Klein VerslagWim Boevink

Een joint future, een joint venture

Schuw en schichtig geworden voor de actualiteit besloot ik onlangs mijn terughoudendheid te laten varen en mij als verslaggever op te geven voor een deftig seminar onder de titel ‘Indonesia and The Netherlands: a joint future’.

Deftig omdat ook koning en koningin acte de présence zouden geven en dan schiet je al gauw in pak en stropdas en in je wat duurdere jurk.

Indonesië speelt een rol in mijn biografie, ik heb ooit het Bahasa geleerd en er met een medestudente en geliefde vrij traditioneel antropologisch veldwerk verricht dat behalve in een cultuurschok uitmondde in een monografie van een bergstam in West-Java.

En nu is het ook nog eens Multatuli-jaar, tweehonderd jaar na diens geboorte. Mijn bergstam leeft in het oude district van Lebak, met Rangkasbitung als hoofdstad, dus heb ik me met Douwes Dekker een klein beetje verwant gevoeld.

Die verwantschap werd nog sterker toen ik met mijn helaas overleden vriend en regisseur Frank Klein in 1987 kon werken aan diens grote documentaire over Douwes Dekker voor de NTR; destijds was het zijn honderdste sterfdag.

Opmerkelijk hoe sterk de naam van Multatuli nog leefde in Natal

Mijn – bescheiden – medewerking bestond uit het tolken en vertalen van interviews in Natal, op Sumatra; een havenplaatsje aan de zuidkust waar Douwes Dekker in 1842 gestationeerd is geweest als ‘controleur tweede klas’.

Twee keer bezochten we het gehucht; de eerste keer om vooronderzoek te doen, de tweede keer om er met een cameraploeg te filmen.

Over dat eerste bezoek schreef ik een paginagrote reportage in Trouw: het was opmerkelijk hoe sterk de naam van Multatuli nog leefde in Natal. Er was een Multatulistraat, een Multatuli-boot en zelfs een Multatuli-bibliotheek. hoewel die alleen maar bestond uit een ladenkast met stoffige en door muizen aangevreten stencils.

Maar de liefde!

Douwes Dekker had er een affaire met een dertienjarig inlands meisje – in mijn reportage destijds geen woord over de ongepastheid ervan.

 De pijnlijke kanten van de relatie tussen beide landen

In de geroemde biografie die Dik van der Meulen over Multatuli schreef en die in 2002 verscheen, verwijst de biograaf in zijn hoofdstuk over Natal naar Frank’s documentaire; hij was er niet van onder de indruk en kon zich niet voorstellen dat Multatuli er werkelijk nog herinnerd werd om zijn betrokkenheid met de inheemse bevolking. Hij suggereerde zelfs dat de televisieploeg de ingezetenen zou hebben geïnstrueerd. Ik verklaar bij deze dat zulks in geen geval is gebeurd.

Nu goed, dat seminar dus. Koning en koningin zaten op de eerste rij om zich te laten informeren. Komende maand gaan ze in Indonesië op staatsbezoek. Of ze veel hebben opgestoken weet ik niet, het geheel was nogal braaf en tandeloos.

Alleen hoogleraar koloniale geschiedenis Gert Oostindie sprak de pijnlijke kanten van de relatie tussen beide landen even aan, daar waar het ging om het benoemen van de geschiedenis, en hij prees de Indonesische regering om zijn royale gebaar om toch vooral te kijken naar de toekomst.

A joint future dus, dat ik eerst las als a joint venture en dat laatste leek me met de nadruk op gezamenlijke economische belangen misschien niet eens zo gek.

Selamat jalan, majesteiten.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden