null Beeld Trouw
Beeld Trouw

De OpvoedvraagCindy Cloin

Kan een kind een winterdip hebben?

Een meisje van elf jaar is de laatste tijd behoorlijk somber en lusteloos. Kan een kind een winterdepressie hebben?

Cindy Cloin

Grijze, grauwe dagen en coronamaatregelen waardoor veel leuke activiteiten niet door kunnen gaan, zoals een avondje sporten. Een moeder merkt dat haar 11-jarige dochter het moeilijk heeft deze weken. “Het lijkt wel of ze een winterdepressie heeft. Ze wil niet afspreken met vriendinnen, ze is lusteloos en moe en krijgt vaker dan we van haar gewend zijn woedeaanvallen.” Moeder is zelf bekend met depressieve klachten. “Ik herken iets van mezelf in haar gedrag, maar ik vind haar nog zo jong om hiermee rond te lopen. Is het mogelijk dat ze last heeft van een winterdepressie? En hoe kunnen we haar daar het beste bij helpen?”

“Een winterdepressie komt ook zeker bij kinderen voor. We zien het soms al bij kleuters, maar vooral tijdens de puberjaren”, zegt Ybe Meesters, gz-psycholoog en hoofd van de polikliniek Winterdepressies van het UMCG in Groningen. Zo’n 3 procent van de Nederlanders heeft last van een winterdepressie. Ongeveer 8 procent houdt het bij een lichtere variant: de winterblues. Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd komt een winterdepressie tot wel drie keer vaker voor dan bij mannen. Waarom is niet bekend.

Veel behoefte aan slaap

Mensen hebben zonlicht nodig. Wanneer de dagen kort zijn, is er minder zonlicht en dat veroorzaakt de klachten. De belangrijkste symptomen zijn somberheid, veel behoefte aan slaap, weinig energie en vermoeidheid. “Bij volwassenen uit het zich wat meer in de klassieke kenmerken van een depressie, terwijl bij kinderen en pubers vooral de hangerigheid en lusteloosheid opvalt”, aldus Meesters.

Veerle Wagenaar van Coaching Veerkracht is tienercoach en zij begeleidt met name hoogsensitieve kinderen. “Ik zie deze periode veel pubers met klachten van somberheid en lusteloosheid. Dat heeft deels te maken met de coronapandemie en alle veranderingen die dit teweegbrengt, zoals niet naar school kunnen, minder mogelijkheden om te sporten of minder contact met vrienden. Dat leidt tot meer psychische klachten onder jongeren. Maar daarnaast heb je ook veel tieners die gevoelig zijn voor dit donkere seizoen.”

Volgens Meesters is er sprake van een winterdepressie als iemand meerdere jaren achter elkaar last heeft van dezelfde klachten, die vervolgens in de lente weer verdwijnen. “Soms zie je zelfs dat cijfers op school in de winter een stuk lager zijn en dat docenten het verschil merken in de klas.”

Beste remedie is licht

De beste remedie tegen een dip in de winter is licht. Dat kan bijvoorbeeld via lichttherapie of door naar buiten te gaan. Ook al is het daar somber en koud, er is altijd meer licht dan binnen. “Ze zeggen weleens: heb je last van een winterdepressie, neem dan een hond. Dat dwingt je om een paar keer per dag naar buiten te gaan”, zegt Meesters. “Maar of dat werkt bij een kind van deze leeftijd is natuurlijk de vraag.”

Ook Wagenaar raadt moeder aan om haar kind mee naar buiten te nemen voor een lekkere wandeling. “Maak er iets gezelligs van. Ze krijgt dan waarschijnlijk meer energie en de stress die het meisje voelt zal verminderen. Het is ook belangrijk om haar gevoel te erkennen en niet te zeggen dat ze maar ‘gewoon’ moet doen.”

Wagenaar raadt daarnaast aan om meer samen te ondernemen, bijvoorbeeld een spelletje spelen. “Bouw aan de band die je samen hebt, dat geeft een goed gevoel en kan haar wat meer motiveren. Haar stemming wordt niet beter van lusteloos op de bank zitten.” Al kan het de sombere gevoelens niet helemaal wegnemen en ook geen woedeaanvallen voorkomen. Misschien lukt het wel om iets meer te ontspannen en wat beter met haar klachten om te gaan. Meesters: “Hebben ouders het gevoel dat de klachten in alle hevigheid blijven bestaan, dan is het verstandig om langs de huisarts te gaan en professionele hulp in te schakelen.”

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers.
Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden