Mats

Jongens & make-up

Lefgozers Mats, Robin en Mylan gaan gewoon met make-up naar school

MatsBeeld Shody Careman

Op internet zijn ze makkelijk te vinden, mannen die make-up dragen en voordoen hoe je dat doet. Deze beautyvloggers hebben miljoenen volgers. Maar wie zijn de jongens die het aandurven om met make-up de straat op te gaan? Fotograaf Shody Careman vond een aantal van deze Nederlandse lefgozers.

Toen fotograaf Shody Careman voor een klus op een middelbare school in Zeist kwam, werd haar aandacht onmiddellijk getrokken door Mats. Een jongen die perfect was opgemaakt, met roze oogschaduw, mascara en een beetje lipgloss. “Een vrolijke verschijning, heel leuk met zijn klasgenoten.” Careman sprak hem aan en was onder de indruk van zijn lef en de vanzelfsprekendheid waarmee hij het allemaal doet. “Dertien jaar, hè?”, zegt ze met nadruk. Ze was nieuwsgierig of er meer jongens zijn die zo open en alledaags met make-up op de deur uit gaan. Ze vond ze, en dus niet alleen in de Randstad, maar overal in het land. Drie van hen, naast Mats ook Mylan en Robin, doen hier hun verhaal.

Lipgloss

Dat mannen tegenwoordig niet meer terugschrikken voor lipgloss, mascara en oogschaduw wisten we wel – deze krant schreef er afgelopen herfst al over. Het aantal zoekopdrachten op Google naar ‘make-up voor mannen’ is in de afgelopen tien jaar met 67 procent toegenomen. Op YouTube en Instagram doen beautyvloggers als Jeffree Star, James Charles en Manny Gutierrez voor hoe het moet. Ze hebben miljoenen volgers. Meisjes én jongens.

Dan denk je: die jongens zullen in de veiligheid van hun slaapkamer wat experimenteren. En dan misschien eens opgemaakt naar een feestje gaan waar alleen maar goede vrienden komen. Maar het gaat verder.

Mats, Mylan en Robin vinden het al bijna ondenkbaar dat je er stiekem over zou moeten doen. Ze hebben zich eigenlijk nooit de vraag gesteld of make-up wel iets is voor jongens. Zij vinden het leuk, ze worden er vrolijk van, ze vinden het mooi. Dus gebruiken ze het. En, zoals Mylan zegt: “Je kunt toch alleen maar jezelf zijn?”

Mats.Beeld Shody Careman

Natuurlijk, negatieve reacties krijgen ze ook. Maar daar zijn ze op een bewonderenswaardige manier tegen gewapend. Zonder uitzondering hebben ze een ijzersterk thuisfront. Ouders die in de eerste plaats achter ze staan, ze volledig steunen, en daarnaast soms ook een beetje kritisch zijn. “Er zijn wel mensen die zeggen: ‘Wat knap dat jullie dit accepteren’”, zegt Chantal van Heusden, de moeder van Mats. “Maar het heeft voor ons niets met accepteren te maken. Dit is wie Mats is. Het hoort bij hem.”

Trotse moeder

Zo denken de andere ouders er ook over. “Ik ben een trotse moeder, hoor”, mailt Karin Deen, de moeder van Mylan, als ik via haar een afspraak maak om haar zoon te interviewen. “Volkomen terecht”, mail ik terug. Na het gesprek met Mylan ben ik echt onder de indruk, zo vrolijk, stevig en tegelijk ontwapenend als hij is. Net als Mats en Robin. “Lefgozers”, noemde Shody Careman ze, toen ze ons de foto’s voor het eerst liet zien. En dat zijn ze.

Aan cosmeticaproducenten is deze trend natuurlijk niet voorbijgegaan. Voor hen is de mannelijke helft van de wereldbevolking een aantrekkelijke groeimarkt. Precieze cijfers zijn moeilijk te vinden, maar naar schatting werd in 2017 wereldwijd voor zo’n 50 miljard euro aan cosmetica-producten voor mannen verkocht. De totale wereldmarkt is volgens voorzichtige schattingen 300 miljard, waarschijnlijk is het meer.

RobinBeeld Shody Careman

Vooral in Azië zijn al veel mannen over de streep. De hoogste verkoopcijfers zijn overigens voor ‘onzichtbare’ producten als ontharingscrèmes, bruiningsmiddelen of concealers die de wallen na een avondje doorzakken kunnen verbergen. Zichtbare make-up zit in de achterhoede, maar is in opkomst, zeggen kenners. In ieder geval is de toilettas van de moderne man een stuk beter gevuld dan zo’n tien jaar geleden.

Zwart lijntje

Natuurlijk, vroeger waren ze er ook, mannen die make-up gebruikten. Het was de tijd van Glam Rock, The New Romantic en New Wave – David Bowie, David Sylvian, Duran Duran en The Cure. En natuurlijk Boy George, de kameleontische voorman van Culture Club. Ook de mannen van Doe Maar tekenden wel-eens een zwart lijntje onder hun ogen en dat vond destijds voorzichtig navolging. Maar jongens die voluit aan de slag gingen met eyeliner, foundation en lippenstift, ik heb ze nooit gezien. Vol in de make-up op een podium of videoclip gaan staan was natuurlijk weer iets anders dan opgemaakt in de kantine van een middelbare school verschijnen.

In de punkbeweging zag je het wel, maar daar was make-up een manier om een middelvinger op steken tegen de burgerlijke samenleving, dan liet je als man zien dat je lak had aan de heersende normen en waarden. Denk aan het lijntje dat toenmalig studentenleider Maarten van Poelgeest (1965), later wethouder en nu consultant, onder zijn ogen had. Van dat afzetten tegen ‘hoe het hoort’ is geen sprake bij Mats, Mylan en Robin. Zij willen zichzelf zijn. Dat het door anderen als shockerend wordt ervaren is zeker niet hun bedoeling en ze kunnen dat eigenlijk maar moeilijk begrijpen. Intussen zijn de jongens natuurlijk wel degelijk bezig met een revolutie: door ongegeneerd te zijn wie ze zijn, stellen ze de heersende normen over wat mannelijk en wat vrouwelijk is net zo goed ter discussie.

MylanBeeld Shody Careman

Alle drie steken ze ontzettend veel op van de tutorials van make-upgoeroe Nikkie de Jager, die twee weken geleden gedwongen uit de kast kwam als transgender en sindsdien nog populairder is dan ze al was. Ze vinden haar geweldig, maar als je de jongens vraagt of ze misschien ook liever een meisje hadden willen zijn – ze gebruiken immers make-up – roepen de drie zeer beslist ‘nee’.

Zoveel mensen, zoveel kleuren

Ze zijn jongens die het toevallig leuk vinden om make-up te gebruiken. Ze geloven alleen niet in typische jongens- of meisjesdingen. En daarin staan ze niet alleen. Jongeren stellen op een open manier alle bekende hokjes ter discussie. Niet militant, maar gewoon omdat het kan en mag. Omdat de lijnen tussen de seksen veel minder strak getekend zijn dan wij, ouderen, vaak gedacht hebben. Zoveel mensen, zoveel kleuren. En het is bemoedigend om te zien dat hun leeftijdgenoten daar ruimte voor hebben. Mats, Mylan en Robin hebben zonder uitzondering een vriendenclub die ze door dik en dun steunt. Die vrienden zijn er in hun directe omgeving, maar dankzij internet maken ze ook deel uit van een veel grotere gemeenschap.

Deze jongens hebben van jongs af op internet kunnen zien dat ze niet de enige mannen zijn die het leuk vinden om zich op te maken. Ze leren niet alleen hoe je een perfect lijntje onder of boven je oog trekt, veel belangrijker is het ontmoeten van gelijkgestemden. Hun klasgenoten zien dat ook op internet en daar worden ze vanzelf een beetje toleranter van. Als je vroeger dacht: die Boy George is tof, dat wil ik ook, dan had je in je plattelandsdorp waarschijnlijk niemand die dat begreep. En dan hield je het toch maar liever voor jezelf. Nu weet ieder kind dat er altijd anderen zijn die jouw passie delen – al is het in Zuid-Korea. 

‘Mijn moeder en mijn zusje lenen mijn make-up’

Mats (13) woont met twee broers en een zus in Zeist. Hij zit op de havo en gaat in het weekeinde naar de dansopleiding van Lucia Marthas in Amsterdam.

MatsBeeld Shody Careman

Als kleuter leende Mats wel eens make-up van zijn moeder, nu leent ze geregeld van hem, want hij heeft veel meer dan zij. Zijn enthousiasme werd aangewakkerd toen hij terechtkwam in de theaterwereld – Mats speelde in musicals als ‘Beauty and the Beast’ en ‘Ciske de Rat’ – want daar ontmoette hij professionals. “Toen ben ik er eigenlijk achtergekomen. Ik dacht: nou, dat lijkt mij ook wel wat, ik zou later wel in de visagie willen werken.

Op het toneel maken natuurlijk alle mannen zich op, maar dat is niet hetzelfde als wat hij doet, vindt Mats. “De vraag is: doe je het voor de show of omdat je je er prettig bij voelt?” Mats doet het allebei. Hij vindt het leuk om zich helemaal uit te dossen, compleet met pruiken en kostuums, maar dat is voor hem iets anders dan de make-up die hij dagelijks draagt. “Dat is net zoiets als je ’s ochtends aankleden. Nee, ik ga nooit zonder make-up de deur uit. Soms doe ik alles, met nepwimpers en kleur, de andere dag alleen mascara. Als ik me niet opmaak, voelt het alsof ik iets mis.”

Hij leert van YouTubers als Nikkie Tutorials hoe het moet. “Ik ben niet echt heel goed, soms denk ik: het kan wel wat rechter en mooier. Ik heb nu betere make-up dan vroeger. Dat is best duur, ik vraag het voor mijn verjaardag, of ik spaar ervoor. Als we op vakantie zijn en ik zie een winkel die we in Nederland niet hebben, dan moet ik daar natuurlijk naar binnen en wat dingen kopen.”

Thuis voelt hij zich helemaal vrij, zijn broers kijken er niet van op. “Ik heb van mijn ouders geleerd dat alles oké is.” Zijn zusje leent ook wel eens wat. “Als ze een lippenstift laat vallen, ben ik wel een beetje boos.”

MatsBeeld Shody Careman

De buitenwereld is een ander verhaal. “Als ik naar school ga denk ik wel na wat voor reacties er weer zullen komen, je weet dat nooit.” Maar is er nooit een dag dat hij denkt, vandaag maar even niet. “Zeker niet. Iedereen moet doen waar je je oké bij voelt.” Er gebeuren vooral ook leuke dingen. “Laatst hoorde ik dat er een andere jongen is op mijn school die make-up draagt. Die kwam naar me toe en zei dat ik hem had geïnspireerd. Dat was heel fijn om te horen.”

Mats is groot fan van RuPaul, de beroemde Amerikaanse drag queen. Binnenkort gaat hij hem zelfs ontmoeten, ‘iemand bij de film’ heeft dat geregeld. Mats kan haast niet wachten en is vast van plan om in vol ornaat – pruik, jurk en uiteraard vol in de make-up – zijn idool te ontmoeten.

Hij heeft gehoord dat drag queens in Amsterdam niet zomaar over straat durven. “Ze verkleden zich pas als ze op het feest zijn. Ze zijn bang dat ze in elkaar geslagen worden.” Is hij daar zelf niet bang voor? “In mijn omgeving gebeurt dat niet, denk ik. Ik blijf het toch doen.” 

Omdat hij het leuk vindt zich af en toe als vrouw uit te dossen, vragen mensen soms of hij eigenlijk een meisje zou willen zijn. “Dat is omdat ze niet gewend zijn dat jongens ook make-up gebruiken. Ze denken dat je transgender bent en in transitie bent. Ik vind het leuk om een jongen te zijn én om me uit te dossen als drag queen, met een pruik en een jurk, maar dat is show. Als ik dat uitdoe, ben ik gewoon weer Mats. Een jongen die van make-up houdt.”

‘Ik heb geoefend op een oude kapperspop’

Robin is 16 jaar, heeft twee zussen en woont in het dorp Zevenhuizen. Hij zit op het vmbo in de stad Groningen.

RobinBeeld Shody Careman

Nee, hij gebruikt niet elke dag make-up. Maar dat is vooral omdat hij dan veel te vroeg moet opstaan. Het is een uur fietsen van Zevenhuizen naar zijn school in Groningen. Tijd om zich dan ook nog eens vlekkeloos op te maken, is er domweg niet.

“Het maakt me ook niet uit of ik wel of geen make-up draag”, zegt Robin. Voor hem is het vooral een creatieve uitlaatklep. Hij begon op een oude kapperspop van zijn moeder, maar omdat hij er zo enthousiast over was, kreeg hij al snel een gloednieuw exemplaar van zijn ouders, die hij behalve met make-up ook met de krultang te lijf ging. “Ik vond dat leuker dan spelen met auto’s en tractors.” Robin gebruikte ook oogschaduw om oude T-shirts mee te beschilderen. “Daarna dacht ik: dat kan ook op mijn eigen gezicht.” Hij was daar altijd heel open over, zijn ouders en zussen deden er niet ingewikkeld over. Hij weet ook niet meer wanneer hij voor het eerst met make-up op naar buiten ging. “Dat was niet een grote beslissing of zo, dat gebeurde gewoon een keer.”

De meeste mensen reageren heel leuk. Zijn vrienden vinden het prima, soms maakt hij een vriendin op. Dankzij allerlei tutorials op YouTube is hij er inmiddels behoorlijk bedreven in. Natuurlijk krijgt hij ook stomme reacties. Daar wil hij het niet al te uitgebreid over hebben, maar als iemand ‘kankerhomo’ tegen hem roept, doet hij net alsof hij niks hoort. “Ik loop stoïcijns door.” Het zal hem er nooit van weerhouden make up te gebruiken.

RobinBeeld Shody Careman

Soms vraagt zijn moeder of het niet wat minder kan. Zo gingen ze laatst uit eten, met opa en oma bij Van der Valk. Robin vond zijn glitteroogschaduw helemaal niet zo extreem, maar moeder Antoinet Tinge wilde het niet hebben. Ze arriveerden uiteindelijk te laat in het restaurant. “Tegen mijn dochter zeg ik ook: je bent net zo mooi met wat minder make-up”, zegt Antoinet. Voor Robin geldt hetzelfde. “Als je naar een feestje gaat is het geen probleem. Maar je hoeft niet elke dag in de spotlights.”

Soms vragen mensen Robin of hij niet liever een meisje zou willen zijn. Zijn antwoord is heel beslist nee. Robin vindt het ook niet typisch iets voor homo’s, die make-up. “Ik denk dat er ook hetero’s zijn die het leuk vinden, je moet gewoon doen waar je jezelf prettig bij voelt. Op tv dragen alle mannen make up, anders zien ze er niet uit.” Robin weet waarover hij het heeft, want vorig jaar deed hij mee aan ‘The Voice Kids’ en schopte hij het tot de finale. Hij kreeg ontzettend veel, vooral leuke reacties uit het hele land. Of hij een voorbeeld is voor andere jongens? Daarover had hij nog niet zo nagedacht, maar ja, misschien wel. “Er was een jongen die zei: “Door jou ben ik nu ook uit de kast.”

Zijn toekomst ziet hij in de muziek, die wens is door zijn deelname aan The Voice alleen maar sterker geworden. Van zijn coach Anouk kreeg hij een gitaar en met zijn vader, die ook gek is van muziek en liedjes schrijft, nam hij al twee nummers op. Het laatste is heel toepasselijk getiteld ‘Always be Yourself’. Maar eerst moet hij examen doen, dus hebben zijn ouders even de rem gezet op alle nevenactiviteiten. Daarna wil Robin een muziekopleiding doen. Mocht het allemaal niet lukken in de muziek, dan wil hij van de make-up ook best zijn beroep maken. Als plan B. 

‘Mam, ik kan heus wel voor mezelf opkomen’

Mylan (13) heeft een broer en zus, woont in Hattem en gaat naar het vmbo in Zwolle.

MylanBeeld Shody Careman

“De eerste keer dat ik zelf make-up ging kopen bij het Kruidvat was ik zo trots. Ik dacht: je moet het maar durven.” Mylan was er al langer mee bezig, eerst een beetje stiekem, op zijn kamer, kliederen met oogpotlood. “Als ik het dan ging afwassen en mijn broer liep over de gang, schrok ik. Ik wilde toen niet dat iemand het zag.” Zijn zus had al snel door dat er wat speelde. “Ze zei: Mylan, moet je ons niet iets vertellen?’”

Zijn ouders moesten er wel even aan wennen. “Ze dachten eerst: misschien is het een fase.” Maar dat was het niet. Nu vinden ze het prima, afspraken hebben ze er niet over gemaakt. “Maar ik kwam een keer beneden met een gezicht dat nogal oranje was geworden. Toen zeiden ze: ‘Doe dat maar niet’.”

Mylan snapt het wel dat zijn ouders het soms lastig vinden als hij met paarse oogschaduw naar buiten gaat. “Ze willen me beschermen tegen mensen met slechte bedoelingen. Dat is heel lief, maar dan zeg ik: ‘Mam, ik kan het wel zelf, ik kan heus wel voor mezelf opkomen’.” Als er iemand ‘homo’ naar hem roept, dan schreeuwt hij terug: ‘hetero!’ Raar vindt hij het, dat homo een scheldwoord is.

“Ik heb heel lang nagedacht over wat mensen van me vinden. Vroeger heb ik rare opmerkingen vaak binnen gelaten. Dan voelde ik me gekwetst. Nu ga ik me daar niks meer van aantrekken. “Je kunt alleen maar jezelf zijn.” En daarmee is hij heel tevreden, met zichzelf. “Nee, ik heb echt niet het gevoel dat ik in het verkeerde lichaam geboren ben – dat vragen mensen soms. Ik ben wel uit de kast gekomen.” Lachend: “Ja, ik ben er vroeg bij.”

MylanBeeld Shody Careman

Gelukkig reageren de meeste mensen juist heel positief. “Mijn vrienden steunen me, ze geven me soms zelfs opmaakspullen.” Inmiddels gaat hij ook met make-up op naar school. “Dan werk ik pukkeltjes en zo weg. Ik vind mezelf dan niet echt mooier, maar ik voel me wel zekerder. Ik denk in de ochtend: ik doe alleen een paar puntjes, maar dan ben ik toch zo lang bezig dat ik bijna te laat kom. Ik vind het zo leuk om te doen. Dan doe ik toch mijn hele gezicht terwijl ik het niet van plan was.”

De eerste keer, nu een jaartje geleden, herinnert hij zich goed. “Ik dacht al een hele poos: vandaag doe ik het, maar dan deed ik het toch niet. Toen was er een schoolfeest en de meiden die wisten dat ik me thuis opmaakte, vroegen: ‘Mylan, kom je je bij ons klaar maken voor het feest?’ Toen ben ik heel heftig gegaan, met gouden oogschaduw. Niemand heeft er raar op gereageerd, ze wisten het allemaal al een beetje.”

Hij denkt dat er meer jongens zijn die make-up willen gebruiken, maar dat niet durven. “Omdat mensen zeggen dat het meidenproducten zijn. Ik dacht er nooit over na of iets voor meisjes of jongens is. Volgens mij bestaan er geen meiden- en jongensproducten.” Hij wil best een voorbeeld zijn voor anderen die nog niet durven. Voor hem was Robin een voorbeeld, toen die op tv kwam in The Voice dacht hij: ik wil dat ook wel, zo stoer zijn met make-up. Die boodschap wil Mylan nu zelf ook graag overbrengen: “Je hoeft niet onzeker te zijn over wie je bent. Als je het leuk vindt, who cares? Als je vrienden je dan niet meer willen, zijn het geen echte vrienden.”

Lees ook:

Op YouTube grijpen ook de mannen naar de make-upkwast: ‘Make-up heeft geen gender’

Make-up alleen voor vrouwen? Welnee. Op sociale media laat een groeiende groep mannen en jongens zien hoe je een strak lijntje eyeliner zet, rouge perfect kunt aanbrengen en welke kleuren lippenstift het beste bij welke huidskleur passen.

Bi, pan of queer: jongeren hoeven niet meer zo nodig in een traditioneel hokje

Steeds meer jongeren noemen zich bi, pan of queer. Traditionele hokjes als hetero, homo of lesbo beginnen te knellen. Hoe komt dat? Vier jongeren vertellen bij welk ‘label’ ze zich het prettigst voelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden