Klein Verslag Wim Boevink

Eva Mozes Kor, het meisje uit Auschwitz dat vergaf

Haar laatste tweet, vorige week, ging over chicken nuggets die je vlak bij Auschwitz kon krijgen en hoe fijn het zou zijn ­geweest als dat 75 jaar geleden had ­gekund. Kort daarna stierf ze, in haar hotelkamer in Krakau. Ze had daags ­ervoor nog een rondleiding in Auschwitz gegeven.

Eva Mozes Kor werd 85 jaar. Geboren werd ze in Roemenië, in 1944 werd ze, amper tien jaar oud, samen met haar tweelingzusje Miriam gedeporteerd naar Auschwitz, daar ruw gescheiden van haar moeder (ze herinnerde zich nog haar wanhopig uitgestrekte armen) en met Miriam overgeleverd aan het ­sinistere tweelingenproject van ‘de engel des doods’ dr. Josef Mengele.

Over diens experimenten heeft ze in een documentaire verteld. Op maandag, woensdag en vrijdag werd ze, ongeacht de temperatuur, met haar zus en met andere tweelingen zes tot acht uur lang opgesloten in een ruimte, naakt. Nazi-dokters maten dan alle lichaamsdelen op en vergeleken de resultaten met die van haar zusje en met eerdere resultaten.

Op dinsdag, donderdag en zaterdag bracht men haar naar een laboratorium, bond beide armen af en injecteerde haar tenminste vijf maal met een onbekende substantie.

Eens werd ze heel erg ziek met hoge koorts en gezwollen armen en benen. In haar koorts zag ze een sarcastisch ­lachende Mengele aan haar bed.

Vergeving is geen vrijspraak

Ze overleefde ternauwernood, in de wetenschap dat haar dood ook de dood van Miriam zou betekenen.

Er is een foto van haar en haar zusje, gemaakt bij de bevrijding door de Russen. Ze had toen tien maanden in het kamp gezeten. Haar hele familie was vermoord.

Later zou Eva meerdere miskramen krijgen. Haar zus Miriam kreeg nierproblemen omdat haar nieren nooit volledig volgroeiden. Eva doneerde haar een nier. In 1993 overleed Miriam aan nierkanker.

Eva wijdde haar latere jaren aan educatie; ze leidde jaarlijks jongeren rond in Auschwitz. Tot vorige week.

Zo laten zich levens samenvatten.

Van Eva Kor hoorde ik voor het eerst in 2015, toen ze in het Noord-Duitse ­Lüneburg opdook bij het proces tegen de toen 93-jarige Oskar Gröning, de man die ‘de boekhouder van Auschwitz’ werd genoemd. Hij beheerde geld en ­bezittingen van de kampslachtoffers en soms hield hij ook wacht bij de aankomst van de treinen.

Anders dan veel nazi’s die in de kampen dienst deden en terechtstonden had Gröning zich berouwvol getoond. Dat bracht Eva Kor tot een opzienbarend gebaar. Ze ging in de rechtszaal op Gröning toe en gaf hem ter vergeving een hand, een gebaar waar Gröning, niet helemaal naar haar intentie, een omhelzing van maakte.

‘Vergeving,’ zei ze nog, ‘is geen vrijspraak.’

Er waren er die haar handeling ­onverteerbaar en onbegrijpelijk vonden, maar Eva Kor meende dat ze alleen zo de pijn kon verminderen. Channel 4 maakte daarop over haar een documentaire onder de titel: The Girl Who For­gave the Nazis – het meisje dat de nazi’s vergaf.

De engel des doods, de boekhouder van Auschwitz, het meisje dat vergaf; al die mediagenieke bondigheid die vertellingen vereenvoudigen en het onbevattelijke bevattelijk maken.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden