Het Consult

Kun je wennen aan een lagere temperatuur in huis?

Beeld trouw

Nu het veel regent en waait, wordt bij een lezer geruzied hoe hoog de verwarming mag. Kun je wennen aan een graadje minder?

Terwijl de één met dikke sokken en een extra vest onder een dekentje op de bank zit, loopt de ander nog rond in een shirt. “Laten we zeggen dat de interne thermostaten van onze gezinsleden nogal verschillend staan afgesteld”, merkt een lezer op. “Volgens mijn man zet ik de verwarming te hoog. Hij vindt dat niet prettig en tegelijkertijd is het niet goed voor onze energierekening. Volgens hem zou ik bijvoorbeeld eens moeten proberen om koud af te douchen, omdat je zo beter aan kou leert wennen. Ik wil best de thermostaat een graadje lager zetten om energie te besparen, maar koukleumen heb ik er niet voor over. Heeft mijn man gelijk en is het inderdaad een kwestie van doorzetten of ga ik er nooit aan wennen?”

“Zodra het weer omslaat, is dit een bekende discussie”, zegt Wouter van Marken Lichtenbelt, hoogleraar ecologische energetica en gezondheid aan de Universiteit Maastricht. “Het lichaam heeft enige tijd nodig om aan een andere temperatuur te wennen. Dat merk je bijvoorbeeld ook als je op vakantie gaat naar een warm land. Na een week zijn interne processen zoals je zweetproductie, huiddoorbloeding en warmteproductie grotendeels gewend aan de nieuwe situatie.”

Die kans geven we het lichaam vaak niet. Ons binnenklimaat wordt strak geregeld: zodra het wat kouder wordt, stoken we het binnen lekker warm, gemiddeld tussen de 20 en 22 graden. Het lichaam hoeft vervolgens weinig te doen om de lichaamstemperatuur van 37 graden op peil te houden. “Daardoor zijn we een soort zuinige machines geworden die meer vet opslaan in plaats van dit te gebruiken voor het opstoken van ons interne kacheltje”, zegt Van Marken Lichtenbelt.

Het is persoonsafhankelijk hoeveel moeite het lichaam moet doen om op temperatuur te blijven. “Er is een grote individuele variatie, die onder meer afhangt van leeftijd, gewicht of geslacht. Over het algemeen hebben vrouwen het wat sneller koud”, aldus Van Marken Lichtenbelt.

Niet alleen spieren, maar ook bruin vet speelt een rol

Hoe werkt ons interne kacheltje eigenlijk? “Als je het koud hebt, ga je rillen: je spieren trekken samen. Je energieverbruik stijgt hierdoor, net als bij inspanning door sporten. Je stofwisseling gaat in een hogere versnelling en daardoor krijg je het warmer.”

Niet alleen spieren, maar ook bruin vet speelt een rol. Bruine vetcellen produceren driehonderd keer meer warmte dan andere lichaamsweefsels. Ze bevatten een eiwit dat de omzetting van energie in de voedingstoffen en (wit) lichaamsvet in warmte mogelijk maakt. Wie zich regelmatig blootstelt aan lagere temperaturen produceert meer bruin vet en kan zichzelf beter warm houden. Hiervoor hoef je trouwens geen koude douche te nemen of te zwemmen in ijskoud water. “Zodra de omgevingstemperatuur zakt naar 18 graden, wordt bij volwassenen al bruin vet geactiveerd. Het lichaam verbruikt bij deze temperatuur tot 10 procent meer energie om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Daardoor zal je metabolisme verhoogd blijven en verbruik je meer energie, terwijl het toch aangenaam blijft voelen.”

Maar is het ook gezonder? “Er is niet echt wetenschappelijk bewijs dat ons immuunsysteem beter werkt door blootstelling aan kou, er zijn wel interessante aanwijzingen”, zegt Van Marken Lichtenbelt. “Het heeft een positief effect op de doorbloeding, de werking van hart- en bloedvaten en ook suikerhuishouding verbetert.”

Volgens Van Marken Lichtenbelt is het dus helemaal geen slecht plan om de thermostaat thuis een paar graden lager te zetten (steeds in kleine stapjes), net als op kantoor of bij een zorginstelling. “Het zou beter zijn de ruimte wat minder te verwarmen en de behoefte individueel aan te passen, bijvoorbeeld met een verwarmd bureaublad of een dik vest.”

Zo’n ‘adaptief comfortmodel’ is de laatste tijd in opkomst. En dat heeft niet alleen voordelen voor de portemonnee, maar dus ook voor de gezondheid.

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden