Gezondheid

Klagen moet, klagen doet je goed. Juist nu.

Beeld Claudie de Cleen

Klaag dat het een lieve lust is. Al is het tegen je eigen muur. Hardop, met luide stem. Juist nu de wereld om je heen zo onbegrijpelijk is. Ook Stijn Fens klaagt graag: dan is de aap maar van je schouder. 

Had de chef van dit magazine nou maar niet gehoord hoe ik in een radioprogramma pleitte voor de rehabilitatie van de klaagcultuur in ons land. Toen moest ik daar meteen een stuk over schrijven, terwijl ik daar helemaal geen tijd voor heb. Eigenlijk mag ik niet klagen, maar ik doe het toch. Net als die man laatst bij de Jumbo, hier verderop.

De supermarkt zou over vijf minuten opengaan. Met z’n tienen stonden we keurig 1,5 meter van elkaar te wachten tot we naar binnen mochten. Hij stond er dus ook. Type shagroker, afgeleefde trainingsbroek en een baard waar niet over was nagedacht. “Nou, die portiek van ons. Die wordt dus al weken niet schoongemaakt”, begon hij terwijl hij tegelijkertijd de ingang van de supermarkt in de gaten hield. “Waar betaal ik dan servicekosten voor? Dan ga je dus bellen naar de woningbouwvereniging en zijn er vijftien mensen voor je. Op straat is het trouwens ook een rotzooi.”

Zelfbeklag

De litanie ging nog een tijdje door. Ik vond het wel mooi om te zien hoe deze man voor onze ogen een bus met zelfbeklag leegde, maar ik was een uitzondering. Om mij heen zag ik toch vooral irritatie. Zo van: ‘Moet dat nou?’ Je moet niet te veel klagen in dit land, zeker niet in deze tijden van corona. Er zijn immers zoveel mensen die het slechter hebben. Denk aan die honderden zieken op de IC-afdelingen of de bewoners van verzorgingshuizen, om over de overledenen en hun nabestaanden maar te zwijgen. Je mag je zegeningen tellen en anderen daar deelgenoot van maken. Dat is pas goed burgerschap.

Stijn FensBeeld Werry Crone

Zo is er geen zinnetje zo Hollands als: ‘Ik mag niet klagen’. Opvallend: je komt het vaak tegen in de sport. ‘Kwetsbaar Ajax mag niet klagen met punt in bloedstollende kraker.’ Formule 1-coureur Max Verstappen mag niet klagen na testweken. ‘De auto voelt goed.’ Ook schaatsster Jorien ter Mors vond in december 2016 dat ze niet moest klagen na een tegenvallende prestatie. “Dit was mijn eerste wedstrijd na ruim een jaar op de langebaan.” Nou en? Dan mag je toch nog wel de pest in hebben als het niet goed ging?

Ikzelf klaag graag. Over van alles. Het weer, de lompheid van mijn landgenoten in de openbare ruimte, matige interviewtechniek in talkshows en domheid in het algemeen. Klagen lucht op. De aap is van je schouder. Maar nu las ik laatst ergens dat teveel klagen ook niet goed voor je is. Misschien moest ik er toch eens iets aan doen. Na wat googelen kwam ik terecht op de site soChicken.nl van Jelle Hermus. Ik was verleid door zijn belofte ‘Stoppen met klagen, zo lukt het je wel (6 verfrissende tips)’. Jelle, zo las ik in zijn biografie, ziet het als zijn taak een leuker leven zo simpel mogelijk te maken. “Kijk, ik weet het”, schrijft hij. “Klagen is fijn. Zeuren is lekker. Het voelt nuttig en comfortabel. Alsof je iets voor elkaar krijgt. Maar het probleem met klagen is dat het je hoofd vult met negativiteit. En niet alleen dat, hoe meer je klaagt, des te meer redenen je vindt om te klagen.”

Klaagprogramma

De tips van Jelle zijn niet opzienbarend. Stop ermee jezelf te zien als slachtoffer, verwacht minder en verplaats je aandacht naar dankbaarheid. Er draait een klaagprogramma in mijn brein, begreep ik. Om dit tegen te gaan, moest ik gevoelens van dankbaarheid gaan ‘cultiveren’ om zo mijn brein te gaan trainen redenen te vinden om dankbaar te zijn. Maar achter alle tips zat dat eeuwige adagium: klagen is slecht, komt voort uit ontevredenheid en is in feite een luxe bezigheid.

Gelukkig heb ik ook medestanders die inzien dat klagen toch ook positieve kanten heeft. Onderzoeker en journalist Lynn Berger schreef een aantal jaren geleden op De Correspondent een stuk onder de titel ‘Klagen is een kunst’. Klagen kan opluchten en verbroederen, schrijft zij. Klagen is niet het probleem, maar het begin van een oplossing. Berger citeert de Britse filosoof Julian Baggini die het klagen definieert als “een gerichte uitdrukking van een weigering of het onvermogen om te accepteren dat dingen niet zijn zoals ze zouden moeten zijn”. En dan hebben we het niet alleen over consumentenleed, over producten die niet doen wat de fabrikant heeft beloofd.

Alle belangrijke, sociale vooruitgang is begonnen met een klacht, zegt Baggini. Hij noemt als voorbeelden Martin Luther King en zijn burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten en het verzet van Nelson Mandela tegen apartheid. Ik voeg daar voor het gemak het stikstofprobleem in Nederland aan toe. Ons land is straks een stuk schoner omdat één man niet accepteerde dat de dingen waren zoals ze waren en ging klagen.

Met luide stem

Klaag dus dat het een lieve lust is. Al is het tegen je eigen muur. Hardop, met luide stem. Juist nu de wereld om je heen zo onbegrijpelijk is. De toekomst is aan de klagers. Voor je het weet zijn de portieken weer schoon en is er minder vuil op straat in Utrecht-Overvecht. En ik ga mensen aanspreken op hun lompe gedrag en presentatoren van talkshows bestoken met ongevraagd advies. Ook ga ik eindelijk de bovenburen eens vragen of ze in het weekend ’s ochtends wat minder lawaai kunnen maken zodat ik kan uitslapen.

Natuurlijk had ik hier nog veel meer voorbeelden willen geven van hoe klagen onze wereld beter maakt, maar zoals vaker heb ik te weinig ruimte gekregen voor dit stuk. Natuurlijk heb ik er iets over gezegd, maar er is niets met mijn klacht gedaan.

Lees ook:

Verouderingsexpert David van Bodegom deed veel kennis op in Afrika:‘ Klagen maakt je ouder’

Uit het nieuwste boek van verouderingswetenschapper en arts David van Bodegom (41) blijkt dat we niet al te streng voor onszelf hoeven zijn om gezond oud te worden en dat dieren ons veel leren.

Boekrecensie ‘Lijden. De lessen van Job’

Hoe gezond het is om bij God te klagen over het lijden dat je treft

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden