null Beeld

De OpvoedvraagLiegen

Hoe voorkomen we dat onze 15-jarige puberzoon liegt en bedriegt?

Een 15-jarige jongen blowt en gaat naar feestjes, maar liegt hierover tegen zijn ouders. Kunnen ze dit gedrag voorkomen?

Ouders hechten vaak een groot belang aan eerlijkheid van hun kroost. Dus als ze tot de ontdekking komen dat hun kind liegt, is dat behoorlijk schrikken. “Onze 15-jarige zoon liegt regelmatig en daar maken we ons zorgen over. Soms gaat het om onschuldige dingen, zoals een zak chips die op miraculeuze wijze is verdwenen en waarvan hij ontkent dat hij hem heeft, terwijl ik de volgende ochtend de lege zak verfrommeld onder zijn bed vind. Hoezo nam hij niet eens de moeite om die weg te moffelen? Maar we vinden het lastiger dat hij ook liegt over ‘grotere’ zaken”, vertelt een moeder. “Zo zijn we erachter gekomen dat hij regelmatig blowt, terwijl hij dat eerst in alle toonaarden ontkende. Laatst ging hij ’s avonds naar een vriend voor een avondje Netflix en achteraf hoorden we dat ze bij een feestje zijn geweest. In deze coronatijd vinden we dat niet kunnen. We merken dat het door zijn leugens moeilijker wordt om hem te vertrouwen. We controleren hem vaker dan ons lief is en we zijn bang dat we grip op hem verliezen en dat hij afglijdt.”

“Als je erachter komt dat je kind liegt, zakt de grond een beetje onder je voeten weg”, zegt opvoedkundige en puberexpert Marina van der Wal. “Kan ik mijn kind nog wel vertrouwen, vraag je je dan af. En dat is een vervelend gevoel.”

Volgens pubercoach Gacelle Braaf is het bijna onvermijdelijk dat pubers weleens liegen. “Je kunt het niet voorkomen, maar wel proberen om de onderliggende reden te ontdekken. Waarom liegt hij? Soms liegen tieners omdat ze hun ouders niet willen teleurstellen, omdat ze willen dat hun ouders trots op ze zijn. Maar ook onzekerheid kan een rol spelen. Of het feit dat ze hun vrienden in bescherming willen nemen. Misschien is hij bang voor de reactie van zijn ouders. De puberlogica staat vrij ver van de logica van hun ouders af. Hun hersenen werken anders, waardoor ze risico’s anders inschatten of niet nadenken over de gevolgen. Nieuwe prikkels krijgen voorrang boven ‘saaiheid’. Je kunt het feestje dus maar beter gehad hebben en achteraf straf krijgen, dan dat je het vooraf vertelt en niet mag gaan.”

‘Je zult je puber een beetje los moeten laten’

Je wilt misschien dat je kind altijd de waarheid vertelt, maar dat is niet reëel en ook een beetje naïef. “Je zult je puber beetje bij beetje los moeten laten”, zegt Van der Wal. “Pubers die het gevoel hebben dat ze onder druk staan, glippen als los zand tussen je vingers door. De enige echte oplossing is om niet in hun nek te blijven hijgen, maar ze jouw vertrouwen te geven. Al doe je dat met het zweet in je handen omdat je bang bent dat ze misschien verkeerde keuzes zullen maken.”

De angst dat je kind slecht terechtkomt, zullen meer ouders herkennen. Toch gebeurt dat gelukkig niet vaak, zegt Van der Wal: “Er zijn genoeg pubers die blowen of liegen over feestjes waar ze (niet) zijn geweest. Het hoeft echt niet dramatisch af te lopen.”

Het is belangrijk dat je het contact met je kind niet kwijtraakt, zodat hij op den duur helemaal niets meer vertelt. Dus stel vragen en toon interesse in de wereld van je puber. Al wil dat niet zeggen dat je geen grenzen mag stellen. “Je kunt prima zeggen dat je blowen een heel slecht idee vindt en dat het ongezond is. Tegelijkertijd wil je ook dat je kind bij je aan durft te kloppen als er een keertje echt iets aan de hand is”, zegt Van der Wal.

Braaf: “En blijf kritisch kijken naar je eigen rol. Waarom reageer je zoals je reageert? Het helpt niet als je boos wordt en per se je gelijk wilt behalen. Empathisch reageren en het gesprek aangaan over waar de grenzen liggen, werkt waarschijnlijk beter.”

Een pasklare oplossing hoe je omgaat met een liegende puber is er niet, zegt Van der Wal. “Het blijft een tweesporenbeleid. Je geeft weliswaar als ouder de grenzen aan en als je kind die overgaat heeft dat consequenties, maar je zorgt dat het vertrouwen overeind blijft.”

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers.
Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden