null Beeld

FotoalbumJolande Ferwerda

Dat lieve mannetje op de foto maakte de verkeerde keuzes

Jolande Ferwerda (66) zag hoe haar broer Bert Ferwerda langzaam afgleed. Op zijn 59ste maakte hij een eind aan zijn leven.

Noor Hellmann

‘Ik sta hier met Bert in de tuin van ons huis in Noordwijk. Hij was vier, en ik vijf jaar. Omdat wij zo weinig in leeftijd scheelden, deden we veel samen, meer dan met onze jongste twee broertjes. Voor Bert had ik een tijdlang een soort moedergevoel. Je ziet wel dat ik de oudste-zus-haaibaai was, de wijsneus die wist hoe het moest en hem op sleeptouw nam. Hij was een beetje stil en verlegen. Ik zie nu wat me eerder niet opviel: hij was een kwetsbaar jongetje.

Toen hij eenmaal kon lezen verloor hij zich in boeken. Van ons vieren kon hij verreweg het beste leren. Hij was een slimme, getalenteerde gymnasiast die zich interesseerde voor de vroege oudheid, musea bezocht en als kind al oog had voor oude huizen en straatjes. Hij kon zich uren concentreren tussen zijn stapels boeken, maar hij verlangde wel stilte en rust. Mijn jongste broer studeerde heel veel piano en Bert kon dan in woede uitbarsten.

Ik verliet als eerste het huis, daarna Bert die in Amsterdam, in navolging van grootvader, Semitische talen ging studeren. In die tijd zag ik hem weinig en begon hij zich terug te trekken in een eigen wereld. Steeds meer zette hij zich af tegen het geloof en ons christelijke gezin – onze vader was dominee. Mijn ouders moesten het ontgelden. Hij was hard en verwijtend en maakte veel ruzie met hen, waar ze erg onder leden. Op een dag, zo’n veertig jaar geleden, belde hij mij radeloos omdat zijn vriendin hun relatie had verbroken. Sindsdien werd ons contact beter en was ik zijn lijntje met de familie.”

Een drama in zijn leven

“Na zijn afstuderen hoopte hij te promoveren, maar hij kon niet direct beginnen omdat er weinig promotieplekken waren. Uiteindelijk is hij zich gaan herscholen in ICT en in het bedrijfsleven terechtgekomen. Het was een drama in zijn leven: hij zei dat hem groot onrecht was aangedaan omdat hij de kans niet had gekregen te promoveren. Een bizar verhaal, want we ontdekten na zijn dood dat hij niet had willen wachten tot er een plek vrij was.

Bert werd steeds ongrijpbaarder. Hij was een knappe man, erudiet en had humor, mensen waren gecharmeerd van hem. Maar hij was niet eerlijk en leidde iedereen om de tuin. Hij voelde zich boven anderen verheven. Hij benadeelde mensen financieel, stal weleens een boek omdat hij dat een leuk spelletje vond en had problemen op zijn werk waardoor hij weer weg moest.

Voortdurend zocht hij de randjes op

Ook met relaties ging het telkens mis. Hij trouwde met een vriendin van mij, maar het huwelijk liep stuk, onder andere omdat hij het niet zo nauw nam met de huwelijkse trouw. Voortdurend zocht hij de randjes op van de normen en waarden die hij had meegekregen. De Bert die hij had kunnen zijn, met al z’n sterke kanten, zakte verder af.

Op zeker moment is hij aangenomen als leraar Nederlands op een scholengemeenschap in de Bijlmermeer. Zijn bul Semitische talen had hij vervalst. Het lesgeven vond hij heel leuk en de kinderen liepen met hem weg. Met een vriend schreef hij een boekje over hoe je moet leren, hij verwachtte er veel van maar tot zijn teleurstelling viel het tegen. Een tegenslag was ook dat zijn contract niet werd verlengd.

Ik kreeg alle woede over me heen

In de laatste periode hertrouwde hij tot onze verbazing. Psychisch ging het slecht, hij raakte in een depressie en ontwikkelde een angst om arm te worden. Mijn broers vonden dat hij opgenomen moest worden. Ik kon weinig voor hem betekenen omdat hij in die maanden tegen mij vijandig deed. Ik was altijd zijn liefste zus geweest, nu kreeg ik alle woede over me heen die hij altijd op onze ouders had gericht. In september 2016 ben ik met hem uit eten geweest, daarna heb ik hem nog een paar keer bezocht. Hij belde me in de herfst met de vraag of hij bij mij mocht logeren als het niet goed ging. Ik kon niet meteen uit mijn hart ja zeggen. Achteraf heb ik mezelf dat verweten, maar waarschijnlijk had het hem niet gered want hij was mentaal al zo ziek. Op 3 december, ik vierde Sinterklaas met de kinderen en kleinkinderen, kregen we het vreselijke bericht dat hij zich had opgehangen.

Dat is nu vijf jaar geleden. Het is moeilijk om te erkennen maar zijn dood heeft rust gebracht. Hij was thuis het veelbelovende kind, toch is dat totaal geen garantie op succes. Nog zoveel andere factoren zijn belangrijk. Dat lieve mannetje op de foto, zo vol verwachting. Hij had grootse dromen, maar hij maakte de verkeerde keuzes in zijn leven.”

Worstelt u met gedachtes over zelfdoding? Bel 113 Zelfmoordpreventie, 0900-0113 of kijk op 113.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden