Klein Verslag Wim Boevink

De boekhandel als ziel van de stad

Zutphen is een getijdenstad. In de ochtend stroomt de kleine binnenstad vol, in de avond loopt ze weer leeg. Dit keer was ik voor de avond ­gekomen. De plaatselijke boekhandel vierde feest in het theater, hij bestond 175 jaar.

Misschien ben je daarmee een van de oudste boekhandels van het land. Gevierd werd het jubileum in de zaal van de Buitensociëteit – zoals de naam al zegt een stukje buiten de oude stad gelegen.

Bijna had ik me verlopen in een park, overvallen door regen en duisternis. Maar uiteindelijk bracht een wandeling langs een gebogen laan met statige huizen me bij de sociëteit, die schuil ging achter een theater van veel recenter datum.

Er heerste een grote drukte. Zo’n zeshonderd gasten waren op de feestavond van de boekhandel afgekomen en vulden de fraaie houten concertzaal met zijn fijne kapitelen, balustrades en zijn cassettenplafond, oorspronkelijk gebouwd in 1891, toen de boekhandel al zo’n vijftig jaar bestond.

Zeven eigenaren heeft de boekhandel in Zutphen gekend, in 1844 opgericht door Albert van Someren en intussen de naam dragend van Van Someren & Ten Bosch. Sinds vijf jaar is Ine Soepnel de baas van de winkel.

Onnavolgbare lichtvoetige droefheid

Eigenlijk, zei ze op het podium, zijn de mooiste momenten als ik alleen ben in de winkel, alleen met 15.000 boeken. Gelukkig bleef ze nooit lang ­alleen. Ze citeerde Anne Vegter, voormalig dichter des vaderlands. In een boekhandel verplaats je taal. Ze kreeg een cadeau namens de Zutphense schrijvers: een klein borstbeeld van Eduard Douwes Dekker – volgend jaar is het Multatuli-jaar.

Daarna startte, fijntjes gemodereerd door de twee stadsdichters van Zutphen, een kleine Avond van de Poëzie, met A.L. Snijders die ‘met zijn onnavolgbare lichtvoetige droefheid’ een paar van zijn ZKV’s voorlas, drie zeer korte verhalen, waarvoor vijf minuten waren ingelast, maar die hij thuis had geoefend en geklokt en die hem zes minuten en veertig seconden hadden gekost. De zaal lachte veel, waarop Snijders zei dat hij niks begreep van het ­gelach van de mensen.

Even snerpte de stem van Ida Gerhardt door de ruimte, men schrok ervan, ze las haar grote Zutphengedicht ‘Dolen en Dromen’ voor – een geluidsopname uit 1980. Ad ten Bosch, boekhandelaar in die dagen, had de opname tegen haar wil laten maken, stiekem, en had uit haar nalatenschap ook de handgeschreven versie van het gedicht gekregen, dat hij nu in boekvorm aanbood aan de burgemeester.

Meevoeren, dat is ook wat boekhandels vermogen

‘Ik kom hem telkenmale in Zutphen tegen, een kind dat stil zijn weg gaat door de stad’, luidden de eerste verzen. De burgemeester noemde de boekhandel een icoon van de stad. Ze schonk een door een kunstenaar vervaardigde vaas.

H.C. ten Berge droeg voor. Een ­gedicht over de tango. ‘Een lijf aan lijf op weg naar de vergetelheid’. En Neeltje Maria Min, 75 intussen, droeg voor – onderkoeld en prachtig, en de jonge, ­gelauwerde Radna Fabias – intens en ernstig.

Schitterend en heel het hart bespelend was het gitaarspel van Eric Vaarzon Morel, een duende, over de laatste Moorse heerser in Spanje, de zaal meevoerend naar Granada. Dat meevoeren, dat is ook wat boekhandels vermogen.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden