ZelfgemaaktHandpan

Jan Borren stopte met zijn studie en maakt nu handpannen

Jan Borren en zijn gewilde handpannen.

Dit instrument lijkt op een ufo of een omgekeerde wok vol deuken, maar het geluid is uniek in zijn soort. Jan Borren (26) raakte compleet in de ban van de handpan.

Het ziet eruit als een metalen ufo, en het klinkt als – ja als wat eigenlijk? “Niet te beschrijven”, zegt Jan Borren (26). Hij was achttien toen hij in de straten van Parijs de klanken van het percussie-instrument voor het eerst hoorde. “Een magisch moment. Dit geluid was zo nieuw en bijzonder. Ik dacht eerst dat het elektronisch was.” Het bleek afkomstig van een straatmuzikant met een handpan: een nieuw instrument dat zalvende tonen voortbrengt wanneer je met de vingers op de zijkanten slaat.

Dat wilde Borren ook. Wist hij veel hoe moeilijk het was zo’n ding te bemachtigen. Het instrument werd in 2001 door twee Zwitsers geïntroduceerd op de Muzikmess Frankfurt, en lange tijd waren zij de enige twee die het instrument konden maken. Wie er eentje wilde, moest een handgeschreven brief met motivatie sturen, in de hoop ‘uitverkoren’ te worden. Er waren een stuk of vijf bouwers, maar de prijzen voor tweedehandse exemplaren waren véél te hoog voor een student.

Borren vroeg z’n ouders om een lening, maar die zeiden: we geven je geld voor gereedschap, als je zelf zo’n ding maakt. Borren was weliswaar handig; hij werd opgeleid om fijnmechanische instrumenten te maken voor de medische industrie en ruimtevaart, maar van muziek wist hij niks. “Ik dacht: als het er een beetje op lijkt, klinkt-ie misschien ook een beetje zo. Nou, daar was niks van waar.”

De handpan van Borren

Een kruising tussen een wok en een poffertjespan

De bovenkant ziet eruit als een kruising tussen een wok- en een poffertjespan. Uit elk van de negen ovalen toonvelden moet de muzikant drie tonen kunnen halen: een grondtoon, een octaaf erboven, en een kwint. Stemmen bleek het allermoeilijkst. Dat doet Borren door met een hamer in, op en rond de toonvelden te slaan. Hij gebruikt een stemprogramma op de computer. “In het begin keek ik bij elke hamerslag wat het effect was op de toon. Elk plekje in het toonveld waar je kunt slaan, heeft een ander resultaat. Als een toon te laag was, hamerde ik net zo lang op verschillende plekken tot ik de plek gevonden had die de toon omhoog deed gaan.”

De ingewikkelde puzzel werd een obsessie. Na een jaar had hij zijn eerste exemplaar af. “Het zag er niet uit, maar het klonk tenminste als een gestemd instrument.” Meteen begon hij aan een tweede. “Ik had nu een klein beetje door hoe het werkte, en ik vond dat het beter kon.” Met dat exemplaar waagde hij zich naar een bijeenkomst van handpan-enthousiastelingen. “Misschien konden zij me leren het instrument beter te spelen.”

Ze wilden vooral zijn handpan kopen. Na die eerste onverwachte verkoop ontstond een lange wachtlijst. Borren wist zijn ouders over te halen dat hij mocht stoppen met z’n studie. “Ik vond school niet zo uitdagend. Ik wilde alleen maar beter worden in handpannen maken.” Een goede speler is Borren niet geworden. Doordat hij fulltime zo technisch met de klanken bezig is, heeft het instrument voor hem zelfs een beetje van de magie verloren, zegt hij. Totdat hij naar anderen luistert. “Er zijn wereldberoemde spelers die mijn instrumenten bespelen. Wat zij uit dat instrument weten te halen – dat blijft bijzonder.”

Meer info: janborreninstruments.com

In de rubriek Zelfgemaakt vertellen mensen hoe ze van hun ambacht hun beroep gemaakt hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden