SITE artikel beeld moderne manieren beatrijs ritsema Beeld illustraties Ilse van Kraaij
SITE artikel beeld moderne manieren beatrijs ritsemaBeeld illustraties Ilse van Kraaij

Moderne ManierenBeatrijs Ritsema

Kan ik als bedrijfsarts een oudere patiënt voorstellen elkaar te tutoyeren?

Etiquette-specialist Beatrijs Ritsema beantwoordt elke week prangende vragen over hoe het hoort, of juist niet.

Beste Beatrijs,

Als bedrijfsarts wil ik mijn best doen om een vertrouwensband op te bouwen. Tutoyeren kan helpen om de afstand wat korter te maken, zeker omdat ik net ­gekleed ga in pak of minstens een jasje. Sinds een oudere patiënt via via aangaf het onprettig te vinden om getutoyeerd te worden, stel ik aan het begin van het eerste consult vaak even voor te tutoyeren, zeker bij oudere patiënten. Oud wil zeggen: tegen de pensioenleeftijd. Maar is het eigenlijk wel aan mij om het initiatief te nemen als jongere persoon van rond de veertig? Voor mijn gevoel wel, maar aan de andere kant vraag ik me af of een patiënt het zal durven aangeven als die tutoyeren onprettig vindt.
Wie begint met tutoyeren?

Beste Wie begint met tutoyeren?

In geval van verschil in status (macht) ligt het initiatief tot ­tutoyeren, net als bij leeftijdsverschil, bij degene met de meeste status, dan wel bij de oudste. Verschil in status overtroeft verschil in leeftijd. Dit betekent dat in de omgang tussen een jonger persoon met meer status en een oudere met minder status het tutoyeerinitiatief bij de jongere met status ligt (en dus niet bij de oudere). Ter illustratie: een oudere werknemer van een bedrijf mag niet aan de jongere CEO van dat bedrijf voorstellen om te tutoyeren. Dat initiatief ligt altijd bij de hogergeplaatste. Omdat de drempel om een oudere te tutoyeren intussen toch blijft bestaan, zal een jongere met status zelden dat initiatief nemen, met als ­gevolg dat beide partijen ‘u’ blijven zeggen. Let wel: eenzijdig tutoyeren (de persoon met veel status tutoyeert en degene met minder status zegt ‘u’ terug) komt bijna niet meer voor, behalve tussen docenten en leerlingen/studenten of een enkele keer tussen (groot)ouders en kinderen.

In uw situatie als bedrijfsarts raad ik u aan om niet standaard bij het eerste consult een tutoyeervoorstel te doen. Niet bij ouderen, maar eigenlijk ook niet bij jongeren. De bedrijfsarts-patiëntrelatie is bij uitstek zakelijk van aard. Het gaat om ziekte, verzuim en keuringen en als arts beschikt u over de macht om een patiënt te beoordelen. Misschien nog meer dan in een huisarts-patiëntrelatie is sprake van afhankelijkheid. Patiënten van alle leeftijden zouden uw voorstel om meteen maar te tutoyeren als lichtelijk dwingend kunnen ervaren, zo van: hij komt wel erg dichtbij. Het ‘u’ zeggen door beide partijen bevestigt de formele, maar gelijkwaardige aard van de relatie.

Ik raad u aan om pas een tutoyeervoorstel te doen, als u de patiënt wat langer kent, hem of haar vaker gezien hebt en er een bepaalde vertrouwensband is ontstaan. Dat vertrouwen ontstaat door de vriendelijkheid van de omgang, niet door verplicht tutoyeren, want inderdaad, zoals u zelf al schrijft: het is moeilijk voor een patiënt om bezwaar te maken als een arts voorstelt om elkaar te tutoyeren. De vrijheid om nee te zeggen is er dan eigenlijk niet.

Eens of oneens met deze ­adviezen? Reageer via tijdgeestreacties@trouw.nl. Stuur uw eigen vragen over de omgang met buren, collega’s, familie, vrienden en kinderen naar beste@beatrijs.com. Archief: www.beatrijs.com.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden