NaschriftAntonio Escohotado (1941-2021)

De Spaanse filosoof Antonio Escohotado was een ruimdenkend intellectueel. En een drugshandelaar

Antonio Escohotado Beeld
Antonio Escohotado
Jurriaan van Eerten

Als Antonio Escohotado bij een Spaanse talkshow werd uitgenodigd, ging het eigenlijk altijd over hetzelfde: zijn liberale standpunten wat betreft drugs, zijn sappige anekdotes over de hippietijd. En dat is natuurlijk ook niet zo vreemd. Want Escohotado was een filosoof die toch vooral bekendheid genoot omdat hij tijdens een celstraf vanwege een veroordeling voor drugshandel een lijvig boek schreef over middelengebruik bij verschillende culturen – intussen een standaardwerk over dit onderwerp in Spanje.

Daarnaast woonde de in 1941 geboren Escohotado ook nog eens op het losbandige eiland Ibiza, precies in de tijd dat daar vanuit Europa hippies en andere dwarsdenkers naartoe trokken om het vrije leven te ontdekken. Escohotado was dan ook iemand die niet vreemd opkeek van vrije seks of een alternatieve levensstijl. Kortom: natuurlijk was deze Spaanse denker een kleurrijke spreker om bij je talkshow aan te laten schuiven.

Een afrekening met zijn eigen jeugd

Maar de opmerkelijk productieve Escohotado – in zijn hoogtijdagen schreef hij jaarlijks een boek, terwijl hij ook nog geregeld de opiniepagina’s van de linksleunende Spaanse krant El País vol pende – had veel meer in zijn mars dan een ruimdenkende visie op drugsgebruik, die al met al niet bijster verrassend was voor die periode. Escohotado – met zijn vlassige haar, zijn eeuwige snor en sigaret – bracht bijvoorbeeld in de afgelopen decennia het driedelige Los enemigos del comercio (De vijanden van de commercie) uit. Daarin beschrijft hij de positieve kanten van de wereldhandel en het politieke liberalisme. Het boek is een reis door de wereldgeschiedenis, van de Griekse democratieën tot de communistische dictaturen van de twintigste eeuw. “Het enige wat ons helpt onwetendheid uit te bannen en helderheid te brengen, is de geschiedenis zelf”, zo zei de filosoof hierover.

Het werk kan gezien worden als een afrekening met zijn eigen jeugd, en de voorliefde die hij toen nog had voor het Marxisme en voor mensen als Che Guevara. Het werd hem door links Spanje niet in dank afgenomen, maar Escohotado liet zich niet in één politieke hoek opsluiten. De hippie-intellectueel trok juist actief ten strijde tegen socialistische en communistische partijen als Podemos, die in Spanje de kop op staken als reactie op de kredietcrisis van 2008 en die nog altijd steunpartner zijn van de huidige regering.

“Wat betreft economie, het is niet enkel dat ze het abc niet kennen, ze weten gewoon niets”, stelde Escohotado eens in een interview over de politici van Podemos. “Als je hen bijvoorbeeld vraagt: wat is de link tussen rente en het prijsniveau? Een dergelijk fundamenteel gegeven. Dan kunnen ze simpelweg geen woord uitbrengen.”

Een filosoof die op Ibiza een nachtclub startte

Niet alleen in zijn carrière was Escohotado productief, ook in zijn persoonlijke leven zat hij bepaald niet stil: bij drie vrouwen kreeg hij in totaal zeven kinderen. Een van zijn zoons hielp hem in de laatste jaren van zijn leven socialemediakanalen te beheren – YouTube, Twitter – waardoor Escohotado tot aan het einde van zijn leven zichtbaar en toegankelijk is gebleven voor telkens nieuwe generaties Spanjaarden.

In de laatste maanden van zijn leven is Escohotado door zijn familie teruggebracht naar zijn favoriete Ibiza, om als tachtigjarige te kunnen sterven op de plek waar hij zich altijd zo thuis voelde. Nu hij is overleden, gaat het verhaal in de Spaanse pers natuurlijk vooral weer over dat hippiebestaan, maar daarnaast komt zijn opmerkelijke leven uitgebreid aan bod. Een filosoof die op Ibiza een nachtclub startte – Amnesia – die één van de bekendste discotheken wereldwijd op het feesteiland zou worden. Een denker die ook na de wilde jaren zeventig op televisie bleef vertellen dat het niet de drugs zijn waar mensen aan onderdoor gaan, maar de onwetendheid. Een ruimdenkende intellectueel die liberaal rechts praatte over de economie en groot fan was van voetbalclub Real Madrid. Een man die zijn celstraf zag als een geschenk: een verzorgde retraite om eindelijk eens rustig te kunnen schrijven.

De Spaanse televisie zal niet eenvoudig weer zo’n veelzijdige filosoof en bijdehante spreker vinden voor aan de talkshowtafels.

Antonio Escohotado Espinosa werd op 5 juli 1941 geboren in Madrid en overleed op 21 november 2021 op het eiland Ibiza.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden