Marjolijn van der Meulen met haar broer Huub, rond 2007. Beeld
Marjolijn van der Meulen met haar broer Huub, rond 2007.

NaschriftMarjolijn van der Meulen (1962-2022)

Marjolijn van der Meulen leefde een roerig leven met een groot geheim

Als er iemand was die wist hoe je opnieuw moet beginnen, was het Marjolijn van der Meulen. Na een ernstige verslaving, ingrijpende ziektes en meer, krabbelde ze steeds weer op. Elke keer wel een beetje zwakker.

Bert van der Kruk

Het was niet het leven dat ze zich had gedroomd. Als Marjolijn wat minder ontdekkend zou zijn ingesteld, was het misschien allemaal anders gelopen. Aan de omstandigheden waaronder ze opgroeide, lag het niet. Vanaf haar negende woonde ze in Wageningen-Hoog, in een riante villawijk midden in het bos, waar kinderen uit veelal academische gezinnen veel ruimte en mogelijkheden hadden. Een gegoed en beschermd milieu.

Haar vader verruilde eind jaren zestig zijn baan bij het Philips Natuurkundig Laboratorium in Eindhoven voor een functie bij het Nederlands Scheepsbouwkundig Proefstation (later Marin) in Wageningen. Haar moeder was huisvrouw; na Marjolijn kregen zij twee zoons, Wouter en Huub.

Het was een rooms-katholiek gezin, waarin zondagse kerkgang normaal was en aan tafel het Onze Vader klonk. Marjolijn was dan steevast degene die haar broers met gekke bekken aan het lachen probeerde te maken. Ontregelen, de grens opzoeken, dat deed ze wel vaker.

Fikse spanningen

Marjolijn was sociaal en sterk gericht op de buitenwereld. Net als veel buurtgenootjes zat ze op hockey. Ze kon goed leren en kreeg het advies om naar het gymnasium te gaan. Haar ouders besloten dat ze daarvoor naar Ede moest, elke dag op de fiets. Het was een strenge school die leerlingen het liefst binnen de lijntjes hield. Dat paste niet echt bij haar. De eerste klas doorliep ze nog goed, maar eenmaal in de puberteit ging het mis. Ze werd opstandig. Op school en thuis leidde dat tot fikse spanningen.

Vanaf het gymnasium ging ze naar de havo op het openbare lyceum in Wageningen. Maar ook op deze wat vrijere school liep het steeds stroever. Ze bleef zitten en kreeg vaak conflicten. Blowen was in die tijd tamelijk gangbaar op het lyceum en bracht enige verlichting, maar op een gegeven moment kwam ze via via in aanraking met harddrugs. Ze liep weg van huis en kwam terecht in een studentenhuis, woonde in een kraakpand of waar dan ook plek was, en ze raakte bij haar familie steeds vaker uit beeld.

Marjolijn van der Meulen in 2022.  Beeld Henri Blommers
Marjolijn van der Meulen in 2022.Beeld Henri Blommers

De havo maakte ze niet af, wel begon Marjolijn enige tijd later aan een kunstacademie in Den Haag. Haar ouders stimuleerden zo’n nieuwe start; ze zochten een studentenkamer en richtten die met nieuwe spullen in. Marjolijn had een creatieve geest, ze hield van tekenen en schilderen, dus deze opleiding zou vast passen. Maar het liep anders. Ze was inmiddels zwaar verslaafd aan heroïne en belandde op de Wallen in Amsterdam. Het werden zwarte jaren, waar ze niet graag op terugkeek. Ze werd graatmager en belandde meermalen in het ziekenhuis.

De deur bleef open

In weerwil van de gangbare hulpverlenersadviezen in die tijd hield de familie de deur altijd open. Met name haar moeder spande zich enorm in om contact te houden en trok geregeld met een tante van Marjolijn naar Amsterdam om te zoeken. Het moet een vreemd gezicht geweest zijn: twee dames in Burberryjassen die op de Wallen wanhopig de politie aanklampten. Ze werden snel uit de droom geholpen: ‘Vergeet uw dochter, mevrouw. Ga naar huis, dit heeft geen zin.’

Meerdere keren slaagde de familie er toch in Marjolijn uit Amsterdam weg te halen, meerdere keren mislukte het afkicken. Op een gegeven moment werd ze ernstig in elkaar geslagen en moest ze naar het ziekenhuis. Daar deden dokters iets wat grote invloed op de rest van haar leven had. Ze namen, ongevraagd, een hiv-test af. In een terugblik op haar leven was ze daar nog pissig over. “Ik was een junkie en dan ben je niks waard. Mensen kijken je niet aan, maar kijken door je heen. Vragen stellen ze dus ook niet.”

Toen ze een hele batterij dokters zag binnenkomen, schrok ze zich naar. Marjolijn kreeg te horen dat ze aids had, in 1984. Ze was positief getest op hiv, maar het onderscheid met aids was in die jaren nog niet helder. “Daar lag ik dan. Alleen, 22 jaar oud, in een onbekende stad, in het ziekenhuis. Dat is heel eenzaam. Zeker als je dan de boodschap krijgt dat je doodgaat.” Op enkele ingewijden na vertelde ze niemand over de testuitslag. Het werd een ingewikkeld geheim waarmee ze pas vele jaren later naar buiten kwam.

Rustiger vaarwater

Na een sprong in de tijd was ze terug bij haar ouders, die haar met liefde weer een nieuwe kans gaven. Met duidelijke afspraken: niet de hele dag op bed liggen, maar aan de slag. Afkicken dus. Deze keer lukte het, met vallen en opstaan. Ze volgde een opleiding, waarmee ze later als computerprogrammeur aan de slag kon bij een levensverzekeraar in Zeist. En ze vond een vriend met wie voor het eerst een langduriger relatie mogelijk was. Ze belandde in rustiger vaarwater.

Marjolijn van der Meulen met haar broers en vader in 1977. Beeld
Marjolijn van der Meulen met haar broers en vader in 1977.

Ondertussen beet haar vader zich vast in medicatie voor Marjolijn. Hij hield alles bij, deed onderzoek en vergezelde haar naar artsen. Omdat ze bij de eerste lichting hiv-patiënten hoorde, had Marjolijn vaak als een van de eersten toegang tot experimentele medicatie. In die eerste jaren moest ze wel 44 pillen per dag slikken, de ene nuchter, de ander juist weer niet, met zoveel tijd ertussen. Van al die pillen mochten ze op haar werk niets weten, vond ze. Hiv en aids waren in die jaren woorden waarbij iedereen meteen terugdeinsde. Marjolijn leed onder het stigma.

Ze was goed in haar werk en genoot ervan. Het gaf haar zelfvertrouwen. Het geregelde leven deed haar goed, maar was fysiek zwaar. Als gevolg van de medicatie had ze allerlei bijwerkingen en last van chronische vermoeidheid en botontkalking. En nadat ze eenmaal schoon verklaard was van hiv kwam er een nieuwe, ingrijpende ziekte op haar pad, hepatitis C. Dat alles had uiteindelijk ook gevolgen voor haar werk, waar ze steeds vaker moest verzuimen. Ze werd afgekeurd, nog geen 40 jaar oud.

Het was een grote klap, haar toekomst lag opnieuw in duigen. Marjolijn stortte zich in het vrijwilligerswerk. Ze organiseerde schilder- en zangclubjes voor dementerende ouderen. Ook daar was ze goed in, Marjolijn hield niet van half werk. Ze ging fanatiek haken en breien.

Ze betekende veel voor mensen in de buurt. Met allerlei mensen kon ze goed overweg, of het nou een hasj rokende buurjongen was, een chique dame of Oekraïense vluchteling. Marjolijn hielp en regelde. Ze was open en veroordeelde een ander nooit. Ze was direct en voor niemand bang. Maar ze kon ook hard zijn en emotioneel uit de hoek komen.

Haar eigen wereldje

Een nieuwe tegenslag kreeg ze te verwerken toen er na 25 jaar een einde kwam aan de relatie met haar partner. Terwijl zij zonder betaald werk zat, werkte hij zich een slag in de rondte. De breuk betekende ook een flinke terugval in inkomsten. Ze vond een nieuw huis in Renkum waar ze, met steun van de familie, snel haar eigen wereldje wist te creëren. Ze vond het een sport om voor zo min mogelijk aan goede spullen te komen. Van huis uit was ze wel wat kwaliteit gewend.

In 2018 beleefde Marjolijn mooie momenten. Ze was in contact gekomen met de Hiv Vereniging en besloot mee te doen aan de Positive Flame Tour tijdens de internationale aidsconferentie in Amsterdam. Heel spannend om zo zichtbaar te zijn, na al die jaren van geheimzinnig doen.

In de lange rij mensen was zij de eerste vrouw met zo’n vroeg diagnosejaar. De anderen waren er al lang niet meer, maar zij leefde. Ze straalde en genoot. “Ik heb toen mijn hoofd omhooggehouden”, zei ze in Margriet. “Dat is iets wat mijn moeder altijd tegen me zei en dat heb ik opgevolgd.”

Haar moeder, met wie ze gaandeweg een steeds krachtiger band had gekregen, was er toen al vijf jaar niet meer. Sindsdien nam Marjolijn de mantelzorg voor haar vader op zich. Dat bleef ze doen totdat ze eind september een laatste onheilstijding kreeg: alvleesklierkanker in een vergevorderd stadium. Vrij snel zag ze in dat er dit keer geen toekomst was, geen nieuw begin. Heel even nog droomde ze van een vakantie naar Curaçao, met een vriendin, businessclass. Maar nee, ze ging naar het hospice, waar ze ruim drie weken na de diagnose stierf.

Marjolijn van der Meulen werd geboren op 20 juli 1962 in Alkmaar. Op 17 oktober 2022 is ze in Wageningen gestorven.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden