp juist aan het einde. Mijn oma de broek aan en voortdurend op de praatstoel, mijn opa vriendelijk zwijgend in haar schaduw. Jan heette hij en mijn oma heette Pietje. Jan en Pietje, ijzersterke namen voor een duo.

Soms logeerde ik bij ze, in het huis dat mijn opa zelf had gebouwd. Isoleren was dan weer niet zijn fort, in de winter was het er zo koud dat je met de rijp op je sprei wakker werd. Vanuit het logeerkamertje hoorde ik ze ’s avonds naar bed gaan en elke keer nadat het licht werd uitgeknipt, was het even stil en dan fluisterde hij: “Hé, Pietje, kusje?” En elke keer gromde mijn oma terug: “Ga slapen, Jan”. En soms zei ze erachteraan: “Ouwe viezerik!” Het ontroerde me dat hij nooit ophield met proberen. Elke avond stelde hij diezelfde vraag en steeds weer kreeg hij die botte bijl terug, hij leek er niet onder te lijden.

In de tijd van mijn opa had niemand het over autisme, Jan was een beetje op zichzelf en had zijn eigenaardigheden, die als een estafettestokje aan mij zijn doorgegeven. Ik maak bijvoorbeeld ook elke avond alvast mijn ontbijt klaar. Alleen dan niet zo’n boterham met kaas en een beschuit erbovenop, gewoon overnight oats.

Schrijver en dichter Erik Jan Harmens over de prikkels die het druk maken in zijn hoofd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden