Alcoholvrije maand

Dry january, de balans: ‘Mensen hebben eindelijk een alcoholvrij alternatief’

Beeld Nanne Meulendijks

Niet eerder namen zoveel mensen deel aan dry january, de maand zonder alcohol. Alcoholvrij drinken lijkt onafwendbaar, nu ook biermerken geld ruiken. En nog één laatste alcoholvrije vrijmibo lijkt geen probleem, door alle 0,0% alternatieven van tegenwoordig. 

Met een diepe zucht en gefronste wenkbrauwen, zo reageerden veel bekenden van Rob Bovens toen hij in 2015 begon met IkPas, de Nederlandse equivalent van het Amerikaanse dry january. Zeker 80 procent van de Nederlanders drinkt met regelmaat een glaasje alcohol, zegt Bovens. Een maand zónder lag best gevoelig, merkte hij. “Maar inmiddels beginnen mensen zich bij me te verantwoorden waarom ze niet meedoen aan de maand.”

Het zegt alles over de draai naar alcoholvrij drinken, die zich in rap tempo voltrekt. 41.466 deelnemers registreerde de website van IkPas dit jaar, een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. “Ieder zichzelf respecterend biermerk heeft nu wel wat alcoholvrije varianten in het assortiment. Mensen hebben eindelijk een alternatief”, verklaart Bovens, die ook als verslavingsexpert is verbonden aan de universiteit in Tilburg. “Dat was anderhalf jaar geleden bij lange na niet zo.” In 2018 was een op de twintig door Nederlanders gedronken biertjes alcoholvrij. Ruim 30 procent meer dan in 2017. “Je voelt aan je theewater dat dit vandaag de dag veel meer is”, zegt Bovens.

Dry january zou een uit de Verenigde Staten overgewaaide trend zijn, maar daar klopt niets van, stelt Bovens. Het organiseren van alcoholvrije of andere -vrije weken of maanden was al sinds jaar en dag lokaal gebruikelijk, toen hij het landelijke initiatief opzette. “Ik denk aan niet roken tijdens stoptober, plantaardig eten en de suikervrije maand. Mensen willen gezonder leven, maar alcohol ligt gevoeliger.”

Het is zijn missie om het gebruik van alcohol in de samenleving te beperken tot verantwoorde proporties. Bovens zat aan tafel bij de onderhandelingen over het Preventieakkoord. De sleutel tot een succesvolle draai naar gezonder leven is onderzoek, zegt hij. “Bier wordt pas sinds kort concreet in verband gebracht met borstkanker en nog zestig andere ziektes. Zo ging het met roken en longkanker ook. Het draagvlak neemt dan langzaamaan af.”

De verhoging van de leeftijdsgrens van 16 naar 18 jaar in 2014, vonden veel mensen aanvankelijk ook overdreven, of ze reageerden apathisch. “Totdat onderzoek over hersenbeschadiging door alcohol aan het licht kwam”, zegt Bovens. “Toen vond plotseling bijna 80 procent van de Nederlanders dat die grens zo snel mogelijk moest worden ingevoerd.”

Horecaondernemers, retailers en biermerken stribbelden afgelopen jaren nog wat tegen. In december 2018 stelde een marketingmanager van Heineken nog dat alcoholvrije drank vooral concurreert met frisdrank. Alcohol zou onaantastbaar zijn. “Inmiddels weten ze beter”, zegt Bovens. “Fabrikanten hebben het eindelijk door.”

Deelnemers van IkPas drinken vooraf gemiddeld 2,5 glas alcohol per dag. Dat keldert snel. Na zes maanden drinkt een deelnemer gemiddeld dagelijks 1,5 glas, ziet Bovens. “Volgens onderzoek voel je de gezondheidseffecten direct, net als van beter slapen. Het gaat uiteindelijk vooral om bewustwording”, zegt hij. Tevreden is Bovens als een substantieel deel van de bevolking zich aan de maximaal aanbevolen grens van een glas per dag houdt. “Dat is nog lang niet zo. Voorlopig blijft alcohol wel in ons systeem.”

Met succes en minder succes namen zij deel aan dry januari

Crescendo, van meet af aan, beschrijft de 47-jarige Alain Schepers zijn alcoholvrije maand. De eigenaar van een opleiding tot bierspecialist proeft dagelijks allerlei biertjes, maar beperkte zich in januari tot alcoholvrije varianten. Dat bleek bepaald geen straf. “Er zijn heel veel alcoholvrije bieren die weinig aan kwaliteit inboeten. Het valt me op dat ook speciaalbier al alcoholvrij is. Zelfs donker bier.” 

Alain Schepers

Schepers hoorde louter positieve geluiden om zich heen over de alcoholloze periode, zoals beter slapen en afvallen. “Ik wilde het zelf testen. En de tweede helft van de maand voelde ik me inderdaad fitter. Dat wil ik graag zo houden.” Vooral de doordeweekse biertjes, aan het eind van de middag, zegt hij vanaf nu te verruilen voor de alcoholvrije versie. “Uiteindelijk is een biertje mét alcohol toch het lekkerst. Ik ben een echte liefhebber. Bier verrijkt mijn leven. Ja, in de koelkast ligt al een lekker koud biertje klaar voor zaterdag.”

Nadine Böke (39) is geslaagd, maar niet van harte: ‘Mijn lichaam vroeg om alcohol’

Ze drinkt niet vaak, maar de momenten dat Böke doorgaans een alcoholisch drankje nuttigt, blijken haar bijzonder heilig te zijn. Vooral de zaterdagavond, als ze thuis uitgebreid dineert met haar vriend. Hij liet dry january overigens aan zich voorbijgaan. “Dat maakte het niet makkelijker”, zegt Böke. Maar het is gelukt. Het is vooral de gewoonte, zegt ze, die haar op sommige momenten in de week aanzet tot drinken van alcohol. 

Nadine Böke

“Ik schrok ervan hoe mijn lichaam soms vroeg om drank. Ik voelde in het weekend echt drang naar een biertje of een wijntje. Dat had ik niet verwacht.” Het is daarom goed dat ze deze poging waagde, zegt ze. “Ook al drink ik niet veel, ik wil geen gevoel van verslaving hebben. Ik ga dus wel minderen, niet meer twee keer per week, maar hooguit eens per week een biertje of een wijntje.” Alcoholvrij bier komt daarvoor in de plaats, zegt Böke. Dat bevalt haar erg goed. En het oogt gezelliger als haar vriend een biertje drinkt.

Lidian Boelens (27) is niet-geslaagd, toch tevreden: ‘Ik kon het niet weerstaan’

Pas een paar uur voor de maand begon, besloot Boelens op Oudejaarsavond, en met de nodige drankjes achter de kiezen, dat dry january ook voor haar best een goed idee was. “Ik kende die term helemaal niet, toen vrienden erover begonnen.” Ze claimde wel meteen een joker, voor een concert halverwege de maand. Toen kon ze dus even drinken.

Lidian Boelens

“Feestjes, de verjaardag van mijn broer, nieuwjaarsborrels … allemaal alcoholvrij. Vorige week kreeg ik in Groningen wat Australische biertjes onder mijn neus gedropt, voor de viering van een feestdag. Ik kon het niet weerstaan.” Boelens deelde haar falen op Instagram, tot ontsteltenis van haar volgers. Ze zou niet sterk genoeg zijn. “Het gaat volgens mij meer om bewustwording dan om het feit dat je helemaal niets drinkt. En dat is echt wel gelukt, ik ga vaker alcoholvrij drinken. Dus mijn maand is geslaagd. En als ik écht had gewild, had ik het heus wel alcoholvrij gered.”

Lees ook: 

Hoeveel zin heeft zo’n alcoholvrije ‘dry January’ nou eigenlijk?

De hele maand geen alcohol drinken, hoeveel zin heeft dat eigenlijk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden