Leo van Hooft tien jaar geleden

Naschrift Leo van Hooft

Leo van Hooft (1943-2019) trotseerde piraten en stormen op de oceaan

Leo van Hooft tien jaar geleden Beeld PRIVEFOTO

Op een zelfgebouwd schip zeilde Leo van Hooft in de jaren tachtig met vrouw en zoon om de wereld. Hij trotseerde piraten, stormen op de oceaan en genoot van ongerepte landen. Terug in Nederland kostte het tijd om te aarden.

 Zittend achter het roer met een sigaar in zijn hand in zijn naar diesel geurende stuurhut op zijn Amsterdamse woonboot. Zo kon je hem uittekenen. Een kapitein en verhalenverteller van avonturen uit zijn eigen leven.

Als jongetje droomde Leo, die in 1943 geboren werd in het Gelderse Driel aan de Maas, al van verre reizen. Hij was de tweede van veertien kinderen in een katholiek gezin. De wereld waarin hij opgroeide was klein en vastomlijnd. Meneer pastoor bepaalde hoe het hoorde, iedereen in het dorp kende elkaar en in het naburige gehucht werd je al aangekeken als exotische vreemdeling. Met zijn broertjes en soms ook zusjes speelde hij langs de oevers van de Maas, ze amuseerden zich met munitie en helmen die waren overgebleven van de oorlog. Leo las avonturenboeken en fantaseerde over de wereld buiten het dorp.

Toen hij dertien jaar oud was vond er een tragedie plaats die hem zijn leven lang zou beïnvloeden. Onverwacht overleed zijn vader aan een hartstilstand. Zijn moeder had haar twaalfde kind gekregen en stond er alleen voor. Later zou ze opnieuw trouwen en nog twee kinderen krijgen. Het overlijden van zijn vader, met wie hij een goede band had, maakte Leo’s verlangen naar een wereld daarbuiten nog groter – er was nu minder dat hem bond aan huis.

Na het vervullen van de dienstplicht studeerde hij fotografie op de avondvakschool en werkte hij in een fotografiezaak tot hij via een collega het aanbod kreeg om fotograaf te worden op het stoomschip Rotterdam van de Holland Amerika Lijn dat vanaf de jaren zestig ieder jaar een wereldreis maakt. Hij fotografeerde de overwegend welgestelde passagiers tijdens feesten in hun smokings en avondjaponnen met het glas champagne omhoog, als een soort selfies avant la lettre. In zijn vrije tijd aan land maakte hij heel andere foto’s van bijvoorbeeld oude schakende mannen in het New Yorkse Central Park of van het dagelijks leven in het Indiase Bombay.

Leven als een rockster

Het was een goedbetaalde baan en met de fooien erbij kon hij leven als een rockster. Hij gaf het geld gemakkelijk uit, zijn eerste auto was een BMW. Toch besteedde hij zijn inkomen liever aan zaken als cadeaus voor zijn broers en zussen. Als cruisefotograaf voer hij zeven keer de wereld rond. Met eigen ogen zag hij hoe het straatbeeld overal ter wereld steeds veranderde. Zoals in het Midden-Oosten, waar vrouwen in de jaren zestig veel minder hoofddoeken en boerka’s droegen dan vijftien jaar later.

Leo van Hooft in Japan in de jaren zestig te midden van drie geisha's. Beeld PRIVEFOTO

Het reizen deed hem ook anders kijken naar zijn eigen afkomst. Hij nam waar hoe mensen in Japan knielden voor een boeddha en hoe ze in India het hoofd van een olifant eerden. Het maakte het katholieke geloof, dat in zijn jeugd als enige waarheid werd verkondigd, relatief. Niet iedereen kan gelijk hebben, concludeerde hij, mensen creëren allemaal hun eigen geloof.

Tijdens een van de reizen ontmoette hij Gerda, die als purser werkte op het schip. Ze trouwden en kregen zoon Paul. Samen bereidden ze een wereldreis voor op een zeilschip dat Leo zelf zou bouwen. Toen Paul bijna vijf jaar was, was het zover, het jongetje was in Leo’s woorden “oud genoeg om ‘help’ te roepen als hij in het water zou vallen”. Zo vertrokken ze op hun zeilschip van tien meter lang, genaamd Gandalf, naar de tovenaar van het boek ‘In de ban van de ring’. Hond Suzy ging ook mee.

De vijfde verjaardag van Paul vierden ze in Portugal, de zesde in Venezuela, de zevende in de buurt van de Fiji-eilanden, de achtste in Australië, de negende in Yemen en de tiende waren ze terug in Amsterdam. In die vijf jaren was Leo de kapitein die navigeerde met sextant en kompas ook als het bewolkt was en die ’s nachts op wacht zat met een revolver en geweer toen het schip in de Rode Zee bij Somalië lag en er piraten in de buurt waren.

Leo van Hooft op zijn zelfgebouwde zeilschip met zoontje Paul van vijf jaar en hond Suzy. Beeld PRIVEFOTO

Aan wal nam hij vaak zijn zoontje mee op verkenning, soms vergetend dat deze de grote passen van zijn vader nauwelijks kon bijbenen. Soms ging Paul aan wal tijdelijk naar school, vaker kreeg hij les van zijn moeder. Leo leerde hem vooral dingen door het vertellen van verhalen, voor het schoolse doceren was hij te ongeduldig.

Aan het einde van de reis ging Gerda alvast naar Nederland om zaken voor de definitieve terugkomst te regelen. Leo en Paul waren vier maanden met z’n tweeën in Cyprus en aten elke avond varkenshaas, aardappelen en broccoli en bezochten B-films in een havenbioscoop.

Gat in zijn cv

Voor Leo was het nog het moeilijkst om na dit vrije leven weer in Nederland te aarden. Het waren de late jaren tachtig. Hier heerste werkloosheid en hij had een gat in zijn cv van vijf jaar. Hij kreeg weer werk in een fotografiezaak waar hij foto’s ontwikkelde, maar miste het reizen, de ruimte en de verre horizon. Met terugwerkende kracht miste hij ook steeds meer zijn jong overleden vader. De stress en de spanning die dit alles bij elkaar gaf was mede de oorzaak voor de scheiding tussen Leo en Gerda. Ze zouden wel bevriend blijven.

Leo kocht een bootje en vond een ligplek in een bewoond gebied aan het Amsterdamse IJ. Als echte buitenstaander was hij graag op zichzelf, maar tegelijkertijd verlangde hij ook naar gezelschap. Dat vond hij in de gemeenschap van andere bewoners van boten en ­huizen uit de buurt waarvan hij steeds meer onderdeel werd. Hij vertelde zijn buren verhalen – liet daarbij overigens niet snel het achterste van zijn tong zien – en stond meteen klaar met gereedschap wanneer iemand bijvoorbeeld het sleuteltje van de fietsketting kwijt was.

Zelden nodigde hij mensen uit in het kleine vooronder waar hij woonde, hij kwam ook niet graag naar buurtfeestjes – die waren hem te druk. Liever praatte hij met zijn buren in een rustige setting op een bankje of in het koffietentje in de buurt waar hij elke dag wel even was. “Ik gebruik niks, want ik heb thuis lekkere koffie”, had hij in het begin verontschuldigend gezegd, maar dat was niet erg. Voor de toeristen in de koffiebar was de oude, galante kapitein die geen haast had een bron van informatie over de stad, het water en de hele wereld. Ook mensen uit het bedrijfsleven en jongeren die er een koffietje kwamen halen, vonden zijn verhalen vaak inspirerend. Ook op deze plek stond Leo altijd meteen klaar met gereedschap om iets te repareren dat kapot was.

In 2010 met zoon Paul. Beeld PRIVEFOTO

Van een buurman kreeg hij jaarlijks met Sinterklaas een surprise op het dek en elke avond deed hij een lichtje aan op de boot zodat zijn buren konden zien of alles in orde was. Leo zat op zijn plek. Hij kon zichzelf zijn; een vreemde eend die erbij hoorde. Er was meer lichtheid in zijn leven gekomen.

Zoon Paul vertrok voor wetenschappelijk onderzoek naar Italië en daarna naar de Verenigde Staten. Hoewel Leo niet het type was dat opschepte over zijn kind, zagen de buren wel de trots in zijn ogen wanneer hij vertelde over zijn zoon. Twee keer bezocht hij hem in Florence, al was het niet gemakkelijk om de man die acht keer de wereld rond was geweest in het vliegtuig te krijgen – hij zat liever op het water dan in de lucht.

Als jongetje had Paul moeite gehad om zijn vader bij te benen, nu kon de moeizaam lopende Leo zijn zoon nauwelijks bijhouden door de Italiaanse straatjes, maar op zijn gezicht scheen steeds een glimlach.

Op zijn 75ste verjaardag, vorig jaar, werd Leo verrast met een groot feest bij zijn ex-vrouw Gerda thuis. Zijn zoon was overgevlogen en ook zijn broers en zussen waren er. Leo hief het wijnglas en vertelde mooie verhalen die al vaker waren gehoord, maar even beeldend bleven.

Zijn gezondheid was al langer fragiel, maar evengoed kwam zijn overlijden onverwacht. Een hartaanval, net als zijn eigen vader. Afgelopen zomer had hij, op een zeldzaam moment van serieuze openheid over zijn eigen dood, aangegeven dat hij wilde dat zijn as uitgestrooid zou worden aan de Maas. Op de plek waar hij als jongen met zijn vader ging vissen.

Leo van Hooft werd geboren op 9 juni 1943 in Driel en overleed op 2 oktober 2019 in Amsterdam.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden