NaschriftMarie-José Walenkamp (1966-2021)

Marie-José (1966-2021) werd de kinderarts die ze wilde zijn

null Beeld Privéfoto
Beeld Privéfoto

Doe iets voor anderen, kreeg Marie-José van huis uit mee. Als kinderarts zette ze zich in, maar door haar bescheidenheid liet ze zich soms wegdrukken. Net toen ze in het volle licht ging staan, moest ze haar patiënten laten weten dat die haar niet meer zouden terugzien.

Een verontschuldigende lach rond de lippen en een spottende twinkeling in haar ogen. Smaakvol gekleed in een blouse van Cavallaro. Zo kun je Marie-José uittekenen. ‘Een klassiek type’, zoals ze zichzelf met enige zelfspot karakteriseert, maar wel een die vrolijk wordt van de liedjes van de Volendamse volkszanger Jan Smit.

Kinderen gaan niet graag naar het ziekenhuis, maar wel naar Marie-José. Niet alleen omdat de kinderarts coole sneakers draagt onder haar witte jas, maar ook omdat ze zich door haar begrepen en gezien voelen. Met haar specialisatie als kinderarts-­endocrinoloog helpt ze kinderen met ­hormoonziekten en groeistoornissen. ­Marie-José kan luisteren alsof ze alle tijd van de wereld heeft. Ze is deskundig en tot in de details voorbereid waardoor patiënten en hun ouders op haar vertrouwen.

Voor de jonge assistenten die ze opleidt is ze een coach. Ze luistert naar hun dromen en dilemma’s om daarna met een helder advies te komen. Al brengt ze dat vriendelijk, inhoudelijk is ze direct. De kinderarts heeft een groot gevoel voor verantwoordelijkheid, waardoor ze delegeren soms lastig vindt. Ze is serieus en tegelijkertijd ook een levensgenieter. Samen met collega en hartsvriend Joost, met wie ze jarenlang een kamer deelt op de afdeling Kindergeneeskunde van het VUMC, heeft ze veel lol. Ze kan enorm genieten van haar vaste ­ritueel; ’s middags een kopje thee en een Twix.

Marie-José met haar man Xavier en dochters Fleur en Emilie.   Beeld Privéfoto
Marie-José met haar man Xavier en dochters Fleur en Emilie.Beeld Privéfoto

De spotlights zoekt ze in haar werk niet op, eerder is ze geneigd de ander voor te ­laten gaan. Zeker tegen spierballen en ellebogen kan ze zich niet goed verweren. ­Marie-José kan iets kwetsbaars hebben en vindt het spannend in het openbaar het woord op te eisen of vast te houden. Maar ondertussen zit ze boordevol ambitie en komt ze op haar eigen wijze toch waar ze wezen wil. Zo is ze sinds enkele jaren voorzitter van de landelijke stuurgroep die het onderwijs voor aankomend kinderartsen ontwikkelt. Daar kan ze de leider zijn die ze eigenlijk is; elegant, diplomatiek en luisterend. Op zachte wijze voert ze flinke vernieuwingen door. Dit geeft haar zelfvertrouwen.

Warm nest

Haar jonge patiënten en artsen in opleiding gaan boven alles. Bijna dan, want op de allereerste plaats staan haar twee dochters, Fleur van 16 en Emilie van 15, en haar echtgenoot Xavier, een uit België afkomstige piloot. Het is vreemd hoe ze kan toveren met de tijd die ze niet heeft. Door haar veeleisende baan is ze veel weg van huis, toch ervaren ze alle drie Marie-José als aanwezig. Als ze er is, is ze er ook honderd procent, net als bij haar patiënten.

Marie-José lacht veel en graag. Haar verdriet toont ze minder gemakkelijk, ze wil anderen er ook niet mee belasten. Maar haar oudste dochter merkt het meteen als haar moeder verdrietig is. “Je hoeft je niet groot te houden hoor, mama”, zegt ze dan. “Maar het is andersom, ik hoor jou te troosten”, werpt Marie-José nog tegen, maar ze laat haar tranen bij haar dochter wel gaan.

Marie-José als peuter. Beeld Privéfoto
Marie-José als peuter.Beeld Privéfoto

Het is een warm nest dat ze met zijn vieren vormen in hun huis in Noordwijk, met een hond, de drie goudvissen Poetin, Erdogan en Trump en met mooie vakanties naar Frankrijk, Oostenrijk en Thailand. Ruzies zijn er soms heus wel, zoals overal, maar ­Xavier en Marie-José voelen zich rijk met wat ze hebben. Achttien jaar zijn ze samen.

Ze memoreren graag hun ontmoeting aan een zwembad bij een hotel in Madrid waar zij beiden waren voor hun werk. Wanneer Marie-José naar het zwembad loopt, ziet ze een knappe jongeman zitten in de schaduw gebogen over studieboeken. Als hij haar ziet, springt hij op om een ligbed voor haar te halen. ’s Avonds in de bar leren ze elkaar beter kennen. Hij, een vijf jaar jongere Franstalige Belgische piloot in opleiding, zij een kinderarts in opleiding tot endocrinoloog. Zij vindt zijn bourgondische levens­instelling leuk en hem valt al snel op dat Marie-José iemand is met idealen.

Doe het goede

Die idealen heeft ze meegekregen van haar maatschappelijk bewuste vader en moeder die graag iets doen om de wereld een beetje beter te maken. Het is een hecht gezin, er wordt veel gezongen, eerst kleuterliedjes, dan Fame en elke zomer gaan ze op vakantie naar Schoorl, later met de nachttrein naar Oostenrijk. Marie-José en haar jongere zus groeien op in Utrecht met opa, oma en tantes in de buurt. De warmte die in de familiekring om haar heen is, ontbreekt soms op de lagere school. In de hogere klassen heeft Marie-José veel last van oorontsteking en daarom moet ze steeds een muts dragen, iets waar ze mee wordt gepest.

Op het gymnasium voelt ze zich meer op haar plek, ook omdat ze van leren houdt. Wanneer ze geneeskunde gaat studeren, bloeit Marie-José op. De studie past helemaal en ze wordt al snel bestuurslid van de Medische Studenten Faculteitsvereniging. Er volgt een tijd van uitbundige feesten waarop Marie-José kleurige galajurken draagt gemaakt door haar tante die coupeuse is. De lappen stof koopt ze op de markt voor 3 gulden de meter. Marie-José is nu definitief het nest uitgevlogen, met de waarden die ze heeft meegekregen: doe het goede en beteken iets voor anderen.

Marie-José Walenkamp terwijl ze op haar werk haar dochter meet.  Beeld Privéfoto
Marie-José Walenkamp terwijl ze op haar werk haar dochter meet.Beeld Privéfoto

Wanneer Xavier haar kort na de Madrileense zwembadontmoeting opzoekt, gaat het snel. Het jaar erna, in 2003, trouwen ze en is Marie-José zwanger van hun eerste kind. Ze is dan 37 jaar en bezig met haar promotie aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Werken, studeren, onregelmatige diensten draaien, een proefschrift schrijven en bevallen. Marie-José vindt het geweldig om moeder te zijn en is dolgelukkig als in 2006 hun tweede dochter wordt geboren. Het lukt haar om te midden van een leven vol luiers en babyflessen in 2007 te promoveren op een onderzoek naar genetische oorzaken van groeistoornissen bij kinderen. Een jaar later gaat ze van het LUMC naar het VU Medisch Centrum in Amsterdam, dat ­later zou samengaan met het AMC.

Het is balanceren in de jaren die volgen met Xavier die als piloot vaak zes dagen weg en vijf dagen thuis is, haar eigen werk waar ze zich volledig voor inzet en hun twee opgroeiende meiden. Daarnaast wil ze tijd hebben voor haar vrienden, ouders en zus, die medisch oncoloog is. Gelukkig heeft ze het talent om efficiënt te plannen. Ruimte voor zichzelf neemt ze maar weinig, die geeft ze liever aan anderen, maar een uitlaatklep is Jan Smit. Tijdens zijn concerten gaat ze los en zingt uit volle borst mee; ‘Hoop, liefde en vertrouwen’.

In het volle licht

Na al het zaaien in de tropenjaren begint nu ook het oogsten. Haar dochters zijn uitgegroeid tot twee mooie tienermeisjes, en op haar werk stapt ze steeds meer in het volle licht. Marie-José bloeit.

Op 28 december 2019, de dag voor hun trouwdag, wordt bij haar borstkanker vastgesteld. Een operatie en diverse behandelingen volgen en het herstel gaat zo goed dat Marie-José erover denkt om in september 2020 haar werk weer op te pakken. Maar ­zover komt het niet, want vlak voor die tijd blijkt dat ze nu een ongeneeslijke vorm van darmkanker heeft.

null Beeld Monica Stuurop
Beeld Monica Stuurop

Wanhopig en intens verdrietig is de 54-jarige. Dat er geen toekomst meer is om haar dochters te zien opgroeien, dat ze haar Xavier moet achterlaten, dat ze haar werk waar ze zich zo ontwikkelde moet loslaten. Deze gevoelens laat ze maar aan een paar mensen zien, de meesten biedt ze troost. Met een stralende, dappere lach spreekt ze videoboodschappen in voor intimi waarin ze hen op de hoogte houdt van haar ziekteverloop. Na de tijding dat haar leven waarschijnlijk niet langer zal duren dan een paar maanden, durft haar oudste dochter haar een tijdje niet aan te kijken, bang voor al het verdriet. “Kijk in mijn ogen”, zegt haar moeder, “het doet pijn, maar laten we er niet voor weggaan”.

Het is een van de moeilijkste dingen uit haar leven om haar patiënten en artsen in opleiding te schrijven dat ze niet meer terugkomt. Dozen vol brieven komen terug waarin zij haar laten weten wat een verschil ze heeft gemaakt in hun leven, het bevestigt haar troostrijke inzicht dat ze de kinderarts is geworden die ze wilde zijn. Een gedachte die haar ook troost is hoe waardevol en vormend haar eigen kinder­jaren thuis waren, daardoor realiseert ze zich dat ze haar eigen dochters al veel heeft meegegeven.

Ze spreekt voor hen en voor Xavier een videoboodschap in die ze na haar overlijden mogen bekijken. “Ik heb er alle vertrouwen in dat jullie het samen gaan redden, als drie musketiers. En als je het even niet weet, denk dan: wat zou mama hierover zeggen? En dan weet je het.”

Marie-José Walenkamp werd geboren op 31 augustus 1966 in Heemstede en overleed op 9 maart 2021 in Noordwijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden