ColumnDoortje Smithuijsen

Digitale agenda’s dicteren een levensstijl waarin groei en vooruitgang de norm zijn

null Beeld

Het was de lockdown die mijn vader uiteindelijk over de schreef trok: 2021 zou zijn eerste jaar worden zonder papieren agenda. Hij twijfelde al langer over die overstap, maar kocht toch elke december weer een Moleskine bij de boekhandel. Nu die dicht was, werd de keuze voor hem gemaakt.

Ze waren niet enthousiast, vertelden mijn ouders tijdens de kerstbrunch. Mijn moeder was jaren geleden al noodgedwongen overgegaan op Google Calendar omdat haar werk dat dicteerde. Zelf had ze liever vastgehouden aan een analoge variant. Vooral vanwege de emotionele waarde: mijn ouders hebben allebei eind jaren tachtig dezelfde afspraak in hun, bewaarde, agenda’s staan – de afspraak waarbij ze elkaar ontmoetten. Hun eerste date staat in diezelfde agenda; hun huwelijk in die van een paar jaar later. Weer een paar jaar verder: de eerste schooldagen van mij en mijn zusje; ons afzwemmen; ons eindexamenfeest.

Geschiedenis gewist

“Maar die telefoon wist alles direct als het gebeurd is”, observeerde mijn moeder. Als een afspraak is geweest, verdwijnt die uit de online agenda, op naar de volgende. De digitale agenda creëert mensen die alleen maar vooruit leven; mensen zonder geschiedenis. Althans, zonder tastbare geschiedenis in de vorm van afspraken zwart-op-wit; zonder neergekrabbelde telefoonnummers die achteraf van levensbelang bleken; zonder onderstreepte verjaardagen.

Heel gek is dat niet: onze digitale apparaten dwingen ons constant alleen maar vooruit te leven, en niet te veel achterom te kijken. We moeten onze pagina’s alsmaar refreshen, steeds nieuwe mails en appjes schrijven, onafgebroken reageren op elkaars online gedrag. Oude berichten teruglezen, staren naar foto’s van vroeger – dat creëert nauwelijks dataverkeer; daar hebben techbedrijven niet zo veel aan.

Daarnaast bieden digitale agenda’s de mogelijkheid zo efficiënt mogelijk te leven: je baas of een collega kan zomaar een datum en tijd inplannen in jouw schema – op ‘ja’ klikken is alleen nog een formaliteit. Als een van de laatste der papieren-agenda-Mohikanen word ik behoorlijk recalcitrant van digitaal ingeplande afspraken. Het idee van iemand die je agenda pakt en er zomaar iets inschrijft op een leeg moment vind ik behoorlijk vervreemdend – ik zie niet goed hoe dit anders is.

Zakelijke levensstijl

Al met al dicteren digitale agenda’s in zekere zin de zakelijke levensstijl die al jaren dominant is – een levensstijl waarin groei en vooruitgang de norm zijn, waarin stilstand wordt verafschuwd, waarin achteromkijken als waardeloos wordt gezien. Het boeit techbedrijven niet wanneer mijn ouders elkaar hebben ontmoet, wel waar hun volgende afspraak plaatsvindt, zodat ze informatie over hun bewegingen door de stad kunnen opslaan. Werkgevers hebben weinig aan werknemers met een zelf beheerde Moleskine; des te meer aan een onlinesysteem waarmee zij zonder tegenspraak hun schema kunnen bepalen.

Toen 2020 overging in 2021, stond ik op een dak, omringd door (een paar) vrienden, maar zonder familie. Via onze gezinsapp wensten mijn ouders, zusje en ik elkaar een gelukkig nieuwjaar, omgeven door de nodige hartjes en vuurwerk-emojis. Het verlies van papieren agenda’s, met bijbehorende herinneringen, wordt gecompenseerd door diensten waarmee we elkaar altijd en overal gelukkig nieuwjaar kunnen wensen. En, voor de melancholici onder ons, digitale berichtjes kan je wél bewaren.

Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist en schrijft om de week over de dilemma’s in de online-samenleving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden