ReportageVeganChallenge

Lukt het ons, een maand lang alleen planten eten?

Beeld Getty Images

Na het zien van enkele films over een plantaardige leefstijl en al het akelige nieuws over varkensleed, besluit journalist Dana Ploeger met haar gezin plantaardig te gaan eten. Ze doen mee aan de VeganChallenge van een maand.

“Echte mannen eten vlees!” roept de gespierde acteur Arnold Schwarzenegger in de film ‘The Game Changers’ (2019). Met dat mantra is niet alleen Schwarzenegger opgevoed, deze overtuiging hebben veel topsporters. Voor spieropbouw heb je eiwitten nodig en die haal je uit vlees. Schwarzenegger, zelf alweer jaren veganist, coproduceerde de film om juist te laten zien dat je met plantaardig eten meer fitheid bereikt. In de documentaire komen diverse topsporters als bodybuilders, baanwielrenners en een heel rugbyteam aan het woord over hun gezondheid en topprestaties, terwijl ze alleen maar plantaardig eten. Het geeft een indrukwekkend beeld.

We bekijken de documentaire dit najaar met onze twee jongsten van 14 en 17 jaar. Wat? Zie ik nu goed dat het buisje met afgenomen bloed van de sporter die een burritowrap met bonenprutje at veel helderder is dan die van de sporter met een wrap met biologisch gehakt? En wat te denken van dat brandweerkorps uit New York, dat na een week plant based de cholesterolwaarden van alle brandweermannen aanzienlijk zag dalen. Het zaadje is geplant en als flexitariër (zo’n twee keer per week eten we nog kip of vis) ben ik benieuwd wat het aan gezondheidswinst en fitheid oplevert als we niet alleen vlees, maar ook alle zuivel, eieren en kaas laten staan.

Hoe krijg je als veganist alle voedingsstoffen binnen?

Het Voedingscentrum stelt dat je als veganist moet opletten dat je voldoende eiwit, ijzer, vitamine B1, B2, B12 en calcium binnenkrijgt. Eiwit, ijzer, B1 en B2 kun je halen uit peulvruchten, tofu en tempé, noten en pitten en kant-en-klare vegetarische stukjes en burgers. Eet zoveel mogelijk onbewerkt eten. En neem altijd een vitamine B12-supplement om tekorten te voorkomen.
Vorig jaar klonk kritiek op een veganistische leefstijl voor kinderen, het zou ertoe leiden dat ze te weinig voedingsstoffen binnenkrijgen. Volgens diëtiste Steltenpool kan het prima, maar moet je je wel laten adviseren door een veganistische diëtist. “Je kunt niet zomaar producten weglaten, kinderen hebben wel calcium, omega 3 en vitamine B12 nodig. Laat je informeren hoe je dat op een gezonde manier doet.”

Beeld Getty Images

Veganisten bekommeren zich niet alleen om hun gezondheid, maar ook om de aarde, vertelt Lisa Steltenpool, veganistisch diëtist, bij de presentatie van haar nieuwste boek ‘Vegan Vibes’. “Wil je echt invloed hebben op het klimaat, eet dan plantaardig. Het zorgt voor minder ontbossing, minder broeikasgasuitstoot, minder verspilling van water, minder verbruik van grondstoffen en landbouwgrond en het voorkomt overbevissing.”

Als veganist bespaar je al snel 850 kilo CO₂ op de in totaal 1,9 ton CO₂ die we per persoon per jaar door voeding en drinken uitstoten, rekende Milieu Centraal uit. Ik kijk voor de lol eens op footprintchallenge.nl. Wat zou het betekenen als we plantaardig gaan eten? Dat levert een veel kleinere ecologische voetafdruk op: we gaan van 4,6 naar 3,2 – terwijl de gemiddelde Nederlander een voetafdruk heeft van 6,2 hectare, maar ja, wij hebben ook al zonnepanelen en vliegen nauwelijks.

Misstanden in slachthuizen trekken me over de streep

Wat mij definitief over de streep trekt, zijn de terugkerende misstanden in slachthuizen. Jarenlang liet ik het geroep van dierenactivisten niet echt tot me doordringen, maar dat beeld van varkentjes die levend worden gekookt en gillend aan hun eind komen, door Arjen Lubach eind november mooi geïllustreerd met een knuffelvarken in ‘Zondag met Lubach’, blijft in mijn hoofd hangen. Het gaat veganisten vooral om de zorg voor dieren, benadrukt Debby van Velzen van de Nederlandse Vereniging van Veganisme (NVV), die de VeganChallenge organiseert. “Veganisme is iets anders dan alleen plantaardig eten. Het is een levensstijl waarbij je – voor zover praktisch haalbaar – afziet van alle vormen van exploitatie van dieren voor eten, kleding of andere dingen. Veganisten eten geen vlees, melk, eieren en honing en gebruiken ook geen leer of verzorgingsproducten die op dieren zijn getest of dierlijke ingrediënten bevatten. Het is echt een moreel standpunt.”

Beeld Getty Images

Ik kijk naar al mijn leren schoenen, prachtige leren tassen en make-uptas vol lippenstift en mascara. Vegan zijn is voor mij nog een brug te ver. Laten we eerst maar eens plantaardig gaan eten. Aanvankelijk weigert onze jongste, maar na een dag of twee sluit ze toch aan. En op een feestje ontdekken we dat een stel goede vrienden met twee puberzoons met dezelfde challenge bezig zijn. We maken gelijk een app-groep aan, die gaandeweg gevuld wordt met lekkere recepten, tips en plekken waar je veganistisch kunt eten. Ook bij ons in Amersfoort.

Week 1

Deze week staat in het teken van uitproberen en ons laten informeren. Want wat eet je eigenlijk op brood? En lasagne zonder kaas: hoe smaakt dat? Gelukkig blijken er legio apps en websites met informatie. Via de VeganChallenge krijgen we elke dag een mail met leefstijltips en ideeën voor ontbijt, lunch, avondeten en toetjes – die blijken vooral belangrijk: soya-yoghurt met mangostukjes en sorbetijs zijn favoriet. In die week lees ik ook dat ons land maar 1 procent veganisten kent, 4 procent vegetariërs en 33 procent noemt zich flexitariër (1 à 2 keer per week vlees of vis). Terwijl ik toch het idee had dat de halve wereld inmiddels veganistisch at. Toch weer die bubbel.

Na wat uitzoekwerk heb ik dan eindelijk het boodschappenlijstje klaar. Het meeste kun je gewoon bij de supermarkt kopen. Al merk ik dat het wel veel langer duurt voor ik alles in mijn karretje heb. Hoewel ik hele gangpaden kan overslaan, sta ik lang te turen op de etiketten. Daarvoor geeft ‘Vegan Vibes’ handige tips: let op de dikgedrukte woorden, alle zuivelproducten zijn namelijk allergeen en staan vetdrukt op het etiket: handig.

Vegan stappenplan

1. Begin eenvoudig, doe het in kleine stapjes. Pas eerst je lievelingsgerechten aan met plantaardige alternatieven. Vervang vlees door een vegaburger of plantaardige kipstukjes en doe havermelk in je koffie. Kijk op veganwiki.nl wat en waar je vegan kunt eten. Op diverse sites, apps en Instagram vind je veel inspiratie.

2. Doe mee met de 30 dagen durende VeganChallenge (met veel gezinsgerechten en goede uitleg) of de VeggieChallenge (met handige app en menu’s met boodschappenlijstje), waarbij je aan de hand wordt meegenomen deze leefstijl te integreren.

3. Gebruik een plantaardige checklist waarop precies staat wat je dagelijks moet eten om alle benodigde voedingsstoffen binnen te krijgen. Als je te eenzijdig eet, kun je minder fit of zelfs ziek worden. Deze checklist staat op veganvibes.nl/downloads.

4. Niet iedereen zal even enthousiast reageren op je nieuwe leefstijl. Debby van Velzen van NVV: “Het wordt al snel als extreem en lastig gezien, trek het je niet aan. Zie het als je persoonlijke keuze. Gelukkig zijn er ook mensen die juist geïnspireerd raken.”

De eerste maaltijden die we eten, zijn ons bekend: taco’s, curry, pompoensoep, een broodje vegaburger. Ik pas de ingrediënten aan met veganistische opties: zo kun je voor Parmezaanse kaas edelgistvlokken gebruiken: grauwwitte vlokken die een zoutige, kaasachtige smaak aan het gerecht geven. Niet iedereen is enthousiast. “Wat is dit?” roept mijn jongste, “dit smaakt toch niet naar kaas?”

Week 2

Het vak met vleesvervangers is nagenoeg leeg op deze late zaterdagmiddag. Nu ja zeg, dat is me nog nooit gebeurd. Om mee te doen met de hype heeft Albert Heijn hun veganistische assortiment uitgebreid en ruim 600 schapkaartjes opgehangen met dit is: ‘vegan’. Dat schiet lekker op. Leuk is dat ik daardoor dingen aantref die ik anders niet snel zou kopen: paprika-cashew-spread voor op brood. Wat verder opvalt, is dat ik minder geld kwijt ben aan de weekboodschappen, kennelijk kostte onze vlees-, vis-, eieren- en kaasconsumptie meer dan ik had ingeschat – we houden zo’n 40 euro per week over!

Ik krijg de tip eens op veganwiki.nl te kijken, daarop staan duizenden veganistische producten. Onze dochters ontdekken dat ze wel Oreo-koekjes ‘mogen’ – die worden massaal ingeslagen. En potten Speculoos. Na tien dagen worden we bedrevener in plantaardig koken: we eten gevarieerder, de gerechten verrassen ons in smaak en de tijdsinvestering valt mee. Risotto met paddestoelen, de vegan lasagne van Jamie Oliver (heerlijk), een Indiase curry, het is prima te doen.

Beeld Getty Images

Missen we vlees nog? Algehele conclusie: nee. Wat missen we wel: kaastosti’s en omeletten. En mijn lief mist de pittige, zoutige bite in onze ‘normale’ gerechten. Zelf betrap ik mezelf erop dat ik nog honing gebruik, dat ‘mag’ eigenlijk niet – want daarmee exploiteer je de bij en die heeft het al zo moeilijk. Dat gaat me dan weer te ver. We eten ook gewoon patat met groentekroketten: vegan hoeft niet altijd supergezond te zijn. Sterker nog, waarschuwt Steltenpool in haar boek: ‘zorg ervoor dat je geen junkfood-vegan wordt die leeft op Oreo’s, cola en patat, kies voor een gezond eetpatroon met onbewerkte, plantaardige producten.’ Dus leg ik een zak kikkererwten die avond in de week: die zelfgemaakte hummus met koriander wil ik nu toch eens uitproberen.

Week 3

Plantaardig eten is niet zo complex als ik dacht, het gaat er vooral om dat je die knop in je hoofd omzet. Je vervangt vooral veel ingrediënten: havermoutpap blijkt net zo lekker met sojamelk, maar de zoektocht naar lekkere yoghurt (ik mis mijn eigengemaakte) duurt enige tijd. Die van Alpro is te zoet, die van de natuurwinkel te brokkelig. Een collega – al jaren veganist – heeft de gouden tip: de Griekse sojayoghurt van Sojade.

Die komt inderdaad redelijk in de buurt, maar het frisse zuurtje ontbreekt nog steeds. Verder gaan smoothiebowls met een granola-topping er goed in op een schooldag. Ik lees wel dat je als veganist niet zomaar dingen kunt weglaten uit je dieet, dan krijg je tekorten. Dus houd ik in de gaten dat we elke dag fruit, groente, granen, peulvruchten, plantaardige zuivel, noten, zaden en het vitamine B12-tabletje binnen krijgen.

Buiten de deur eten is ingewikkelder. Mijn dochter gaat tijdens haar lunchpauze op een dag drie eettentjes af voor ze een veganistisch broodje vindt. Ze scoort uiteindelijk de quinoaburger bij de Subway. In de meeste restaurants is de keuze beperkt, vaak staan er alleen vegetarische gerechten op de kaart. Als we voor de 21ste verjaardag van onze oudste graag uit eten willen, kunnen we in zijn studentenstad Nijmegen kiezen uit drie restaurants. Dat maakt het ook weer overzichtelijk: geen keuzestress.

Beeld Getty Images

Wat voelt het luxe om een menukaart in handen te hebben met louter veganistische gerechten. We gaan los op de desserts: witte chocolade-frambozentaart, romige chocolademousse met een toefje sojaroom en een citroen-lavendeltaartje. Het is een waar veganfeest.

De laatste week

Tijd om te evalueren. Onze vrienden zijn enthousiast, hun zoon die op hoog niveau voetbalkeeper is, voelt zich fitter dan ooit. Zijn broertje heeft er meer moeite mee en merkt eerst niks, maar is na drie weken toch sneller op het voetbalveld. Mijn vriendin, hoewel ze hoopte wat te zijn afgevallen, voelt zich er ook goed bij. Alleen vindt ze het koken bewerkelijker en meer tijd kosten. Wij wisselen tips uit: zo heb ik een paar leuke kookboeken aangeschaft en blader daar samen met de kinderen doorheen om het weekmenu te kiezen: we doen de boodschappen die daarbij horen en gaan koken.

Onze conclusie: na een paar weken voelen we ons – behalve de jongste – allemaal fitter. Zij eet alweer kaas en eieren. Met als argument: “Ik vind dat vegan eten niet lekker, ik voel me niet beter en ik hou te veel van tosti’s.” Ze blijft wel vegetariër. De rest van het gezin is positief over het veganistische experiment. Zo heeft mijn man de twee drukste weken sinds jaren achter de rug, die hij zonder kleerscheuren doorkwam. Hij wil thuis plantaardig blijven eten, maar gunt zich bij een diner buiten de deur af en toe vlees of vis.

Beeld Getty Images/EyeEm

Mijn 17-jarige die de hele dag in een kledingzaak staat, merkt dat ze helemaal geen pijnlijke voeten meer heeft ’s avonds. Ze voelt zich fitter en slanker. En ze is zich bewuster wat zij en haar vrienden eten: “Wat je dan allemaal naar binnen werkt, dat heeft me wel verbaasd. Met fitnessen lijk ook ik fitter, of is dat inbeelding? Wat wel een hard feit is – en voor mij een zeer belangrijke – is dat ik veel minder diabetesmedicatie nodig had deze vier weken.

Mijn insulinegebruik is met een kwart gedaald en dat heb ik in jaren niet meegemaakt. Ik google op ‘plantaardig dieet en diabetes’ en lees op de site van het Diabetesfonds: ‘Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat plantaardig eten positieve effecten heeft op de bloedsuiker bij mensen met diabetes.’ Waarom hebben artsen mij dit nooit verteld?

Bekende veganisten

De tenniszusjes Serena en Venus Williams, bokser Mike Tyson, Nederlands kampioen powerliften Sanne Visser en CrossFit atleet Jeremy Reijnders zijn allemaal vegan topsporters.

Actrice Sanne Vogel: ‘omdat dieren ook gevoel hebben’. GTST-acteur Miro Kloosterman stond recentelijk op de cover van Men’s Health.

Zangeres Miley Cyrus, zelfs haar huisvarken is vegan.

Acteur Joaquin Phoenix, vanaf zijn derde vegan, werkte mee aan de docu ‘Earthlings’. 

Acteur Woody Harrelson, als daad van compassie naar de wereld.

Tv-persoonlijkheid Kim Kardashian toonde op Instagram haar inloopkoelkast vol plantaardige worsten en burgers: met meteen een piek in de verkoop als gevolg.

Zangeres Ariana Grande, omdat ze meer van dieren dan van sommige mensen houdt.

Ik leg het voor aan diabeteshoogleraar prof. dr. Hanno Pijl en hij zegt: “Deze uitspraak van het Diabetesfonds is onjuist, net als zetmeel- en suikerarm eten propageren voor alle mensen met diabetes onjuist is. Wat jouw challenge juist mooi illustreert, is dat er geen pasklare oplossingen bestaan. Jij doet het kennelijk goed op peulvruchten en ander plantaardig voedsel, maar je ene dochter voelt zich daar niet optimaal bij.”

Volgens Pijl zullen artsen in de toekomst op iedere persoon gericht voedings- en gezondheidsadvies gaan geven. Daar heeft de Israëlische wetenschapper Eran Segal al fascinerend onderzoek naar gedaan, vertelt Pijl. Tot die tijd ben ik bijzonder blij met mijn persoonlijke ontdekking en ga ik gewoon door met plantaardig eten. Het is helemaal niet zo ingrijpend als ik van tevoren dacht. En zelfs de soja-yoghurt begint te wennen. 

Zoek je inspiratie?

Lees ‘Vegan Vibes’, het nieuwste boek van Lisa Steltenpool. Hierin staan helder de voordelen van een plantaardig leven. Niet alleen voor je gezondheid, maar ook voor de wereld. Met veel smakelijke (gezins)recepten. Verder staan er leuke recepten in ‘Bowls of Goodness’ en ‘Vega feest’ van Nina Ollsen, ‘De Groene Bakplaat’ van Rukmini Iyer en ‘Energy & Vegan’ van Alexander Gershberg. 

Kijk naar documentaires als ‘The Gamechangers’, ‘Cowspiracy’, ‘What The Health’ en ‘Fork Over Knives’ (Netflix). Bezoek de grootste Europese plantaardige beurs ‘Veggieworld’ in Utrecht op 29 februari en 1 maart. Tickets vanaf 8 euro. veggieworld.de

Luister de carnavalskraker van Peter Selie: ‘Hoemoes dà òk alweer?’

Lees ook:

Alleen dierlijke eiwitten? Deze sporters gaan plantaardig naar de wereldtop

Dat sterke sportieve prestaties alleen mogelijk zijn door het eten van dierlijke producten, blijkt een misvatting. Veganisme wint terrein in de topsport.

Veganisme verovert vleesminnend Polen

Veganisten kunnen in Warschau hun hart ophalen. En dat is opmerkelijk in een land waar vlees een ereplaats heeft in de traditionele keuken.

Plantaardige chocolademousse 

Een veganistisch recept van Karin Luiten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden