FotoalbumAdie Steen

Met haar strenge blik en lange jurk kwam mijn grootmoeder ver in het leven

null Beeld

Adie Steen (70) bewondert haar in 1961 overleden grootmoeder Grietje Steen-de Vries. ‘Ze staat voor mij voor emancipatie.’

“Van oma Steen leerde ik al jong het woord ‘onzedig’. Wat het precies betekende, wist ik niet, maar ik begreep wel dat onzedig niet goed was. Blote knieën bijvoorbeeld noemde ze onzedig, ze zag er altijd op toe dat ze bedekt waren. Op deze foto uit 1954 is mijn 76-jarige oma omringd door haar vier kleinkinderen: mijn broers Ruud en Jan, mijn zus Margriet en ik, het meisje rechts op de kruk. Kennelijk heeft ze op dat moment niet goed opgelet, want mijn jurkje is omhoog geschoven waardoor mijn blote knietjes zichtbaar zijn. Dat was niet zedig, ook al was ik pas 3 jaar.

We zijn gefotografeerd in de tuin van haar dochter, mijn tante Adele, oftewel Adie, naar wie ik ben vernoemd. Tante Adie en oom Ko waren op die dag 25 jaar getrouwd. Oma Steen, die al sinds 1940 weduwe was, trok op een gegeven moment in bij haar dochter. Ik was een beetje oma’s lievelingetje en kwam daar vaak logeren. Je ziet wel aan mijn postuur dat ze me verwende. Ik kreeg beschuitpap – een bord lauwwarme melk met beschuit erin en suiker erop – en een zacht gekookt eitje. Oma liet me op haar kamer spelen, maar ik mocht niet reppelen: ravotten en springen. Dus zat ik keurig op de bank met een boekje of wat speelgoed. Ik vergeet nooit dat ze me een keer een rode metalen autoped gaf. Dat was heel wat, maar tot hilariteit van mijn familie heb ik er maanden lang naast gelopen, omdat ik niet durfde te steppen.

Ze is voor mij het voorbeeld van een geëmancipeerde vrouw

Ze stierf toen ik 10 was. Hoewel ik haar niet zo lang heb meegemaakt betekent ze veel voor me. Ze is voor mij het voorbeeld van een geëmancipeerde vrouw. Dat is misschien moeilijk voor te stellen als je haar ziet in die lange jurk, met die wat strenge blik, het brilletje en de handen keurig gevouwen. Toch was ze heel ondernemend. Ik wist weinig van haar voorgeschiedenis en ben op onderzoek uitgegaan, maar helaas kan ik niet alles goed aan elkaar knopen. Er blijven hiaten die ik zelf moet invullen.

fotoalbum 1811 Beeld rv
fotoalbum 1811Beeld rv

Ze is geboren 1878, in een gezin met negen kinderen in Surhuisterveen, een plaatsje in Friesland. Het zal daar in het veengebied armoe troef zijn geweest. Grietje de Vries, zoals ze heette, wilde weg. In 1899 is ze met haar ouders, vier broers en zusje naar Duitsland getrokken en ontmoette daar de man met wie ze ging trouwen, mijn opa. Hij was toen militair en kwam uit Hoogeveen. In het trouwboekje staat dat ze in augustus 1901 getrouwd zijn. Mijn vader is in oktober 1901 geboren. Een pikant detail. Elders in het boekje is januari 1900 als trouwdatum vermeld. Ik denk dat er met jaartallen geknoeid is om te verhullen dat ze ongehuwd zwanger was. Dat kon natuurlijk niet, zedig als ze was.

Vanuit Duitsland zijn ze ten slotte in Brunssum in Zuid-Limburg terechtgekomen. Van Friesland via Duitsland naar Zuid-Limburg was in die tijd een soort emigratie, vergelijkbaar met emigreren naar Australië nu, stel ik me voor. Mijn opa kreeg werk in de Staatsmijn, een goede baan destijds. Oma wilde dat mijn vader kapper werd: dat vond ze een eerzaam beroep en je hebt gegarandeerd werk. Hij is het vak gaan leren en zij heeft een pand gehuurd, waar hij zijn kapperszaak kon beginnen. Die liep heel goed. De slogan was: ‘Jan Steen, de kapper van iedereen’.

Ze heeft een tweede huis gekocht dat ze verhuurde aan ingenieurs

Zelf had ze graag een zaak in koloniale waren gewild, maar mijn opa was bang voor de financiële risico’s. Ze zocht altijd naar inkomsten en heeft toen een tweede huis gekocht dat ze verhuurde aan ingenieurs die bij de Staatsmijn werkten. Ook oma’s jongste zoon werkte daar een tijd en haar dochter trouwde met een man die er carrière maakte.

Naar Friesland is ze nooit ­terug geweest, maar ik denk dat ze weinig moeite had om zich aan te passen in Zuid-Limburg. Als jonge vrouw wilde ze een ­beter leven voor zichzelf en het gezin opbouwen. Dat is gelukt. Ik heb een prachtig familieportret uit 1927, waar zij en opa en hun drie kinderen trots en zelfbewust op staan. Mijn oma, met een mooie blouse en een juweel om de nek, zit rechtop en lijkt te zeggen: hier is Grietje de Vries, kijk eens hoe patent we eruit zien.

Als ze de geschiedenis van haar nazaten zou kennen, was ze nog trotser geweest. Ze hebben het allemaal ver gebracht. Ik ben op mijn 23ste leidster in de bejaardenzorg geworden. Leeftijdgenoten hier in Noord-Limburg vonden het bijzonder dat ik een zelfstandige vrouw was. Ik ben zeer gestimuleerd daarin door mijn oma en mijn moeder. Oma was heel ambitieus, als ze nu had geleefd was ze vast een groot zakenvrouw geworden.”

Wilt u ook worden geïnterviewd naar aanleiding van een voor u bijzondere foto? Stuur een e-mail naar fotoalbum@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden