null Beeld

Tuinieren metLoethe Olthuis

Heksenkringen en elfenbankjes, het nut van de paddenstoel

Loethe Olthuis

Mijn tuin is veranderd in een herfstig sprookjesbos: ik zou niet opkijken van een verdwaalde kabouter. Warrelende gouden blaadjes, rood-vlammende bessenstruiken en een grasveld bespikkeld met… paddenstoelen.

Grote gerafelde, nonchalant in een cirkel alsof ze toevallig op het zelfde feestje zijn. Klokvormige mini-schatjes. Ronde witte, die er uitzien als champignons (maar het vast niet zijn). En warempel echte elfenbankjes op de stapel berkenstammen die is voorbestemd voor onze houtkachel. Ik hoopte nog op rood-met-wit-gestipte vliegenzwammen, maar helaas.

Wat doe je aan paddenstoelen? Niks. Paddenstoelen zijn mooi én nuttig. Ze zijn wintervoedsel voor allerlei insecten, egels, eekhoorns, konijnen en muizen. Veel paddenstoelen verteren dood gras, hout en bladeren tot vruchtbare, gezonde grond.

Succesvolle romances met bomen

Andere soorten gaan succesvolle romances aan met bomen, zoals vliegenzwammen met berken. De paddenstoelen leveren via ragfijne schimmeldraadjes vitamines en mineralen aan de boomwortels en de berk geeft slokjes suikerrijk sap aan de vliegenzwam. Ook dennen, eiken, beuken, hazelaars, wilgen en elzen hebben zulke paddenstoelrelaties.

null Beeld

De meeste paddenstoelen laten zich niet temmen. Maar paddenstoelen in de winkel, zoals champignons, zijn gekweekt. Dat lukt niet met alle soorten: cantharellen zijn bijna altijd wild. Je kunt ook zelf eetbare paddenstoelen kweken. In je tuin, op geënte shiitake-stammetjes of in je keukenkastje met champignon- of oesterzwamkweeksets.

Zijn alle paddenstoelen nuttig? Ja en nee. Sommige paddenstoelen zijn parasieten. Ze dringen boomschors binnen, zoals de boomgaardzwam, honingzwam, tonderzwam, berkenzwam en –onheilspellend! – de dennenmoorder. Maar dat lukt ze alleen bij bomen die toch al zwak, ziek en misselijk waren, of stokoud. Bij gezonde bomen maken ze geen kans. Vervelend misschien, maar als je zo’n aangetaste boom laat staan, is die een paradijs voor torretjes, kevers, duizendpoten en spechten.

Wees niet te neurotisch: aanraken kan wel

Paddenstoelen zijn vruchten van de paddenstoel‘plant’, een schimmel met een netwerk van onderaardse draden. Die breiden zich vaak in een cirkel uit en aan de uiteinden komen paddenstoelen tevoorschijn: een heksenkring!

In Nederland komen meer dan vijfduizend soorten paddenstoelen voor. Zo’n honderd zijn eetbaar voor mensen, pakweg vijftig zijn giftig en een stuk of zes zijn dodelijk voor ons.

Welke precies? Dat is lastig te zeggen, omdat paddenstoelen zo op elkaar lijken. Zo weet ik bíjna zeker dat ik eetbare weidechampignons achterin mijn tuin heb staan, maar ik wacht nog op een paddenstoelenprofessor voordat ik ze in de pan gooi. Wees ook weer niet te neurotisch. Het kan echt geen kwaad als je een paddenstoel aanraakt, maar neem er liever geen hapje van.

Loethe Olthuis schrijft wekelijks een column over tuinieren. Lees hier eerdere afleveringen terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden