NaschriftJohanna Harvie Tuckman (1967-2020)

Correspondente Jo Tuckman (1967-2020) leefde voor de verhalen van anderen

Jo Tuckman bij thuiskomst na een behandeling tegen kanker in Mexico City, in april dit jaar. Beeld AP

Er is altijd wel iemand die een verhaal te vertellen heeft”, zei Jo Tuckman in 2013 in een interview. “Ook al is het anoniem, ook al lijken de inspanningen van de geïnterviewde weinig impact te hebben, er is altijd een verhaal.”

Ze zei het met de voor haar zo karakteristieke glimlach en zachte stem, die haar gedrevenheid niet konden vermommen. De Britse journalist, een veteraan onder de correspondenten in Mexico, lééfde voor de verhalen van anderen. Het maakte geen verschil of ze dat verhaal moest optekenen uit de mond van een verjaagde oud-president, een guerrillaleider of een Midden-Amerikaanse vrouw die het geweld in haar land ontvluchtte.

Johanna Harvie Tuckman overleed op 9 juli in Mexico-Stad, na een korte strijd tegen kanker. Met haar 53 jaar stierf ze veel te jong, maar gedurende haar twee decennia in Mexico wist ze als weinig andere correspondenten een stempel op het land te drukken. Mexicaanse en buitenlandse journalisten roemden haar als een van de beste en scherpste correspondenten in de regio. Voor een generatie jongere collega’s was ze een idool en een mentor.

Jo Tuckman in Malinalco, Mexico, in 2017. Beeld AP

Tuckman groeide op in Londen en raakte op jonge leeftijd gefascineerd door Latijns-Amerika. Ze studeerde sociale antropologie in Edinburgh en behaalde een master aan het Institute for Latin American Studies in haar geboortestad. In 1994 reisde ze naar Guatemala, vanwaaruit ze als freelanceverslaggever over de laatste jaren van de bloedige burgeroorlog in het land en de moeizame overgang van Midden-Amerikaanse landen van bloedige dictaturen naar kwetsbare democratieën schreef. Na een kort verblijf in Madrid vestigde ze zich in 2000 in Mexico, juist toen het land grote veranderingen doormaakte. In de zeventig jaar daarvoor werd Mexico als een corrupte eenpartijstaat geregeerd door de autoritaire Partij van de Institutionele Revolutie, maar die werd kort voor de aankomst van Tuckman op een golf van enthousiasme verslagen door de democratisch gekozen conservatieve Vicente Fox. Mexico leek een toekomst van meer vrijheid en gerechtigheid tegemoet te gaan.

Gruwelijke werkelijkheid

Vrije verkiezingen maakten echter geen einde aan de epidemische corruptie in het land. In 2006 brak bovendien een uitzonderlijk wrede en meedogenloze oorlog tussen de staat en machtige criminele bendes uit, die nog steeds woedt en sindsdien aan honderdduizenden mensen het leven heeft gekost. Het verslagdoen van Mexico’s moeizame democratische transitie, voor de Britse krant The Guardian en later kort voor het Amerikaanse Vice News, zou Tuckmans levenswerk worden. Ze schreef er het boek ‘Mexico, Democracy Interrupted’ over, dat in 2012 werd gepubliceerd en nog steeds geldt als een van de belangrijkste journalistieke werken over Mexico in het begin van de 21ste eeuw.

Als journalist werd ze geconfronteerd met de vaak gruwelijke werkelijkheid van het criminele geweld in Mexico, de armoede en wanhoop van duizenden Midden-Amerikaanse migranten die naar de VS trokken, de onophoudelijke corruptie en het machtsmisbruik van politici en de voortwoekerende armoede in de regio. Terneergeslagen was ze echter vrijwel nooit; een fanatieke drang naar het begrijpen en tastbaar maken van de Mexicaanse en Latijns-Amerikaanse realiteit bleef haar drijven.

In this photo courtesy of Mark Stevenson, longtime Mexico reporter Jo Tuckman smiles for a photo in Malinalco, Mexico, Saturday, April 21, 2018. The British journalist died of cancer on July 9, 2020, at the age of 53 after a distinguished 20-year career of reporting on the country. (Mark Stevenson via AP)Beeld AP

Dat fanatisme zorgde voor memorabele reportages en interviews, zoals met guerrillaleider Marcos, de jongen die in 2009 hoogstwaarschijnlijk als eerste met de Mexicaanse Griep werd besmet en, in haar laatste grote verhaal, de naar Mexico gevluchtte Boliviaanse oud-president Evo Morales. Ze was bereid grote risico’s te lopen voor haar werk, dat haar gespannen ontmoetingen met gewapende criminelen en een tijdelijke ontvoering door een militie in Guatemala opleverde.

In 2012 ging ze de confrontatie aan met de machtigste mannen in Mexico, toen ze een monsterverbond tussen ’s lands grootste televisieconglomeraat Televisa en Enrique Peña Nieto, die dat jaar de presidentsverkiezingen zou winnen, blootlegde in The Guardian. Televisa dreigde haar voor de rechter te slepen, maar Tuckman liet zich door de arrogantie van de macht nooit uit het veld slaan, zelfs niet in de wetenschap dat in Mexico tientallen journalisten de afgelopen dertig jaar zijn vermoord en de pers vaak door machtige politici wordt gemuilkorfd.

Tuckman bleef haar gehele carrière uiterst bescheiden. “Je krijgt in Mexico te maken met bepaalde beperkingen in het werk als journalist”, zei ze in 2013. “Ik heb die beperkingen nooit echt uitgedaagd.”

Johanna Harvie Tuckman werd op 23 mei 1967 geboren in Londen en overleed op 9 juli 2020 in Mexico-Stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden