OpvoedvraagZelfvertrouwen

Hoe kun je het zelfvertrouwen van je kroost beïnvloeden?

Beeld Fadi Nadrous

Wat te doen met kinderen die boos worden als een tekening mislukt of die bang zijn voor een toets? Tip: prijs het proces, niet het eindresultaat.

Het is niet goed genoeg. Een zevenjarige besteedt een half uur aan een tekening, maar verscheurt daarna boos het eindresultaat. Ook wil hij niet naar school, omdat hij als een berg opziet tegen een toets. Wat moet je doen als je kind nooit tevreden is over zijn of haar knutselwerkjes? En bijna niet kan slapen omdat het morgen een toets heeft? Een moeder weet niet waar ze de problemen van haar kind aan moet wijten: faalangst, perfectionisme of een gebrek aan zelfvertrouwen. ‘Hoe ga ik ermee om?’ vraagt zij zich af, ‘en hoe zorg ik ervoor dat mijn kind meer vertrouwen krijgt in zichzelf?’

De bezorgde ouder stelt de goede vragen, volgens Michelle de Vries, orthopedagoog bij Boemerang Kids. Sommige kinderen zijn van zichzelf nu eenmaal perfectionistisch, maar ouders kunnen het zelfvertrouwen van hun kroost voor een groot deel beïnvloeden. Het is daarbij goed mogelijk dat het gedrag van de onzekere zoon of dochter helemaal niet zo veel verschilt van dat van de ouders.

‘Kinderen doen niet wat je zegt, maar wat je doet’

“Het belangrijkste is om te focussen op het proces en niet op het eindresultaat”, raadt De Vries aan. “Zeg dus niet: ‘De tekening is heel mooi geworden’, maar liever: ‘Wat goed dat je dat gemaakt hebt’. En als je als ouder zelf een keer een foutje maakt, zeg dan: ‘Geeft niet’. Kinderen nemen dat over.”

Kinderpsycholoog Marijke van de Laar is het roerend met De Vries eens. “Kinderen doen niet wat je zegt, ze doen wat je doet.” Zij denkt dat perfectionisme van een kind voor een groot deel bij de ouders vandaan komt. “Als je voor een etentje zelf een uur bezig bent met de tafelschikking van je gezelschap, dan is er een goede kans dat een kind zulk gedrag overneemt.”

Natuurlijk is het gedrag van ouders niet de enige factor die van invloed is op het zelfvertrouwen van de kinderen. “Sommigen zijn nu eenmaal wat onzekerder aangelegd dan anderen”, legt Van de Laar uit. “Dat hoeft niet per se faalangst te zijn. Als je voor de vorige toets op school een laag cijfer haalde, is het niet gek om zenuwachtig te zijn voor de volgende. En als een kind wat perfectionistisch is, is dat ook niet erg. Het is niet slecht om iets goed te willen doen.”

Niet alles prijzen

Een andere belangrijke tip van kinderpsycholoog Van de Laar luidt: wees eerlijk tegen je zoon of dochter. Ouders kunnen de neiging hebben om alles wat hun kind maakt of doet te prijzen. “Maar soms is een kind nu eenmaal niet zo goed in knutselen of tekenen. Dan ziet een jongen dat zijn vriendje veel beter binnen de lijntjes kleurt en vindt dat niet leuk. Dat is ook jammer. Benoem dat. ‘Wat balen voor je dat je niet tevreden bent. Wat kunnen we hier aan doen?’ Een kind komt veel sneller uit de emotie als het zich begrepen voelt.”

“Ga de problemen in ieder geval niet uit de weg”, adviseert orthopedagoog De Vries. “Zo leert je kind ook omgaan met moeilijke situaties.” Maar een discussie is volgens psychologe Van de Laar nooit de oplossing. “Dan ben je verloren, dat heeft nooit effect.”

‘Voor een perfectionist is een zes niet genoeg’

Om te bepalen of het kind van de bezorgde lezeres nu een gebrek aan zelfvertrouwen heeft, perfectionistisch is of zelfs lijdt aan faalangst, maakt Van de Laar nog wel een onderscheid tussen de laatste twee. “Een kind met faalangst kan prima tevreden zijn met een zes, dan heeft een spannend toetsmoment een voldoende opgeleverd, en heeft hij of zij niet gefaald. Een perfectionist zal die zes niet genoeg vinden.”

Als kinderen echt last hebben van faalangst en het lukt ouders niet goed om hen te helpen, dan zijn er genoeg mogelijkheden bij psychologen en orthopedagogen om daar wat aan te doen, zegt De Vries. Maar wees niet te snel ongerust. “Soms lukt een spagaat nu eenmaal niet, en soms haalt een kind een slecht cijfer”, legt psycholoog Van de Laar uit. “Dat is balen, maar niet meer dan dat.”

Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden