null Beeld
Beeld

Het consultNeusspray

Hoe kom ik van mijn neussprayverslaving af?

Snotterig? Het lijkt zo goed te helpen, de neusspray xylometazoline. Maar pas op: je kan er verslaafd aan raken. Een lezer komt er niet meer vanaf.

Rianne Oosterom

Zonder potje neusspray in huis is een 31-jarige lezer uit Amersfoort nergens. Dan kan niets hem ’s nachts van benauwdheid verlossen. Zwaar klinkt zijn ademhaling. Droog raakt zijn keel. Slecht is zijn nachtrust. Als hij de volgende dag weer een potje xylometazoline bij de drogist haalt, slaapt hij weer als een roosje.

Dit gaat nu al een aantal maanden zo, sinds hij een flinke verkoudheid opliep. Hij besloot eens te googelen en ontdekte tot zijn schrik dat de neusspray doorgaat als ‘verslavend’. In de meeste drogisten zeggen de verkoopmedewerkers er niet voor niets bij dat je het niet langer dan zeven dagen achtereen mag gebruiken.

Niet meer zonder kunnen

Hoe kan dit en hoe kom ik ervan af, wil de lezer weten. KNO-arts Jolijn Brouwer van het HagaZiekenhuis weet raad. Zij heeft behoorlijk wat patiënten als hij in haar praktijk, die niet meer zonder hun spraytje kunnen. Ze vertelt dat je door langer gebruik van de neusspray in een ‘vicieuze cirkel’ belandt.

“De neusspray zorgt ervoor dat je neus héél erg open gaat, veel meer dan-ie normaal zou doen. Je neus moet altijd een beetje dicht zijn, omdat dan de lucht die je inademt gefilterd en verwarmd wordt. Het voelt prettig, zo vrij ademen, maar je krijgt een soort tegenreactie: je neus gaat erna éxtra dichtzitten”, legt ze uit.

Je lichaam denkt: op dat sterke spul moet ik sterk reageren, dus zwellen je neusslijmvliezen op en begin je te sniffen. “Dus grijpen mensen naar de neusspray en gebruiken het soms jaren – dan krijg je dus inderdaad een soort verslaving. Dat kán schadelijk zijn voor je neus, bijvoorbeeld omdat je korstjes krijgt”, legt ze uit.

Steeds moeilijker

Hoe kom je er dan vanaf? Heel simpel: stop gewoon, zegt Brouwer. Cold turkey is het beste, want zolang je het blijft gebruiken krijg je ook die tegenreactie en wordt het steeds moeilijker om te stoppen, zegt ze. “Het zal de eerste dagen even volhouden zijn, maar daarna ben je er wel vanaf.”

Gelukkig zijn er manieren om het afkicken te verzachten; de nicotinepleisters voor de neussprayverslaving. Het eerste is de neusdouche. Klinkt misschien wat onsmakelijk, maar ‘voor veel mensen gaat een wereld open als ze eraan beginnen’, zegt Brouwer. “Het heeft vaak hetzelfde effect als neusspray.” Het gaat om het spoelen van je neus met zout water.

Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld met behulp van een ‘rhinohorn’ of een soort knijpflesje. Als je dit een tijdje twee keer per dag doet, is het stoppen met neusspray volgens Brouwer makkelijker omdat je neus uit zichzelf al opener is.

Afkicken

Een andere tip tijdens de afkicknachten (vooral ’s nachts hebben mensen last van hun verstopte neus doordat de zwaartekracht ervoor zorgt dat er meer bloed naar je neus gaat waardoor je meer zwelling van je slijmvliezen hebt dan overdag) is een extra kussen om op te liggen. Iets rechterop liggen betekent minder zwelling.

Als het echt niet lukt om te stoppen, klop dan aan bij je huisarts of KNO-arts, zegt Brouwer. Sowieso, als de lezer vaker benauwd is ’s nachts buiten verkoudheidjes om, is dat voor hem raadzaam, vindt ze. “Met neusspray doe je aan symptoombestrijding, maar misschien is er wel een aanwijsbare oorzaak, zoals een allergie of poliepen in je neus.”

Heeft u ook een vraag over uw fysieke of mentale gezondheid? Mail naar gezondheid@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden