Beeld Trouw

Column Rob Schouten

Iets als ‘je eigen gang gaan’ bestaat niet in onze wereld

De Britten ondergaan hun brexit voor een groot deel als een nachtmerrie waar ze niks aan kunnen doen, wij van het vasteland kijken er meer naar als naar een soap. Zo’n serie waarvan je maar moeilijk afscheid kunt nemen, loopt al sinds juni 2016 en de slotaflevering is nog niet in zicht. Starring: Theresa May, Boris Johnson, John Bercow en nog wat anderen. Laatste aflevering: De premier stuurt een niet-ondertekende brief waarin hij om uitstel vraagt, vergezeld van een wel gesigneerde tweede brief waarin hij vraagt de eerste brief te negeren.

Het heeft allemaal natuurlijk een hoog anekdotisch gehalte met die tragische May, de onnavolgbare Johnson en die koddige Bercow, Shakespeare zou er beslist iets eeuwigs van weten te maken, maar ik sluit niet uit dat onze belangstelling ook wordt gevoed door hogere gedachten, iets filosofisch, te weten het besef hoe moeilijk het is je los te scheuren van het geheel, hoezeer alles in onze wereld verweven en ingekapseld is geraakt en hoe wijzelf, met onze schijn van individualiteit, deel uitmaken van complexe structuren.

Ingekapseld

Deze cursus ‘Bezinning op Verbanden’ krijgen we gratis aangeboden door het Britse parlement en de EU. Vannacht (denkend aan de brexit kon ik niet slapen en niet slapend dacht ik aan de brexit) schoot mij opeens de ‘wijsbegeerte der wetsidee’ van filosoof Herman Dooyeweerd te binnen, met zijn gedachten over de ‘enkapsis’, het ingekapseld zijn van ­alles. 

Ik heb die nooit uitputtend bestudeerd want het werd vooral aan de VU gedoceerd en daar heb ik niet gestudeerd, maar er resteert bij mij wel het door hem ten voorbeeld gestelde verhaal van de heremietkreeft, die woont in de schelp van de wulk, dewelke weer bekleed is met de zeerasp. Afzonderlijke entiteiten die toch één grote klont vormen. Of dat van de organen in ons lichaam, zelfstandig opererend en tegelijkertijd met ons verbonden.

Enfin, we ervaren het ook zelf als we gaan scheiden of op meer alledaagse wijze afscheid nemen, dan wel elkaar na jaren weer ontmoeten. Het is niet zo makkelijk om los van elkaar voort te leven. Alles in onze wereld hangt samen, zoals bijvoorbeeld het besluit van Trump om zich terug te trekken uit Syrië volgens de ambassadeur van dienst mede het resultaat is van onze eigen beslissing niet meer mee te doen.

Ruinerwold

Iets als ‘je eigen gang gaan’ bestaat eigenlijk niet. In Ruinerwold probeerden ze dat wel degelijk: de stekker uit het contact, eigen wereldontheven godsdienstje opzetten en zelfvoorzienend worden. Het heeft iets fascinerends en misschien zelfs iets begerenswaardigs, maar het keert zich zo te zien tegen hogere wetten.

Na een tijdje zo in het donker te hebben liggen piekeren, viel ik toch weer in slaap met lichte, onschuldige dromen, een vorm van overmanning die ook wel iets van inkapseling heeft maar in die toestand had ik geen last van mijn afhankelijkheidsgedachte en dat is ook weleens fijn, de illusie dat je het helemaal zelf voor het zeggen hebt en dat de wereld om jou draait. Maar als je wakker wordt, weet je het weer: het is niet waar.

Eerdere columns van Rob Schouten leest u hier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden