OpvoedvraagSportiviteit

Hoe leren we onze dochter niet boos te worden op teamgenootjes als ze verliest?

Beeld trouw

Een 9-jarig meisje wil het liefst elke wedstrijd winnen. Lukt dat niet, dan wordt ze boos, bijvoorbeeld op haar teamgenootjes. Tot ongenoegen en lichte schaamte van haar ouders.

Staat u ook zo graag langs de lijn, in weer en wind, om uw kind aan te moedigen bij een sportwedstrijd? Natuurlijk gun je je kind de overwinning, al kan verlies incasseren ook heel leerzaam zijn. Als ze maar lekker gespeeld hebben, toch? 

De ouders van een 9-jarige hockeyspeelster zien dat er wat dat betreft nog een wereld te winnen valt bij hun dochter. “Ze wordt boos op haar teamgenoten als die zich in haar ogen niet genoeg hebben ingezet en ze wil dan soms niet eens meer wat met ze drinken na afloop”, vertelt haar vader. “Ze gaat er helemaal voor en dat prijzen we, maar haar reactie op een verloren wedstrijd vinden we lastig. We schamen ons ook een beetje tegenover andere ouders. We hebben al diverse dingen geprobeerd, zoals begrip tonen voor haar verdriet en woede, het belang van sportresultaten bagatelliseren, boos worden of dreigen om haar van hockey af te halen. Zonder succes. Hoe leren we onze dochter dat een keer verliezen niet erg is?”

“Dit meisje is fanatiek en gemotiveerd. Ze heeft een hoge prestatiemotivatie”, zegt Jacqueline Schenk, ontwikkelingspsycholoog aan de Erasmus Universiteit. “Wat is haar drijfveer om goed te willen presteren? Wanneer dit een negatieve is, zoals een hoge faalangst, dan is het meisje meer in competitie met zichzelf. Ze legt zichzelf een hoge druk op en beoordeelt zichzelf daarop.”

Veel topsporters hebben deze mentaliteit

“Ouders zijn er misschien niet meteen mee geholpen, maar veel topsporters hebben deze mentaliteit. Ze willen winnen en zijn strijdbaar. Dat heeft natuurlijk ook iets moois, het is een krachtige eigenschap dat je kind ergens voor wil gaan”, zegt Annelies Bobeldijk van WOW Opvoedcoaching en auteur van het net verschenen boek ‘Supermama’s bestaan niet’. “Ook al is het als ouder vervelend om te zien dat je kind boos wordt op anderen.” 

Je kunt keer op keer benadrukken dat verliezen erbij hoort en dat het niet erg is, maar dat weet het meisje heus zelf ook wel, zegt Schenk. “Haar emotieregulatie is nog in ontwikkeling en als ze verliest wordt ze overvallen, haar emmer van gevoel loopt als het ware over. Ouders kunnen het ijzer beter smeden als het koud is, niet met een preek op het moment zelf maar wanneer de emoties gezakt zijn.”

De emotie is sterker dan haar ratio, het is goed om te weten dat het geen bewuste keuze is om boos te worden. Bobeldijk: “Dan helpt het niet om te zeggen: ‘Doe even normaal, verliezen hoort erbij. Dit gedrag wil ik niet meer zien.’ Het zal haar niet lukken en ze bouwt geen succeservaring op.

Feliciteer in ieder geval de tegenstander

“Door kleine stapjes te zetten en afspraken te maken, kan het meisje haar emoties en gedachten beter leren reguleren. Spreek bijvoorbeeld met haar af dat ze in elk geval ‘gefeliciteerd’ zegt tegen de tegenstander.

“Of kijk met haar naar wedstrijden van haar favoriete hockey-idool en hoe zij haar frustratie uit. Kan ze daar wat mee? Als ze echt te ver gaat richting haar teamgenootjes, moet ze uiteraard excuses aanbieden.” 

Schenk denkt dat het meisje zich meer aan zal trekken van de mening van haar teamgenootjes dan van haar ouders. “Als de coach op een rustig moment een keer met de meiden afspreekt dat ze niet boos worden op elkaar, dan helpt dat misschien. Dan kunnen ze er ook op terugkomen als ze wél boos reageert.”

Hoewel het meisje mogelijk haar hele leven moeite zal houden met verliezen, kan ze er volgens Bobeldijk heus beter mee omgaan als ze wat ouder is. Schenk: “En het is vooral een teken dat dit meisje bereid is hard te werken om wat te bereiken in het leven. Dat is toch een prachtige eigenschap?” 

Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden