null Beeld

ColumnDoortje Smithuijsen

Hoe benijdenswaardig zijn ze, de jongens en meisjes maaltijdbezorgers?

Het was zo’n idee waar alleen mijn beste vriendin en ik samen op konden komen: de Deliverootas als avondklokhack. Het plan was simpel: op Marktplaats zouden we een afgedankte bezorgtas bestellen, die we ’s avonds om zouden doen op de fiets, zodat we vermomd als maaltijdbezorger de dreigende avondklok konden omzeilen.

Nog geen dag later was iedereen op hetzelfde idee gekomen: op sociale media wemelde het van de oproepjes: wie had er nog zo’n tas te leen? Er stonden strips in de kranten over hele vriendengroepen in Thuisbezorgdtenues; de prijs van de tassen was op Marktplaats binnen 24 uur exponentieel toegenomen.

Wie de felbegeerde uitzondering op de avondklok krijgt toebedeeld, zegt veel over een samenleving. De alleenwonende vrijgezel moet het voortaan doen met voortijdig beëindigde bezoekjes aan vrienden en familie, als die al kunnen, door de één-persoon-per-dag-regel. Maar maaltijdbezorgers mogen met hun werkgeversverklaring op zak wel tot laat op de avond blijven doorfietsen.

Natuurlijk, bezorgers zijn van belang om de toch al noodlijdende horeca en detailhandel enigszins overeind te houden. Toch voelt het wrang dat juist een onderdeel van de maatschappij doordraait, waarin mensen al jarenlang economisch worden uitgebuit en wat werkdruk betreft worden afgepeigerd, terwijl de rest van het land tot stilstand komt.

Iedereen een vierkante thermotas

Het is tekenend voor deze tijd: de prioriteit lijkt bij het bestuur van dit land al langer te liggen bij cijfers en economie, en veel minder bij het welzijn van de burger. Bij het binnenhalen van grote bedrijven die, tot frustratie van starters en modaal verdieners, de huizenprijzen omhoogjagen; bij het oogluikend toestaan van efficiënte, maar mensonterende schijnzelfstandige werksituaties; bij het reduceren van mensen tot nummers die in een digitaal systeem passen, in plaats van een persoonlijke benadering. Als de platformeconomie wordt platgelegd, is dat meteen te zien in dalende omzetcijfers en stijgende werkloosheid, als een eenzame weduwe de hele dag alleen thuis zit, zijn daar geen data van.

Hoe zullen ze zich voelen, die jongens en meisjes maaltijdbezorgers? Tot voor kort was hun positie niet bepaald benijdenswaardig: vrijwel niemand had als primaire ambitie om voor een veel te laag uurloon door de stad te fietsen, buiten voor restaurants te wachten omdat de eigenaar je liever niet binnen had, vervolgens opgejut door een opgevoerde app van adres naar adres te racen. “Het lijkt me wel handig bijverdienen”, zei een vriendin toen ze vorig jaar maart werkloos was geworden, “maar ik zou me zo schamen als ik in zo’n Deliveroo-jas vrienden zou tegenkomen.” Niemand voegde zich vrijwillig bij de onderdanen van de bezorgingsapps, zo leek het.

En nu, nu onze vrijheid dusdanig is ingeperkt dat zo’n beetje iedereen zich onderdrukt voelt door een systeem dat groter is dan henzelf, nu wil iedereen ineens zo’n vierkante thermotas op. Met een bewijs van je bijdrage aan de gedigitaliseerde uitbuitingseconomie mag je immers wel de straat op, terwijl je met een door je psycholoog ondertekende waarschuwing voor te veel eenzaamheid niet ver zal komen. Dan maar hopen dat dat bestelde eten soelaas biedt.

Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist en schrijft om de week over de dilemma’s in de online-samenleving.

NB: In een eerdere versie van dit artikel werd Thuisbezorgd als één van de voorbeelden gegeven. Maar juist Thuisbezorgd werkt met vaste krachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden