NaschriftSol Kerzner

De grofgebekte koning van Zuid-Afrika’s ‘sin city’

Hotelmagnaat Sol Kerzner.Beeld AFP

Afgelopen week overleed hoteltycoon Sol Kerzner. Een geliefd man in Zuid-Afrika, ondanks een dubieus verleden.

Afgelopen week overleed hoteltycoon Sol Kerzner. Een geliefd man in Zuid-Afrika, ondanks een dubieus verleden. Zo was Kerzner grofgebekt. Volgens verhalen begon hij elke bestuursvergadering met de gevleugelde woorden: ‘What the f@#% is going on?’ Hij rookte tot een hartaanval in 1989 zestig sigaretten per dag. Hij grapte dat hij nooit met vrouwen ouder dan veertig jaar een relatie had. Voor zijn vijftigste verjaardag huurde hij een Boeing 747 en verving de stewardessen door strippers. In 2006 liet hij zich opnemen vanwege een alcoholverslaving. En hij werd gezien als een apartheidsprofiteur. 

Toch klonk er in Zuid-Afrika vooral veel lof in de dagen na zijn dood. Kerzner stierf op 21 maart, op 84-jarige leeftijd, aan kanker. Want zoals Nelson Mandela het ooit al zei: Kerzner was ook ‘verreweg de belangrijkste entrepreneur binnen de Zuid-Afrikaanse toerisme-industrie’.

Kerzner kwam in 1935 ter wereld als jongste van vier kinderen in een Joods gezin in een arbeiderswijk van Johannesburg. Zijn ouders hadden een groentewinkel. Hij was klein en werd vaak in elkaar geslagen op school, wat hem ertoe aanzette te gaan boksen – met succes in het weltergewicht. Hij wilde ­eigenlijk automonteur worden, maar zijn vader spoorde hem aan accountancy te studeren.

In 1953 kochten zijn ouders een koosjer hotel in Durban. In 1962 tikte hij in die kuststad ook zijn eerste eigen hotel op de kop. Twee jaar later, op zijn 29ste, opende hij ook het eerste vijfsterrenhotel van Zuid-Afrika. Voor dat project haalde hij investeerders over met foto’s die hij uit Amerikaanse hotelbrochures knipte. Binnen tien jaar had zijn Southern Sun-keten ruim dertig hotels in Zuid-Afrika en Mauritius. De hotels van Kerzner zetten Zuid-Afrika mondiaal nadrukkelijk in de markt als vakantiebestemming.

Kerzner wist van de apartheid te profiteren

Dat was nog niet gemakkelijk. Want er waren internationale boycots van kracht tegen Zuid-Afrika, waar tot 1994 het racistische apartheidssysteem bestond. Kerzner wist echter ook juist van de apartheid te profiteren. Zijn definitieve doorbraak als zakenman kwam met de bouw van een enorm

ho­tel-, golf-, en gokcomplex in ‘thuisland’ Bophuthatswana. Het apartheidsregime had Zuid-Afrika opgedeeld in een reusachtig deel voor witte inwoners en enkele kleine quasi-onafhankelijke zwarte thuislanden, waar de zwarte bevolking zoveel mogelijk moest wonen.

Het apartheidsregime was aartsconservatief. Gokken was verboden, net als relaties tussen mensen met een verschillende huidskleur. Kerzner zag de thuislanden als uitkomst. Bophuthatswana lag slechts twee uur rijden van Johannesburg en had zijn eigen wetten. Zijn Sun City – dat de bijnaam ‘Sin City’, stad van de zonde, kreeg – groeide uit tot de ultieme plek voor witte Zuid-Afrikanen om een weekend lang alles te doen wat God hen in wit Zuid-Afrika verbood. Casino’s, striptenten, pornobioscopen, zwarte prostituees, alles was er te vinden. 

Menig westerse artiest gebruikte Sun City om de internationale concertboycot tegen Zuid-Afrika te omzeilen. Bophuthatswana was immers ‘geen Zuid-Afrika’. Sun City werd mede daardoor een mikpunt voor anti-apartheidsactivisten. Zo namen onder anderen Bono, Ringo Starr en Bruce Springsteen het protestalbum ‘Sun City’ op.

‘Ik heb het altijd als iets positiefs gezien’

Kerzner zelf zag het anders. Hij zei ooit: “We creëerden een plek waar mensen met alle huidskleuren samenkwamen. Een conservatieve, witte Afrikaner kon er niet komen en onveranderd weer vertrekken. Ik heb dat altijd als iets positiefs gezien.”

Begin jaren negentig verkocht hij zijn Zuid-Afrikaanse hotels, nadat beschuldigingen van smeergeldbetalingen opdoken. Kerzner verhuisde naar de Verenigde Staten en bouwde ook daar, en op de Bahamas en in Dubai, eveneens een reusachtig hotelimperium op.

In 2008 keerde hij zakelijk terug naar Zuid-Afrika, met de One&Only-hotelketen. De meeste Zuid-Afrikanen ontvingen hem met open armen, gek als zij zijn op succesvolle entrepreneurs. Kerzner at toen al regelmatig met Mandela. Hij had het ANC in 1994 veel geld geschonken voor zijn verkiezingscampagne. Al zou hij ook aan de voormalige witte apartheidregeringspartij hebben gedoneerd. 

Hij trouwde vier keer en kreeg met zijn eerste twee vrouwen in totaal vijf kinderen. De oudste kwam in 2006 om het leven bij een helikopterongeluk. De laatste jaren woonde Kerzner in zijn eigen appartementencomplex in Kaapstad. Daar ging hij – met een vermogen van ruim een half miljard euro – in 2014 met pensioen.

Sol Kerzner werd op 23 augustus 1935 geboren in Johannesburg en overleed op 21 maart in Kaapstad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden