null Beeld

ColumnRosita Steenbeek

De wereld telt meer en meer leidsters, al noemen we ze niet zo

Er was een vrouwelijke dirigent op de Italiaanse televisie. In het Italiaans spreek je van direttore d’orchestra. Zij werd aangesproken met de vrouwelijke variant, direttrice d’orchestra. Nee, reageerde ze ferm, ik ben direttore d’orchestra, want dat is het beroep. Daar ben ik het niet mee eens, het woord verwijst naar een man die het beroep uitoefent. Verder deed ze geenszins haar best om er als een man uit te zien, in haar lange rode jurk met losse blonde haren.

Kort daarna hoorde ik op de Nederlandse radio de interviewer opmerken: “Dus u bent hier de vuilnisvrouw?” “Nee”, luidde het antwoord, “de vuilnisman.”

Vroeger waren het alleen mannen die deze beroepen uitoefenden. Waarom mag niet in de taal zichtbaar worden dat vrouwen op alle fronten meedoen? De vrouwelijke term zou minder serieus klinken. Een Italiaanse schrijfster werd aangekondigd als ‘een belangrijke scrittore’, schrijver. Het publiek begon te lachen waarna de presentator zich verontschuldigde door te zeggen: “Dat zei ik uit respect.”

Zo ook bij vrouwelijke leiders waar we er steeds meer van hebben. De term leidster wordt niet gebruikt, want daar resoneert eerder iets in mee van kleuterleidster dan van iemand die leidinggeeft aan de wereld. Sommige woorden zijn in het Nederlands genderneutraal, zoals professor, minister, (scheids)rechter, arts, al denkt men nog steeds in eerste instantie aan een man. Ik ben niet zo’n fanatica dat ik daar een vrouwelijke variant voor wil bedenken, maar als die bestaat, vind ik het getuigen van inferioriteitsgevoel om die mannelijk te maken.

Op deze manier wordt het mannelijke tot norm en het vrouwelijke uit de taal verbannen. Dat gebeurt ook door een vrouw doctorandus te noemen. Ik ben geen neerlandicus maar neerlandica, en schrijfster. Wanneer men daardoor sceptischer staat ten opzichte van mijn competentie is dat jammer, maar ik laat me ook niet meneer Steenbeek noemen.

Als je je als vrouw mannelijk voelt of wanneer je dat om een andere reden wilt, laat je gerust directeur of schrijver noemen, net zoals een man zich van mij schrijfster mag noemen, of directrice. Ja, dan lachen mensen. Maar wat is het verschil? Schrijver en directeur zijn neutraal, wordt opgeworpen. Dat is niet zo, ze zijn mannelijk.

Als je de mannelijke versie gebruikt om volwaardig mee te kunnen doen in de grote wereld, zijn we op de verkeerde weg. Alleen door de vrouwelijke variant te gebruiken en te laten zien dat vrouwen niet voor mannen onderdoen, verdwijnt de negatieve bijklank. Denk aan onze Bundeskanzlerin.

Onlangs stuitte ik op een studie van de universiteit Ca’ Foscari in Venetië waardoor ik me gesterkt voelde. Daarin stond dat het niet respecteren van genderverschillen in taal een van de meest voorkomende vormen van discriminatie is, die tegelijk het minst als zodanig wordt ervaren.

Nou, door mij dus wel.

Rosita Steenbeek is schrijfster en woont deels in Rome

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden