Beeld Fadi Nadrous

OpvoedvraagZindelijk worden

Help! Ons kind mag bijna naar school, maar is nog niet zindelijk

Nog drie weken en dan gaat de kleuter naar school. Tenminste: als hij voor die tijd zonder luier kan. Het zindelijk worden wil maar niet lukken.

“Ons zoontje wordt deze maand vier jaar en dat betekent dat hij naar school mag. Een bijzonder moment, maar wij zien inmiddels de datum met lede ogen naderen. Onze zoon is namelijk nog niet zindelijk en het bericht van school is duidelijk: wij verschonen geen luiers”, vertelt een moeder enigszins wanhopig. Een beloning voor een plasje, een cadeautje in het vooruitzicht als hij straks zindelijk is, elke dag even op het potje zitten: het mag allemaal niet baten. “De spanning is inmiddels zo hoog opgelopen dat hij niet eens meer wil proberen om op de wc te plassen, laat staan poepen. Inmiddels zien we eigenlijk geen andere uitweg dan om hem met luier naar school te sturen, met het risico dat hij mogelijk de hele dag met een volle luier rondloopt. Het liefst willen we hem dat besparen, maar hem dwingen om zindelijk te worden lukt natuurlijk ook niet.”

Het komt regelmatig voor dat een kind nog niet zindelijk is als het vier jaar wordt, weet Debby Mendelsohn. Zij is psycholoog en auteur van ‘Zindelijk maken is kinderspel’ en begeleidt veel ouders bij de zindelijkheidstraining van hun kind. Zo’n 4 procent van de 4-jarigen is nog niet zindelijk, aldus het Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheid. En 7 procent van de kleuters heeft met enige regelmaat een ongelukje op school. Kinderen zijn tegenwoordig zo’n zeven tot twaalf maanden later zindelijk dan dertig jaar geleden. Mendelsohn: “Er wordt onder meer gedacht dat het komt doordat de luiers van tegenwoordig aangenamer en droger aanvoelen. Maar het heeft ook te maken met het idee dat kinderen vanzelf zindelijk worden ‘als ze eraan toe zijn’. Soms worden kinderen inderdaad uit zichzelf zindelijk, meestal is het toch een opvoedkwestie die veel tijd en inzet vraagt.”

Volgens psycholoog en opvoedcoach Joyce Akse is het de crux om niet steeds van strategie te wisselen, maar één tactiek wat langer de tijd te geven. “Het is belangrijk dat een kind rustig kennis kan maken met het zindelijk worden. Als de frustratie te hoog oploopt, zou ik normaal gesproken aanraden om er even mee te stoppen, maar die tijd hebben deze ouders nu niet.”

Beeld ANP

Mendelsohn gelooft niet in afwachten en is hoopvol dat de kleuter zonder luier naar school kan. “Het gaat erom dat ouders écht werk willen maken van de zindelijkheidstraining. Dan is een kind zo uit de luiers, mits er natuurlijk geen onderliggende medische oorzaak is.” Mendelsohn hanteert een stappenplan dat al kan werken bij kinderen vanaf ongeveer anderhalf jaar. “Zodra ze kunnen zitten en lopen en woorden begrijpen, kun je een kind al trainen om zindelijk te worden. Laat je kind wennen aan het potje, neem het mee in de dagelijkse routine en zorg ervoor dat het iets leuks is.”

Zindelijk worden kun je stap voor stap leren, maar niet afdwingen. Akse: “Een kind belonen als het op het potje plast, is lastig. Misschien probeert hij namelijk wel te plassen, maar hoeft hij op dat moment niet. Je kunt dan wel het gedrag belonen, zoals op het potje gaan zitten, ongeacht wat het oplevert.” In de komende weken kunnen ouders steeds vaker de luier uitlaten, adviseert Akse. “Het zal heus nog een of meerdere keren misgaan, maar dan is het aan ouders om daar rustig en begripvol mee om te gaan. Houd vertrouwen in je kind. Soms gaat het ineens met grote stappen vooruit.”

Als het kind eenmaal naar school gaat, maar nog niet zindelijk is, vindt Mendelsohn dat hij een luier aan mag. “Het is zielig om hem in een natte broek rond te laten lopen en bovendien onhygiënisch.” Zover hoeft het echter niet te komen, denkt zij. “Binnen een paar weken kan elk kind zindelijk zijn.”

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. 
Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden