null

Thuisfitness

Hoe Daniël Rovers (46) verslingerd raakte aan ‘Nederland in beweging’

Beeld Ilse van Kraaij

Zomertijd laat het lichaam stralen: deze zomer leest u over blote voeten, slungellijven, een vis zijn, schoonheid, ouderdom. Nu: pondjes eraf met Nederland in beweging!

Daniël Rovers

Die besmuikte glimlach op het gezicht van vrienden als ik vertel dat ik, sinds de coronalockdowns twee jaar geleden begonnen, af en toe aan thuisfitness doe met het Omroep Max-ochtendprogramma Nederland in beweging. Ik heb zojuist iets gênants gezegd. Zou ik als veer­tiger niet gewoon in de sportschool moeten zitten, of werk maken van die bucketlist en oefenen voor de marathon? Sporten is ook lifestyle, waardoor je toont in lichaam en geest zo lang mogelijk ‘jong’ te blijven. Die oubollige ochtendgymnastiek op tv, die is toch bedoeld voor bejaarden?

Zelf voel ik beslist ook een zekere schaamte. Als ik overdag inschakel, gaan altijd de gordijnen dicht opdat de voetballende buurjongens het niet zullen zien.

“Goedemorgen”, zegt de gespierde, immer glim­lachende sportinstructeur Duco Bauwens (1972), “kom jij aan de dertig minuten aanbevolen beweging per dag? Als je met Nederland in beweging meedoet, heb je een goede start gemaakt!” Op de achtergrond glimlacht medepresentator Olga Commandeur (1958) mee. Samen met vier gewone, in fitnesskledij gestoken Nederlanders doet ze Duco’s oefeningen na, terwijl ieder op zijn eigen ronde podium staat.

Daniël Rovers (1975) is schrijver van romans en essays. Zijn jongste roman is Vergeten meesters (2022).

Iedereen een winnaar

Dat decor is betekenisvol. De podia refereren aan de ringen van de Olympische Spelen – in één oogopslag wordt duidelijk dat je het podium al gehaald hebt zodra je ’s ochtends met Omroep Max aan het bewegen slaat – maar ze doen ook denken aan popmuziekprogramma’s (Toppop) uit de vorige eeuw, uit jaren die alle kijkers thuis bewust hebben meegemaakt. Naast nostalgisch is het decor tezelfdertijd ontzettend actueel. Die ronde ­eilandjes lijken te anticiperen op een zeespiegelstijging van circa een halve meter.

null Beeld Ilse van Kraaij
Beeld Ilse van Kraaij

Nederland in beweging is qua vorm uiterst laag­drempelig, zodat de kijker zich kan concentreren op de inhoud, dat wil zeggen de spieroefeningen en de lang niet eenvoudige motorische coördinatie. De naam heeft de kracht van een politieke slogan. Officieel volgt er op beweging een uitroepteken, wat de wervende kracht onderstreept, als in Forza Italia!. De herkenningstune wakkert enthousiasme aan, Duco strekt zijn armen uitnodigend uit, Olga houdt een flesje water bij wijze van gewichtje omhoog. De kleur oranje domineert en de motiverende woorden bij aanvang maken duidelijk dat niemand zich buitengesloten hoeft te voelen. “Bewegen verhoogt je weerstand en wie wil dat niet?” “Goedemorgen, welkom, we zijn er voor jou, dus stap lekker mee.”

Elke aflevering begint met een warming-up, dan ­volgen drie oefenblokjes en als de achtergrondmuziek vertraagt, eindigt het programma met een coolingdown.

Zijstap-tik en hakbil

Ik beweeg mee op de muziek en de aanwijzingen van Duco en Olga, soms zo ritmisch dat het al bijna op dansen lijkt. En net als tijdens een dansles krijgen terug­kerende passen een naam, zoals de zijstap-tik, de hakbil en de samba, en juist door die benaming kun je je ze eigen maken. Het zal voor de makers een moeilijke opgave zijn: enerzijds moet het programma herkenbaar blijven en oefeningen herhalen, anderzijds mag die herhaling niet leiden tot monotonie. Het zit hem in minieme variaties en gedurende een seizoen worden er telkens nieuwe oefeningen geïntroduceerd, waarbij invloeden uit verschillende vechtsporten of yoga, in de coolingdown, zichtbaar zijn.

Het is een hele verantwoordelijkheid om zo’n 300.000 Nederlanders per dag in een zo kort mogelijk tijd op een verantwoorde manier fit te houden.

null Beeld Ilse van Kraaij
Beeld Ilse van Kraaij


Afleiding en mentale steun tijdens de oefeningen ­bieden de deelnemers in de Hilversumse tv-studio. In de loop van een paar weken leer ik hun gezichten kennen, al verschilt per aflevering en zelfs per oefenblok de groepssamenstelling; elke uitzending is deels een her­haling van eerder uitgezonden Nederland in beweging-oefeningen. De makers springen uiterst efficiënt met hun krachten om.

Sommige figuranten werken met een lichte glimlach van trots de oefeningen vlekkeloos af; andere, vooral de relatief jonge bewegers, hebben de neiging breed te glimlachen, alsof er zelfs bij hen een zweem van gêne blijft meespelen, omdat ze daar in lycrabroeken staan te dribbelen voor tienduizenden ­kijkers thuis.

Corona-kijkcijferhit

Nederland in Beweging is elke werkdag te zien om 9.15 uur (NPO2) en 10.15 (NPO1). Oud-atlete Olga Commandeur is presentator sinds het begin in 2000. De eerste jaren werkte ze met Karl Noten, tot die in 2007 werd veroordeeld voor het bezit van kinderporno. Zijn opvolger is ­personal trainer en afslank-­expert Duco Bauwens.

De kijkcijfers fluc­tueren nogal; in de eerste tien jaar bleef de teller vaak steken bij 30.000 à 40.000, meldt Stichting KijkOnderzoek. In de jaren tien stegen ze geregeld boven de 100.000. Absoluut topjaar was 2020, toen Nederland in het voorjaar kennismaakte met het ­leven in lockdown. Toen stemden ruim 160.000 kijkers op het programma af via NPO1 en ruim 150.000 bij NPO2.

Sporten zonder strakke kleding of ingewikkelde apparaten

Een groot voordeel van Nederland in beweging is dat ik er de deur niet voor uit hoef. Het is zelfs niet nodig dat ik me in felgekleurde strakke sportkleding hul, de oefeningen zijn prima te volgen in een (ruimzittende) blouse en pantalon. Geen ingewikkelde apparaten ­komen eraan te pas en ik hoef nergens in te checken met een pas of smartphone. Ik sta in mijn eigen woonkamer, terwijl de zes Nederland-in-bewegers de ideale sportzaalachtergrond simuleren.

Door die vier anonieme figuren stel ik me ook al die andere Nederlanders voor die, net als ik, deze oefeningen aan het uitvoeren zijn. Het idee dat zij weleens een stuk ouder zouden kunnen zijn, is op zich al een aanmoediging de soms zware oefeningen vol te houden. Beenspieren gaan pijn doen als ik in reeksen van acht mijn knieën buig, mijn biceps zendt noodsignalen uit als ik het gewicht van anderhalve kilo in mijn beide vuisten herhaaldelijk horizontaal moet heffen. De verschillende pasjes in de juiste volgorde en ritmisch adequaat uitvoeren, het is geen sinecure. Maar als al die andere huis­kamersporters het kunnen, dan ik toch zeker ook!

En als je het volhoudt en het je zelfs makkelijk afgaat, wordt je ijdelheid gestreeld. Mijn schoonmoeder, Mia, die meedoet vanuit haar appartement in het centrum van Asten, had een goede dag toen ik haar vertelde over de spierpijn die optrad na een reeks van schijnbaar oneindige sumo’s, een squat-variant. Zij had geen centje pijn, hoor.

Alle clichés zijn waar

Is de populariteit van een programma als Nederland in beweging tekenend voor een alomtegenwoordige vergrijzing? Ik denk vaak aan alzheimer terwijl ik aan het Nederland-in-bewegen ben. Uit onderzoek blijkt duidelijk dat frequente lichamelijke inspanningen de cognitieve capaciteit op korte termijn verhogen en op de lange termijn in stand houden.

Het is als een hedendaagse paradox van Zeno. Wie ­dagelijks pakweg een halfuur op een domme manier beweegt, wordt daar meteen al een stukje slimmer van.

null Beeld Ilse van Kraaij
Beeld Ilse van Kraaij

De dichter William Wordsworth leerde zijn lezers in The Prelude dat hij een fervente wandelaar was, en dat hij op de maat van zijn stappen op zijn beste gedachten en ­dichtregels kwam.

Die ruimte bestaat er niet tijdens de oefenpassen van Nederland in beweging, daar wordt de inspanning langzaam maar zeker opgevoerd, tot ik slechts één gedachte overhoudt: hoe houd ik deze oefening nog vier tellen langer vol? Maar door de voortdurende herhaling van ogenschijnlijk banale, maar toch lastig uit te voeren opdrachten eindig ik het kwartier altijd anders dan ik het begon: soepeler, opgeruimder, minder in mijn hoofd.

Al die makkelijk te ridiculiseren clichés aan het begin over meedoen en gezondheid – ze zijn allemaal waar gebleken!

Een beetje gelukkiger

Televisie richt normaal gesproken lichamelijke ­schade aan, eenvoudigweg omdat het miljoenen mensen aanzet om uren op een bank door te brengen, ergo­nomisch funest voor de lage onderrug. Nederland in ­beweging levert de deelnemer die zich overgeeft – dit is inderdaad níét hip – een instant wij-gevoel op. Het ­programma voldoet aan alle denkbare inclusiviteits- en diversiteitswensen.

En niet te onderschatten is hoe deze ochtendtelevisie een middel is om eenzaamheid voor even te verlichten. Deze manier van bewegen is voor iedereen weggelegd, wat je leeftijd of je komaf of je kleur ook moge zijn. Zo samen synchroon bewegen, dat wakkert spiegelneuronen en gelukshormonen aan. Je wordt er gelukkiger van.

Het is zomer. Ik ben gestopt met Nederland in beweging. Er zijn zoveel andere activiteiten buiten de deur te doen. Maar de coronabesmettingscijfers lopen weer op, sommige mensen dragen alweer mondmaskers, en hoewel ik enorm opzie tegen de komende winter weet ik dat Duco en Olga me erdoorheen kunnen slepen.

Lees ook:

Deze media houden Nederland en dus ook u in beweging

Geen gym voor kinderen. Geen sportschool voor volwassenen. Hoe blijven we in beweging? Rufus Kain probeert fitnesslessen van diverse media uit.

Hoe Nederland in beweging kwam

Historicus Jelle Zondag beschrijft hoe Nederland aan het sporten en bewegen sloeg, maar stopt helaas al in 1940.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden