null

De zintuigen vanKarien van Gennip

Ik was geharnast, nu toon ik mijn emoties

Karien van Gennip is sinds een jaar de hoogste baas bij zorgverzekeraar VGZ. De oud-staatssecretaris was vaak de enige vrouw in een mannenwereld. ‘De realisatie dat mannen mij altijd als anders zouden zien, was een ommekeer. Ik ben het op mijn manier gaan doen.’

tekst Dana Ploeger en foto's Patrick Post

RUIKEN

Een ziekenhuisgeur betekent voor mij vreugde

“Mijn eerste diepe herinnering is gekoppeld aan geur. Ik weet nog dat ik een jaar of vier was en thuis de bekende ziekenhuisgeur rook en meteen aan mijn vader vroeg: “Heb ik een broertje of een zusje gekregen?” Die geur kondigde de geboorte van mijn jongste zus Simonne aan. Geweldig vond ik dat.

Ik heb die geur daarna heel lang gekoppeld aan iets leuks, moois en vreugdevols. Tientallen jaren later rook ik die geur weer toen diezelfde zus een hersenbloeding kreeg tijdens haar eerste zwangerschap. Dat zette alles in een ander perspectief. Gelukkig is ze er goed uitgekomen, maar dat heeft wel lang geduurd. Een belangrijk inslagmoment voor ons hele gezin.”

Karien van Gennip (Leidschendam, 1968) is sinds vorig jaar november ceo bij Coöperatie VGZ in Arnhem. Na haar studie technische natuurkunde in Delft werkte ze voor McKinsey in Amsterdam en San Francisco. Ze was CDA-staatssecretaris van economische zaken in de kabinetten Balkenende II en III en was de eerste bewindsvrouw die met zwangerschapsverlof ging. Na haar politieke carrière werkte ze voor ING in Nederland en Frankijk. Ze is getrouwd, heeft vier tienerdochters en woont in Oegstgeest. Haar vader is Jos van Gennip, oud-senator van het CDA.

PROEVEN

De snelkookpan van de zorg staat al te koken

“Ik ben nu exact een jaar bestuursvoorzitter bij VGZ en vind de zorg bijzonder interessant. Wat me meteen opviel is dat het net een snelkookpan is. En die pan staat te koken. Voor de pandemie waren we al op een kruispunt beland, maar corona heeft ons met de neus op de harde feiten gedrukt. De maatschappij staat op het ultieme moment om te bepalen: wat is ons nieuwe sociale contract? Wat voor soort samenleving willen we?

Er is veel wantrouwen richting autoriteiten en politiek. Dat is er al jaren. Maar het is niet alsof de overheid of de markt bepaalt. Burgers, bedrijven en organisaties hebben ook een rol en een verantwoordelijkheid en zijn van waarde.

Ik voel me nog steeds thuis bij mijn partij, het CDA. Wat ik wel merk is dat de grote middengroep van redelijke mensen steeds stiller is geworden. Die groep zit ingeklemd tussen extreme uiteinden en durft zich amper nog uit te spreken. Als die middengroep meer zichzelf kan zijn, komen we er als samenleving wel uit. Dus laten we elkaar weer vasthouden en een beetje vergeven. Vergiffenis is een groot goed.”

HOREN

Patiënten willen meer gehoord worden

“Als ik iets nog moet leren in het leven, dan is dat beter luisteren. Daarin ben ik van nature niet de beste. Ik schakel tegenwoordig in een gesprek vaak terug en vraag: wat zei je nou net? Door beter te luisteren, voelen mensen zich meer gehoord en gezien.

In andere sectoren dan de zorg heb ik een enorme omwenteling gezien in het luisteren naar klanten. Je kunt bij een bank nu digitaal een hypotheek afsluiten en er meerdere met elkaar vergelijken. Alle processen zijn transparant en digitaal om jou heen georganiseerd. Hotelkamers­­, vliegtickets, theaterkaarten, alles is op de klant gericht.

'De zorg kan niet nog eens vijf jaar wachten, dan is het te laat'. Beeld
'De zorg kan niet nog eens vijf jaar wachten, dan is het te laat'.

Mensen verwachten dat in de zorg ook. Patiënten willen dat het normaler is om een second opinion aan te vragen, net als verschillende offertes voor een hypotheek. En bij planbare zorg, preventie en bij chronische aandoeningen is de zorg prima om de patiënt heen te regelen. Waarom moeten patiënten naar de arts toe, waarom komt een arts niet in een SRV-busje of digitaal naar jou? Waarom is nog niet transparant waar je de beste behandeling kunt vinden voor jouw aandoening?

Ik noem dat de patiëntenrevolutie. Het zorgveld moet snel met antwoorden en een duidelijke visie komen. We kunnen allemaal het voortouw nemen: zorgverzekeraars, zorgaanbieders én patiënten.

Ik spreek jonge artsen die het graag anders willen aanpakken. Laten we niet wachten tot buitenlandse investeerders onze zorgmarkt bestormen en herinrichten. Of wachten tot Google alles bepaalt. Ook het prangende personeelstekort dwingt ons om nu te handelen. We kunnen niet nog vijf jaar wachten, dan is het te laat. Ik denk dat de wal het schip keert.”

ZIEN

Preventie is nog steeds zwaar onderbelicht

“In de zorg wordt enorm veel overlegd, dat heeft me wel verbaasd. Er zijn zoveel spelers. Nog meer dan ik van tevoren dacht. Lastig is dat ik nog steeds driekwart van de tijd mensen via het beeldscherm spreek. Live gesprekken mis ik het meeste. Bij een gewone vergadering pik ik meer signalen van mensen op, dan loop ik nog even met iemand mee naar het koffieapparaat om te vragen wat hij of zij ervan vond, hoe het gaat, wat er thuis speelt. Nu mis ik al die informatie. Dat vraagt extra alertheid.

Hoewel ik een groot deel van mijn carrière in de wereld­­ van de economie heb gewerkt, is de zorg geen grote onbekende. Na mijn studie technische natuurkunde in Delft deed ik een afstudeerproject bij het ministerie van volksgezondheid. Elke mening telde in ons onderzoek en we ontdekten dat het thema preventie, in die tijd vooral aidspreventie, zwaar onderbelicht was. Daar is mijn passie voor preventie ontstaan: een van de speerpunten van VGZ.

Ik weet ook uit eigen ervaring hoe belangrijk dat is. Tien jaar geleden liep ik in China een of ander Chinees virus op. Beetje gek om dat nu hardop te zeggen, maar het was een vorm van Pfeiffer. Ik was twee maanden uit de roulatie en voor mijn volledige herstel leerde ik hoe belangrijk het was dat ik gezonder ging eten, aan meditatie deed, beter sliep en meer ging bewegen.

Dat lukt niet iedereen, dus moeten we erop blijven hameren. In de gezondheidszorg is veel aandacht voor de harde zorg, denk aan medicatie en operaties, en te weinig voor preventie. Ik zeg altijd: fit ziek worden is het beste­­. Wanneer je fit en gezond begint aan een operatie of chemokuur, dan doorsta je die beter.

Ik ben niet de enige die inziet dat leefstijl breed aangepakt moet worden. Ik ga ervan uit dat preventie in het volgende regeerakkoord een toponderwerp is.”

VOELEN

Door emoties te tonen, laat je zien wie je bent

“Mijn hoofdzintuig is voelen, mijn buikgevoel. Als ik zie dat er iets hoog zit bij iemand, benoem ik dat en laat ik gerust mijn eigen emoties zien. Nu ik ouder ben durf ik dat. Ik weet dat emoties onderdeel zijn van wie ik ben. Ik vind het zelf ook prettig als mensen belangstellende vragen stellen.

Die houding heb ik meegekregen van mijn ouders. Behalve dat ze vonden dat we iets met onze talenten moesten doen, was het bij ons thuis belangrijk om verbinding te maken met mensen die het minder goed hebben. Je bent op de wereld om iets na te laten, om iets voor anderen te doen.

Dat zag ik ook bij mijn opa en oma uit Nuenen, boerenmensen die de lagere school niet hadden afgemaakt. Mijn opa leerde zichzelf Duits door naar Duitse zenders te kijken en mijn oma richtte de boerinnenbond op en had altijd oog voor een ander.

‘Jongeren zijn duidelijk in wat ze voelen. Ik verborg mijn emoties juist in mijn jonge jaren.’ Beeld
‘Jongeren zijn duidelijk in wat ze voelen. Ik verborg mijn emoties juist in mijn jonge jaren.’

En mijn vier dochters willen een leefbare wereld voor de volgende generatie. Zij zijn voor mij weer een voorbeeld. Klimaatverandering is hun ding: soms kom ik thuis en is ons huis koud en donker, dan heeft mijn oudste van zeventien het licht en de verwarming uitgedaan.

Er is een generatie groot aan het worden die diep geraakt is door sociale ongelijkheid en klimaatproblemen. Zij zijn heel duidelijk in wat ze willen en voelen. In mijn jonge jaren verborg ik juist mijn emoties: als jonge vrouw in een stevige baan laat je je gevoelens niet zien, ben je geharnast.

In de jaren negentig werkte ik bij adviesbureau McKinsey en was ik vaak de enige vrouw in het team. Ik dacht toen nog dat als ik even hard werkte en net zo mijn best deed als de mannen, ik vanzelf even ver zou komen. Tot ik een ceo sprak die bezig was met emancipatie en mij vertelde dat juist omdat ik een vrouw was mannen mij altijd als anders zouden zien. Die realisatie was een omkeermoment: ik ben het daarna op mijn manier gaan doen.

Kijk, iedereen wil graag iemand in zijn team die op jou lijkt: een mini me met wie je fijn kunt schakelen. Zo zal ik altijd opletten als er een jonge vrouw solliciteert die natuurkunde heeft gestudeerd. Om inclusieve teams te krijgen moet je expliciet op zoek gaan naar mensen die niet op jou lijken. Kies juist die stille jurist, iemand met een andere culturele achtergrond of een ouder iemand. Verzamel mensen om je heen die anders zijn.

In ons directieteam zitten vier vrouwen en twee mannen. Aan kleur moeten we nog wat doen, daar zijn we mee bezig. VGZ wil een plek zijn waar je je thuisvoelt. Daarom hebben we Goede Vrijdag als vaste vrije dag ingewisseld voor een eigen culturele of religieuze feestdag die je zelf kunt invullen. Dat mag het Suikerfeest zijn of de gayparade, als het maar over jou gaat.”

INTUÏTIE

Mijn levenspad gaat van IQ naar EQ

“Mijn agenda zit bomvol. Daarom is het belangrijk dat ik keuzes maak. Ook voor mijn omgeving. Ik sta elke zaterdag op het hockeyveld om het team van mijn tweeling te coachen en dat gaat voor alles. Had je me twintig jaar geleden gesproken, dan was ik nog iemand van: go, go, go! Keihard werken hoorde erbij. Nu heb ik meer een houding van go with the flow. Het effect is dat ik veel beter in mijn vel zit en daardoor meer oog heb voor mijn omgeving.

Voor mij is intuïtie in verbinding staan met anderen. Als ik nu kijk naar mijn ouders en schoonouders, die op hoge leeftijd zijn en lichamelijke ongemakken ondervinden en bepaalde dingen niet meer kunnen, dan zorgt dat bij mij voor een beetje verdrietige ondertoon.

Ik ervaar dat ook bij leeftijdgenoten in mijn directe omgeving die moeten knokken tegen een heftige aandoening. Dan zorg ik dat ik er meer voor hen ben. Mijn levensweg is dat ik van IQ naar EQ ga. Al blijven cijfers en wiskunde mijn grote hobby, ik zie nu in dat de lat niet altijd hoog hoeft te zijn. Op een rustige manier kun je ook veel bereiken­­.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden