Opvoedvraag Heimwee

Kan ons kind op schoolkamp zonder heimwee te krijgen?

Beeld Fadi Nadrous

Een meisje in groep 8 kan niet slapen zonder papa of mama in de buurt. Logeren is een drama, maar ze wil straks wel mee op schoolkamp.

Nu de kinderen wat groter zijn, gaan de ouders graag af en toe een weekendje samen weg. Hun zoon van tien vindt het prima, maar hun twaalf-jarige dochter vindt het niet prettig. Ze kan nauwelijks de slaap vatten als papa of mama niet in de buurt zijn. “We zijn bijna altijd bij haar als ze naar bed gaat. Als opa en oma komen oppassen lukt het nog net, maar zelfs dat heeft ze liever niet. Ergens anders logeren is ronduit een drama. We hebben haar een paar keer ’s avonds moeten ophalen bij een vriendinnetje of op een slaapfeestje, omdat ze niet in slaap kon komen”, vertelt haar moeder.

Het is niet zozeer een vreemd bed, maar de afwezigheid van haar ouders die haar parten speelt. “Als we met z’n allen op vakantie zijn, gaat het gewoon goed”, zegt moeder.

“Nu zit ze in groep 8 en dat betekent dat ze eind van het jaar op schoolkamp gaat. Daar heeft ze heel veel zin in, maar tegelijkertijd ziet ze er nu al tegenop: wat als ik last van heimwee krijg en niet kan slapen? Ze vindt het erg vervelend en zou graag willen dat het logeren wel lukt. Wat kunnen we doen om haar te helpen?”

Verlatingsangst

Heimwee betekent letterlijk: het verlangen naar de geboortegrond, naar huis. Dat verlangen kan zo sterk zijn dat het ziekmakend is. Voor kinderen betekent heimwee vaak dat ze niet zozeer hun huis, maar hun ouder(s) missen: een vorm van verlatingsangst. Ga je met het hele gezin drie weken op vakantie is er niets aan de hand, maar een nachtje logeren zonder ouders lukt niet.

“Haar ouders bedoelen het ongetwijfeld goed, maar ze zijn onderdeel van het probleem”, denkt opvoedcoach Esther Pastoor. “Zijn haar ouders letterlijk bij haar als ze gaat slapen? Dat lijkt me niet verstandig. Lekker inslapen is voor veel kinderen moeilijk, maar het is belangrijk dat ze dit zelf doet. Ze moet het zelf leren, op haar eigen manier.”

Dat wil niet zeggen dat haar ouders de gevoelens van het meisje moeten ontkennen of negeren. “Het is goed om haar angst te erkennen, maar zij is degene die ermee moet leren omgaan. Ze kunnen haar wel stimuleren en leren om haar eigen kracht te ontdekken”, zegt Pastoor.

“Verlatingsangst, ook wel scheidingsangst genoemd, is een rotgevoel en het is belangrijk om erachter te komen waar ze precies bang voor is”, aldus kindercoach Roosmarijn van der Tas-Sint. “Het meisje is oud genoeg om dat met haar te bespreken. Niet invullen, maar doorvragen. Is ze bang dat papa en mama niet meer terugkomen? Is ze misschien ooit in paniek geraakt toen haar ouders een weekend weg waren? Als ze negatieve gedachten heeft, kunnen haar ouders haar leren om die gedachten om te buigen. Wat voor gedachten helpen je niet en wat helpt wel?”

Oppas

Het meisje moet het gevoel krijgen dat ze zelf de controle heeft over het slapen. “Wat ik regelmatig zie, is dat ouders haar (te) veel uit handen willen nemen”, zegt Pastoor. Van der Tas: “Een overbezorgde moeder die bang is dat haar dochter iets overkomt of dat haar dochter verdriet heeft. Dat helpt een kind niet. Het is daarom goed om te kijken naar wat er in het gezin speelt en of dit de verlatingsangst misschien in stand houdt.”

Weggaan uit je vertrouwde omgeving, weg van je veilige thuis, is iets dat sommige kinderen echt moeten leren. Door het gewoon te doen, groeien de meeste kinderen over hun heimwee of verlatingsangst heen. Door de komende tijd kleine stappen te zetten, kan het meisje haar einddoel zeker bereiken, meent Pastoor: “Ouders kunnen werken aan haar zelfvertrouwen op dit vlak. Ze gaan een avond weg en het meisje blijft bij de oppas. Het meisje gaat wat vaker bij opa en oma slapen, daarna bij een lief vriendinnetje. Al lukt het niet om een nacht te logeren, misschien lukt het wel steeds wat langer te blijven. Prijs haar voor wat wel lukt, zodat ze positieve ervaringen opdoet.”

Sommige kinderen vinden het fijn om een knuffel, een kussen of iets anders van thuis mee te nemen. Het ene kind wil graag nog even bellen of appen voor het slapengaan, de ander juist niet omdat ze dan weer aan thuis wordt herinnerd.

Van der Tas: “Ze kan leren om rustig te worden als er paniek opkomt, door op haar ademhaling te focussen. Misschien dat het nare gevoel dan wegzakt. Mindfulness kan eveneens helpen, zodat ze zich niet helemaal laat meeslepen door gedachten. Uiteindelijk zal haar verlatingsangst haar niet meer belemmeren.”

Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden