null Beeld Loek Buter
Beeld Loek Buter

ColumnDoortje Smithuijsen

De influencer is de meest vogelvrije persoon binnen de platformeconomie

Alsof haar leven voorbij was. Zo voelde het toen de instagramaccount van een grote influencer die ik onlangs sprak gehackt werd. Datgene waar ze jarenlang voor gewerkt had – alle foto’s, alle volgers, alle likes – ging in één keer op zwart.

Instagram bestaat deze maand tien jaar, en waar de app in die periode misschien wel het beste in geslaagd is, is de illusie creëren dat de gebruikers ‘zelfstandig’ kunnen werken via het platform. Zeker influencers, mensen die leven van gesponsorde foto’s op hun Instagramprofiel, zijn een toonbeeld van die schijnzelfstandigheid. Ze leven van Instagram, maar veel meer nog voor Instagram – hun hele doen en laten passen ze aan om de beste foto’s en video’s te kunnen maken. En zodra hun Instagram wegvalt, hebben ze niets om op terug te vallen.

Het influencerschap is gewoon een baan

Voor mijn nieuwe documentaire ‘Volg je me nog’ interviewde ik drie influencers die merken dat hun aantal volgers na jarenlange groei begint terug te lopen. Online relevant blijven is voor hen van levensbelang: zodra ze niet meer meekomen in het digitale verkeer, valt hun bron van inkomsten weg. En dat betekent altijd door moeten met delen – ook als je dat eigenlijk niet wil, als je ziek bent, of zelfs depressief. Het influencerschap is gewoon een baan, legde een van hen uit, net als alle andere. En wie een baan heeft kan toch niet zomaar een jaar ziek zijn?

De crux zit hem erin dat je bij de meeste banen wel een jaar betaald ziek kan zijn, om vervolgens door te gaan waar je gebleven was. Bij Instagram gelden andere regels: wie een tijdje niet doet wat het algoritme wil – zoveel mogelijk kliks binnenslepen – wordt genadeloos afgestraft met een dalend aantal volgers. De influencer – de persoon die geld verdient met zijn eigen selfie, het toonbeeld van modern individualisme – is in wezen de meest vogelvrije persoon binnen de platformeconomie.

Je huurt liever iemand in die ogenschijnlijk ‘lekker bezig’ is

Niet alleen influencers verkeren overigens in een afhankelijkheidsrelatie met Instagram. Toen het profiel van een bevriende fotograaf onlangs werd geblokkeerd, stagneerde zijn werk onmiddellijk. Voor het werven van klanten bleek hij volledig op Instagram aangewezen. En ja, ook ik merk hoezeer mijn eigen zichtbaarheid op Instagram bijdraagt aan mijn zakelijke vooruitgang. Als ik een week lang foto’s heb gedeeld van filmopnames, radio-optredens of reportage-klussen, weet iedereen die ik in het weekend tegenkom me te vertellen dat het ‘supergoed met me gaat’. Werkgevers zullen vermoedelijk met dezelfde blik naar potentiële werknemers kijken – je huurt liever iemand in die ogenschijnlijk ‘lekker bezig’ is, dan een onzichtbaar persoon.

Na weken steggelen met het hoofdkwartier kreeg de influencer haar account terug – en daarmee haar leven. Meteen daarna besloot ze naast haar Instagram een webshop te beginnen voor kleding en sieraden. Zo’n bijna-doodervaring als na die hack wilde ze niet nog eens riskeren. Toen ik haar vroeg waar ik die webshop kon vinden gaf ze het adres, maar voegde ze meteen toe dat ik beter op de link in haar Instagrambiografie kon klikken. ‘Eigenlijk krijg ik al mijn klanten zo.’

Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist en schrijft om de week over de dilemma’s in de online-samenleving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden