NaschriftMarieke Broekhoff

Marieke Broekhoff (1976-2022) nam de pakjes henna zelfs mee in de bagage naar oorlogsgebieden

Marieke Broekhoff Beeld
Marieke Broekhoff

Als Marieke Broekhoff iets wilde, lukte het vaak ook. Op ettelijke missies voor Artsen zonder Grenzen zorgde de tropenarts ook voor enige luchtigheid. Na tien intense jaren in oorlogsgebieden zat haar potje vol en schoolde ze zich om tot huisarts.

Dana Ploeger

Een jaar of zestien is Marieke als ze haar blonde haren ineens knalrood verft. Dat vindt ze beter passen bij haar eigenzinnige karakter. In diezelfde tijd wordt ze ook vegetariër en beslist ze dat ze tropenarts wil worden. Ze blijft haar hele leven roodharig, de pakjes henna gaan mee in de bagage naar oorlogsgebieden, waar ze werkt als dokter voor Artsen zonder Grenzen (AzG). Pas als ze hoort dat ze een moeilijk te genezen kanker heeft, scheert ze op de eerste dag van de chemokuren al haar rode lokken af. Zo houdt de pragmatische Marieke de controle.

Die eigenschap komt goed van pas bij de vele missies die ze uitvoert in verre buitenlanden. Eerst als arts en later als medisch coördinator werkt ze onder andere in Congo, Tsjaad, Nigeria, Oeganda, Bangladesh, Sierra Leone, de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) en Papua-Nieuw-Guinea. Juist in dat laatste land, waar helemaal geen conflict gaande is, maken de ernstige verminkingen bij vrouwen enorme indruk op Marieke.

Marieke Broekhoff in haar begintijd bij Artsen zonder Grenzen. Beeld
Marieke Broekhoff in haar begintijd bij Artsen zonder Grenzen.

Ze zet zich vanzelfsprekend in voor de vrouwen, maar schrijft ook een uitgebreid rapport over seksueel en huiselijk geweld, dat ze overhandigt aan de minister van volksgezondheid. Met dat rapport Hidden and Neglected hoopt ze iets te veranderen. Ze legt haar ziel en zaligheid in het rapport. Dat is haar manier om te verwerken wat voor gruwelijks ze met eigen ogen heeft gezien.

Die serieuze en gedreven levensinstelling is kenmerkend voor Marieke. In haar examenjaar ontdekt ze dat ze niet het juiste vakkenpakket heeft voor de studie geneeskunde. In een half jaar tijd haalt ze alsnog het vak natuurkunde op vwo-niveau. Ze woont haar hele jeugd in Leiden. Een vrolijke meid, die goed weet wat ze wil. Marieke is flink teleurgesteld als ze uitgeloot wordt voor geneeskunde en gaat ter voorbereiding eerst maar een jaar medische biologie studeren.

Alles begrijpen en doorgronden

Gelukkig kan ze het jaar erop terecht bij geneeskunde in Maastricht: geen van haar vrienden studeert zo hard en zo gedisciplineerd als zij. Op feestjes legt ze gerust tot in detail uit hoe een bepaalde operatie wordt uitgevoerd, ook gebruikt ze voor alledaagse aandoeningen liever de medische term. Ze wil alles begrijpen en doorgronden. Als student is ze in de jaren negentig actief voor de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Eén actie haalt alle media. Onder het motto ‘Onze toekomst hangt aan een zijden draad’ laten Marieke en een medestudent zich aan een lang abseiltouw van de publieke tribune de Tweede Kamer in zakken.

In 2004 studeert ze af als tropenarts en gaat gelijk aan de slag als AzG-arts in Congo, daarna volgt een tiental missies die vaak maanden duren. Niets is haar te veel, ze ziet in één oogopslag wat er nodig is en regelt dat direct. Haar flexibiliteit oogst bewondering. Met haar brede lach, humor en Hollandse nuchterheid is ze één brok energie. De lange dagen keihard werken in erbarmelijke omstandigheden, soms bij hitte van 45 graden, lijken haar amper te raken.

Tijdens een missie voor Artsen Zonder Grenzen in Afrika. Beeld
Tijdens een missie voor Artsen Zonder Grenzen in Afrika.

Om te ontspannen zoekt Marieke als het even kan een zwembad op. Fanatiek baantjes trekkend glijdt alles van haar af. In haar minimalistisch ingepakte rugzak zitten altijd wat kruidenzakjes, het spel Catan en haar iPod met luisterboeken van Harry Potter – ze is dol op de stem van de Britse verteller Stephen Fry. Met het spelen van Catan zorgt ze ervoor dat haar teamgenoten ’s avonds de ellende van zich kunnen afschudden en de kruiden geven de eentonige rijstgerechten extra smaak. En de dag is pas compleet als ze haar shagje kan rollen om dat in alle rust op te roken.

Verdwaald in de jungle

Een tikkeltje naïef en onverschrokken is ze ook, zeker als ze eens zonder noodrantsoen met een collega de jungle in trekt en dagenlang verdwaalt. Ze fikt haar ondergoed op als een soort aanmaaklont om bij het vuur ’s nachts warm te blijven. Vol vertrouwen vindt ze haar weg terug. “Het komt wel goed”, is een van haar gevleugelde uitdrukkingen. Het werken met de voeten in de modder past haar goed. Ze werkt in lokale ziekenhuizen of zet met haar team zelf een medische post op. Ze houdt ervan om vrijwel onmogelijke situaties vlot op te lossen.

Al zijn de omstandigheden primitief, ze blijft perfectionistisch en secuur. Haar plichtsbesef is groot. Dat mensen soms sterven accepteert ze heus, maar het zal haar niet overkomen dat zij daar de oorzaak van is. Ze staat gerust midden in de nacht een vrouw te opereren, die bevalt van een drieling, onder het schijnsel van een zaklamp.

En als ze merkt dat haar bevriende collega Akke Boere een nare ontsteking in haar voet heeft, opereert ze haar ter plekke op de keukentafel. Later in haar loopbaan wordt ze medisch coördinator van de AzG-teams, een rol vol strategie en overleg, die haar goed ligt. Om zich inhoudelijk nog verder te scherpen, voltooit ze in 2012 de ‘Master of Public Health’ aan de VU in Amsterdam.

Vriendenweekend in de studententijd van Marieke Broekhoff (vooraan met roze vest). Beeld
Vriendenweekend in de studententijd van Marieke Broekhoff (vooraan met roze vest).

Haar immer autonome houding komt goed van pas in haar onregelmatige leven, maar laat ook weinig ruimte voor langdurige relaties. Tijdens missies kent ze genoeg liefdes, maar zelf zegt ze: “Ik ben niet geschikt als relatiemateriaal”. Als einzelgänger is ze graag op zichzelf. Toch omringt ze zich eenmaal weer thuis graag en vaak met goede vrienden en buren, met wie ze ook op vakantie gaat. Ze is empathisch, betrokken en kan luisteren als de beste. Als haar trouwe club studievrienden van de ‘Maastrichtse Maatjes’ weer eens komen dineren, zorgt ze dat alle randvoorwaarden geregeld zijn en er is genoeg wijn in huis. Het gezelschap moet nog wel zelf het eten koken. Marieke vindt dan dat ze wel weer genoeg heeft gedaan. Een rommelkont is ze ook.

Haar potje raakt vol

De missies worden steeds complexer en gevaarlijker. De loodvergiftiging in Nigeria vraagt weer heel andere kennis dan het werken in conflictgebieden. Als altijd leest ze zich zorgvuldig in. Belegeringen van medische posten zijn geen uitzondering meer en als in 2014 drie medewerkers van haar team worden doodgeschoten in de CAR, begint Marieke te verlangen naar meer rust.

Met traumasessies en intensieve nabesprekingen verwerkt ze keer op keer de nare gebeurtenissen, maar door de stapeling van intense ervaringen is haar emotionele potje na tien jaar vol. Ze verrast haar omgeving met de keuze zich om te scholen tot huisarts. Het Nederlandse zorgstelsel en alle protocollen doen geregeld haar wenkbrauwen fronsen, maar ze zet zich met veel energie in tijdens haar stages. In die periode overweegt ze pleegouder in de crisisopvang te worden. Ze blijft een idealist.

Net als ze lekker aan de slag is als huisarts, wordt een zeldzame en moeilijk te behandelen wekedelenkanker in haar kleine bekken ontdekt. Complexe operaties en bestralingen volgen. Ze zet alles op alles om te genezen: ze wil leven! De boeken van psychiater en Holocaust-overlever Viktor Frankl geven haar steun. Snoeiharde revalidatietrajecten volgen. Ze bikkelt en zet door.

Vakantie op Terschelling in 2013. Beeld
Vakantie op Terschelling in 2013.

Als ze zich realiseert dat buitenlandse vakantiereizen – met Patagonië bovenaan haar wensenlijst – er niet meer in zitten, maakt ze een bescheiden bucketlist. Alledaagse dingen staan erop: een keer uit eten met vrienden, pianolessen en ze koopt een longboard. Als ze daarmee ondanks alle beschermingsmiddelen toch haar knie breekt, gaat ze niet met de taxi naar de medische post, maar rijdt er in haar scootmobiel naartoe – midden in een storm, dwars door open veld.

Haar werk als huisarts lukt niet meer, maar af en toe werkt ze als arts bij de bloedbank. Tot ze hoort dat genezing niet meer mogelijk is. Samen met trouwe vrienden, de buren én haar hond Amie beleeft ze dat laatste jaar nog vele mooie, kleine ogenblikken. Altijd is Marieke degene die kleur geeft aan die momenten. Zelfs nu sprankelt ze nog en geniet ze van die ene bloem of dat goede glas wijn. Hoewel ze haar begrafenis tot in de puntjes regelt, praat ze niet graag over haar einde. Tranen zijn er wel, genoeg. En tot het allerlaatst blijft ze zeggen: “Ik wil gewoon leven”.

Marieke Broekhoff werd geboren op 7 augustus 1976 in Leiden en overleed op 8 maart 2022 in Oegstgeest.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden