Opvoedvraag Nachtrust

Help, mijn peuter komt tien keer per nacht uit bed!

Dag nachtrust: sinds een 2,5-jarige in een bed ligt waar ze zelf uit kan, doen vader en moeder geen oog meer dicht. Wat moeten ze doen?

Kinderen die ’s nachts uit bed komen: ze kunnen ouders tot waanzin drijven. Een ­vader schrijft enigszins wanhopig: ‘Graag wel snel antwoord’. Zijn dochter van tweeënhalf jaar ligt net in een groot bed, zo’n bed waar ze zelf uit kan stappen. Dat doet ze veelvuldig: zo’n tien keer per nacht. “Moeten we een campingbedje inzetten waar ze niet uit kan? Of een ketting op de kamer?”, vraagt hij zich af.

“Een kind doorloopt ’s nachts een ritme waarin het een aantal keren wakker wordt”, zegt Tamar de Vos-Van der Hoeven, psycholoog en orthopedagoog bij Opvoedadvies.nl. “Je wilt dat ze zich op zo’n moment nog eens omdraaien, in plaats van zich bij haar ouders te melden. Bij een nieuw bedje zie je vaak dat ze na een paar dagen ontdekken: hé, dat is leuk, ik kan eruit.”

Het campingbedje raadt ze af. “Nu ze de stap naar het grote bed gemaakt hebben, zou ik doorzetten. Anders stel je het probleem maar uit.” Het kan wel een tijdelijke oplossing zijn, als de switch van het bed op een lastig moment komt. “Vaak gebeurt zo’n wissel van bedje als een baby op komst is. Dat is vaak voor ouders al een zware tijd”, zegt De Vos. Haar advies: denk vooraf na over een handig moment voor zo’n verandering.

Boos worden heeft geen zin

Opvoedcoach Anke Nieuwenhuizen lacht, als ze de vraag hoort. “Dit is een veel voorkomende vraag. Het vraagt soms om een langere adem, maar het is wel op te lossen”, zegt ze. Haar antwoord: het kind gewoon steeds terug in bed leggen. Beide ouders moeten consequent zijn: nee, het kind mag niet bij papa en mama in bed, en ook niet even naar beneden komen. “Geef haar niet te veel aandacht. Geef een aai over de bol en leg haar terug in bed.” Ook boos worden heeft geen zin, zegt ze.

De Vos geeft hetzelfde advies. “Zeg: ‘Jij hoort in je bed te liggen’, breng haar terug en maak verder zo min mogelijk contact. Geef niet het signaal dat het leuk of gezellig is.” De aanpak kan heel snel werken, in een of twee nachten. Helaas voor deze vader: het kan soms ook weken duren. Maar het gaat voorbij, daarvan zijn de opvoeddeskundigen overtuigd.

De deur van de kinderkamer op slot doen raden ze af. “Het is niet zo kindvriendelijk. Kan juist voor angst zorgen”, zegt Nieuwenhuizen. “Ik heb zelf als moeder de harde aanpak geprobeerd, ruim twintig jaar geleden, op aanraden van het consultatiebureau: gewoon laten huilen, en verder negeren. Dat werkte feilloos, maar ik voel me er nog schuldig over.”

Een beloningssysteem met stickers ­raden beide deskundigen wel aan. De lat hoeft niet te hoog te liggen: als deze tweeënhalfjarige er nog maar drie keer uit komt in plaats van tien, heeft ze al een sticker verdiend of mag ze een toetje uitkiezen voor de volgende dag. Stukje bij beetje kunnen de ouders de eisen opschroeven. Houd de beloning klein, adviseert De Vos.

Een kind weet om twee uur echt wel dat het nacht is

Als het probleem hardnekkiger is, kijkt Nieuwenhuizen met ouders uit haar praktijk ook naar het gezinsritme overdag. Is dat niet te druk? En zijn ­ouders er voor het kind, zodat dat op hen kan terugvallen en niet tien keer om aandacht hoeft te vragen, bijvoorbeeld omdat ouders met hun mobieltje in de weer zijn?

Juist als ouders minder beschikbaar zijn, worden kinderen minder snel zelfstandig, zegt Nieuwenhuizen. “Ze moeten het gevoel hebben dat ze altijd op hun ouders kunnen terugvallen. Zo kan er een relatie zijn tussen drukte overdag en de nachtrust.”

De vader vraagt zich nog af of een slaaptrainer kan helpen: een apparaatje waaraan het kind kan aflezen of het al dag is of niet, bijvoorbeeld in de vorm van een schaapje met open of gesloten ogen. Een nachtlampje met een tijdschakelaar kan ook, zegt De Vos. “Dat is minder duur.” Nieuwenhuizen vraagt zich af of het in dit geval zin heeft. “Als een kind om twee uur naast het bed staat, weet ze heus wel dat het nacht is.”

Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden