null Beeld Loek Buter
Beeld Loek Buter

ColumnEmine Uğur

Het komt altijd door mijn ‘cultuur’, behalve als het positief is: dan ben ik ineens wél Nederlands

Emine Ugur

“Ik weet dat een dikker kind in uw cultuur iets wenselijks is”, zei de verpleegkundige van het CJG, nadat ik haar advies voor een gesprek bij een diëtist voor mijn zoon had afgewezen. Hij is weinig aan beweging toegekomen door de pandemie, ik wil hem geen onzekerheden aanpraten in de prepuberteit, en wat mij betreft is er niets mis met zijn lichaamsproporties.

Voor de duidelijkheid: er is echt niets mis met zijn gewicht, maar stel dat het wel zo zou zijn. Ze ging volledig voorbij aan mijn argumenten en weet het aan mijn ‘cultuur’. Ik kan natuurlijk niet gewoon een moeder zijn die slechte pedagogische keuzes maakt. Met mijn achtergrond moet alles aan mij aan een overkoepelend iets geweten worden. Het ophangen aan een culturele of religieuze achtergrond betreft opmerkelijk genoeg alleen negatieve zaken. Zo’n verpleegkundige zal niet zeggen: “Uw zoon is bovengemiddeld empathisch, dat komt vast door uw cultuur”.

Een lieve jongen

Als hij winkeldiefstal zou plegen, wordt zijn criminaliteit als onlosmakelijk gevolg van de cultuur van zijn ouders gezien. Helpt hij echter een oude vrouw over het zebrapad dan is hij ‘een lieve jongen’, en staat zijn behulpzaamheid opeens niet in relatie tot diezelfde cultuur. Maryam Hassouni won in 2006 een Emmy en veruit de meeste media berichtten over haar als Nederlandse actrice die een prijs had gewonnen, slechts een enkeling had het over Nederlands-Marokkaans. Als diezelfde Maryam, uit dezelfde familie en dezelfde cultuur, een caissière op haar gezicht zou slaan nadat ze diens kassa had leeggeroofd, zouden media haar niet als de Nederlandse crimineel Maryam H. hebben aangeduid. Dan zou ze opeens niet meer van ‘ons’ zijn.

Mensen zeggen soms: “Voor mij ben je gewoon een westerse vrouw, die westerse normen en waarden uitdraagt, een voorbeeld van integratie”. Ik weet dat ze denken dat ze een compliment maken, maar dat is allerminst zo. Het suggereert dat al het goede dat ik heb een verdienste is van de westerse samenleving. Alsof ik mijn assertiviteit niet geleerd kan hebben van mijn vader die in een dorp in Zuidoost-Turkije is opgegroeid, alsof mijn tolerantie niet kan komen van mijn moeder die altijd voor de halve buurt kookte, “want we zijn allemaal schepsels van Allah”. Alsof ik wat mij tot een ‘mooi mens’ maakt, niet juist heb kunnen putten uit mijn geloof of opvoeding.

Cherrypicking

Alsof mooie normen en waarden en goed gedrag inherent zijn aan westerse invloeden en andere culturen of beschavingen deze niet uit zichzelf al hebben. Deze vorm van cherrypicking, het afschuiven van negatieve zaken op een culturele of religieuze achtergrond en het toe-eigenen van de positieve zaken of zelfs het strijken met de eer daarvan, heeft niet alleen iets arrogants, maar ook iets heel schadelijks: het leidt tot een selectieve acceptatie van bepaalde burgers en daarmee automatisch tot uitsluiting van andere burgers, terwijl juist burgerschap geen selectiviteit of ongelijkwaardigheid zou mogen kennen.

Emine Uğur is sociaal dienst­verlener en een bekend twitteraarster (@overlistener). Om de week schrijft ze een column voor Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden