Schijf van Vijf

Het Voedingscentrum behoudend? Klopt, en daar zijn ze juist trots op

Eén van de ‘eetwissels’ waarmee het Voedingscentrum sinds vorig jaar gezond en duurzaam eten promoot.  Beeld Voedingscentrum
Eén van de ‘eetwissels’ waarmee het Voedingscentrum sinds vorig jaar gezond en duurzaam eten promoot.Beeld Voedingscentrum

Diëtisten schetsen het Voedingscentrum af als een conservatief bolwerk waar weinig ruimte is voor duurzaamheid. Het centrum zelf zit daar niet mee: ‘Behoudendheid is onze kracht’.

Doet de geur van de herfst alweer verlangen naar stamppotjes? Verruil dan de spekjes eens voor amandelen. Het is één van de ‘eetwissels’ waarmee het Voedingscentrum sinds vorig jaar gezond en duurzaam eten promoot. En het is meteen de kern van hun aanpak om Nederland gezonder en duurzamer te laten eten: in kleine stapjes.

Dat zie je ook terug in de nieuwe Schijf van Vijf die sinds 2016 wordt gebruikt. Vlees en zuivel kregen weliswaar een kleinere rol, maar bleven aanwezig. Tot ergernis van een aantal diëtisten, die de schijf liever helemaal plantaardig zien en maandag alvast een alternatief presenteerden. Ze schilderen het Voedingscentrum af als conservatief bolwerk.

Vast baken in de warboel van blogs en meningen

Is die kritiek wel terecht? Volgens Lobke Faasen, plantaardig diëtist en hoofdauteur van de veganistische schijf, wordt de onvrede over het Voedingscentrum in ieder geval breder gedeeld onder diëtisten. Cijfers heeft ze niet, maar ze schat dat ongeveer de helft het adviesorgaan wat ouderwets vindt.

Ook uit de foodiehoek is kritiek op het Voedingscentrum, dat verouderde inzichten zou promoten. “Iedereen is tegenwoordig voedingsexpert. En het Voedingscentrum geeft algemene raadgevingen voor de totale bevolking, dus logisch dat de kritiek zich vaak daarop richt”, zegt Annet Roodenburg, lector voeding en gezondheid aan de HAS Hogeschool in Den Bosch.

We moeten juist blij zijn met zo’n instituut, vindt zij, dat goed kijkt naar de huidige eetgewoontes van Nederlanders en die positief probeert te beïnvloeden én een vast baken is in de warboel van blogs en meningen over voeding. “Zo breed gedeeld is de kritiek op het Voedingscentrum naar mijn idee niet.”

Behoudend als geuzennaam

Het Voedingscentrum vindt het zelf overigens prima om ‘behoudend’ genoemd te worden, blijkt uit een ouder artikel op de website, waarin het zelfs als ‘een kracht’ wordt beschreven. “Noem ons behoudend of conservatief. Erg degelijk en grondig is onze manier van werken in ieder geval.”

Logisch dat het Voedingscentrum niet meteen lyrisch is over omstreden zaken als superfoods of supplementen, maar zouden ze qua duurzaamheid niet radicaler moeten zijn? Dat is nu juist het punt van de diëtisten die de aanval openden met hun plantaardige ‘Schijf for Life’.

null Beeld

Misschien bereik je wel meer met een stapje-voor-stapje-aanpak, dan met rigoureus zeggen: iedereen moet plantaardig gaan eten, zegt lector Roodenburg. “Juist omdat de plantaardige schijf heel veraf ligt van het huidige voedingspatroon, waarvan zuivel en vlees onderdeel zijn, gaat die consumenten niet helpen. Je kunt je ook afvragen: hoeveel duurzamer is een dieet waarnaast je vitaminepillen moet slikken? En hoe betaalbaar is het voor mensen met een kleinere portemonnee?”

Wie het voedingscentrum kent, eet duurzamer

De aanpak van het Voedingscentrum lijkt wel enig gunstig effect te hebben op de duurzame keuzes van mensen, blijkt uit een onderzoek dat onderzoeksbureau Regioplan vorig jaar publiceerde. Uit een enquête onder duizend consumenten bleek dat de mensen die het voedingscentrum kenden, meer duurzame keuzes maakten tijdens het boodschappen doen.

De causaliteit is er niet automatisch, maar het is een gunstig teken, aldus de auteurs van het rapport. Aandachtspunten waren er ook, zoals het beter benutten van wetenschappelijke inzichten over duurzaam eten. Consumenten kennen het Voedingscentrum meer van gezondheid en voedselverspilling dan van duurzame voedselkeuzes. Overigens stamt dit onderzoek van vóór de Eetwissel-campagne, dus helemaal actueel is het niet meer.

Verwarring over wat duurzaam is

Wat de onderzoekers aanstippen als oorzaken voor de beperkte focus op duurzaam eten, is het feit dat het budget bij het Voedingscentrum voor dit soort campagnes niet in verhouding staat tot andere doelen, zoals het bevorderen van gezondheid. Ook noemen ze de verwarring rond wat duurzaam eten precies is: dat staat heldere communicatie hierover in de weg.

Over dat laatste moet het Voedingscentrum meedenken, schreef Carola Schouten, inmiddels demissionair minister van het ministerie van landbouw, natuur en voedselkwaliteit, halverwege vorig jaar in een Kamerbrief. Over extra duurzaamheidsbudget repte ze niet, alleen over meer budget voor het toetsen van de effectiviteit van campagnes.

Lees ook:
Schijf van Vijf onder vuur: diëtisten komen met vegan alternatief

Een groep diëtisten opent de aanval op het Voedingscentrum. Dat moet de Schijf van Vijf verduurzamen, vinden zij. Ze ontwierpen vast een alternatief.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden